ไม่ลืม : 28 มิ.ย. 2475 เปิดประชุมสภาครั้งแรก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี นั่ง ‘ปธ.สภา’
ย้อนกลับไปในอดีต การประชุมสภา ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ชาติไทยเกิดขึ้นในช่วงบ่ายของวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ.2475 เวลาราวบ่าย 2 โมงเศษ สภาผู้แทนราษฎรที่มีสมาชิก 70 คน ได้เริ่มประชุม ณ ห้องโถงชั้นล่างของ พระที่นั่งอนันตสมาคม โดยจัดโต๊ะเก้าอี้เป็นรูปครึ่งวงกลมตั้งอยู่ในระดับเดียวกันเป็นการชั่วคราว
ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรเลือก มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร และนายพลตรี พระยาอินทรวิชิต เป็นรองประธานสภาผู้แทนราษฎร โดยประธานสภา ได้ขออนุมัติที่ประชุมให้ หลวงประดิษฐ์มนูธรรม ดำรงตำแหน่งผู้แทนราษฎรซึ่งที่ประชุมเห็นชอบและได้เริ่มปฏิบัติหน้าที่เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
จากนั้นเลือกประธานคณะกรรมการราษฎร หรือ นายกรัฐมนตรี และกรรมการราษฎร หรือ รัฐมนตรี ซึ่งที่ประชุมโหวตให้ มหาอำมาตย์โท พระยามโนปกรณ์นิติธาดา นั่งเก้าอี้นายกฯ พร้อมด้วยรัฐมนตรี 14 นาย
ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกนี้ ยังมีการพิจารณาและเห็นชอบการแต่งตั้ง กรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่ง หลวงประดิษฐ์มนูธรรม เสนอต่อที่ประชุมว่า ธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน ฉบับนี้เป็นธรรมนูญชั่วคราวเฉพาะ ถูกสร้างขึ้นด้วยเวลากะทันหันอาจมีข้อบกพร่อง จึงควรตั้งผู้มีความรู้ความชำนาญตรวจแก้ไขเพิ่มเติมให้เรียบร้อยบริบูรณ์ จำนวน 7 คน
ที่ประชุมสภา ตกลงกันด้วยว่าจะมีการประชุมสภาผู้แทนราษฎรสัปดาห์ละ 3 ครั้ง คือ วันจันทร์ วันพุธ และวันศุกร์ โดยเริ่มต้นตั้งแต่เวลา 16.00 น. การประชุมสภาผู้แทนราษฎรนี้ให้ถือว่าเป็นการเปิดเผย ใครถามอะไรให้สมาชิกบอกได้ เว้นแต่สภาจะลงมติว่าเป็นการประชุมลับจึงปกปิด
ในการเปิดประชุมรัฐสภาของไทยนั้น เป็นรัฐพิธีที่รัฐบาลกราบบังคมทูลขอพระมหากรุณาธิคุณพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเป็นองค์ประธานในพิธี หรือจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้แทนพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเป็นประธาน โดยมีคณะบุคคลเฝ้าฯรับเสด็จ
นักวิชาการสันนิษฐานเบื้องต้นว่า มีที่มาจากธรรมเนียมปฏิบัติของประเทศอังกฤษ ซึ่งถือกันว่าเป็นประเทศต้นแบบของการปกครองระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา และมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข
ในการประชุมสภาครั้งแรก พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระกระแสรับสั่งเปิดประชุม โดย เจ้าพระยามหิธร เสนาบดีกระทรวงมุรธาธร ได้เชิญพระกระแสรับสั่ง
ความว่า
“วันนี้สภาผู้แทนราษฎรได้ประชุมเป็นครั้งแรก นับว่าเป็นการสำคัญอันหนึ่งในประวัติการณ์ของประเทศอันเป็นที่รักของเรา ข้าพเจ้าเชื่อว่าท่านทั้งหลายคงจะตั้งใจรักษาความอิสรภาพของไทยไว้ชั่วฟ้าและดิน ข้าพเจ้าขออำนวยพรแก่บรรดาผู้แทนราษฎรทั้งหลายให้บริบูรณ์ด้วยกำลังกาย กำลังปัญญา เพื่อจะได้ช่วยกันทำการให้สำเร็จตามความประสงค์ของเราและของท่านซึ่งมีจุดมุ่งหมายอันเดียวกันทุกประการเทอญ”
