ไอลอว์ กางกม. ชี้โหวตนายกฯ กี่รอบก็ได้ เสนอชื่อ ‘คนนอก’ เท่านั้นที่เป็นญัตติซ้ำไม่ได้
เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคมที่ผ่านมา ไอลอว์ โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ได้เปิดข้อกฎหมายเกี่ยวกับการเสนอญัตติเสนอนายกฯ ต่อข้อสงสัยในสังคมว่า “โหวตซ้ำนายกฯได้กี่รอบ” ไว้ว่า
“เลือกนายกฯ ไม่เหมือนญัตติทั่วไป โหวตซ้ำกี่รอบก็ได้” มีแต่การเสนอญัตติเสนอนายกฯ คนนอก เท่านั้นที่ถือว่าเป็นญัตติที่จะเสนอซ้ำไม่ได้ แต่การเสนอชื่อนายกฯ โดยวิธีการปกติจะเสนอชื่อเดิมซ้ำโหวตกี่ครั้งก็ได้จนกว่าจะได้นายกรัฐมนตรีคนใหม่
พร้อมอธิบายไว้ดังนี้
การเลือกนายกฯ วันที่ 13 ก.ค.66 นับเป็นครั้งแรกที่เลือกนายกฯ ไม่ประสบความสำเร็จ แม้จะมีผู้ถูกเสนอชื่อคนเดียว คือ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคก้าวไกล เนื่องจากติดเงื่อนไขได้รับเสียงไม่เกินกึ่งหนึ่งของรัฐสภา ทั้งที่ได้เสียงเห็นชอบเกินกว่ากึ่งหนึ่งของ ส.ส. แล้ว
การเลือกพิธาเป็นนายกฯ ครั้งที่ 2 วันที่ 19 ก.ค.66 ของ 8 พรรคเสียงข้างมาก กลับต้องเจอโจทย์ใหม่ที่อาจทำให้การโหวตพิธาเป็นนายกฯ ไม่อาจเกิดขึ้นได้ เมื่อ ส.ว.และฝ่ายพรรคเสียงข้างน้อยส่วนหนึ่งเห็นว่า การเสนอชื่อพิธาเป็นนายกฯ เป็นการเสนอญัตติซ้ำ ซึ่งขัดกับข้อบังคับการประชุมรัฐสภา
ปัญหาเสนอชื่อนายกซ้ำได้หรือไม่ ปรากฏอยู่ใน ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา ว่า
“ข้อ 41 ญัตติใดตกไปแล้ว ห้ามนำญัตติซึ่งมีหลักการเช่นเดียวกันขึ้นเสนออีกในสมัยประชุมเดียวกัน เว้นแต่ญัตติที่ยังมิได้มีการลงมติหรือญัตติที่ประธานรัฐสภาอนุญาต ในเมื่อพิจารณาเห็นว่าเหตุการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป”
จากข้อบังคับนี้ สมชาย แสวงการ ส.ว.แต่งตั้ง เห็นว่าการเสนอชื่อพิธาซ้ำไม่สามารถทำได้ เนื่องจาก “ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา ข้อที่ 41 กำหนดชัดเจนว่า ญัตติเสนอซ้ำไม่ได้ เว้นแต่เสนอสมัยประชุมหน้า”
เมื่อเปิดดู ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา ตั้งแต่ข้อ 29-41 พบว่า การระบุ ถึงญัตติต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับส่วนนี้ประกอบด้วย
- ข้อ 29 ญัตติทั้งหลายที่ต้องเสนอล่วงหน้าเป็นหนังสือต่อประธานรัฐสภา และต้องมีสมาชิกรับรองไม่น้อยกว่า 10 คน
- ข้อ 30 ญัตติขอให้ประชุมลับ / ญัตติร่าง พ.ร.บ.ประกอบ รธน / ญัตติเปิดอภิปรายทั่วไปของผู้นำฝ่ายค้าน / ญัตติขอแก้ไขเพิ่มเติม รธน / ญัตติขอให้รัฐสภาเสนอชื่อนายกคนนอก / ญัตติที่ครม.เป็นผู้เสนอ
- ข้อ 31 ญัตติขอให้ปรึกษาหรือพิจารณาเป็นเรื่องด่วน / ขอให้เปลี่ยนระเบียบวาระการประชุมรัฐสภา เป็นต้น
- ข้อ 32 ญัตติขอให้รัฐสภามีมติกรณีมีปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของรัฐสภา
จากญัตติที่ถูกกำหนดในข้อบังคับการประชุมจะเห็นว่า ไม่มีการระบุถึงญัตติที่เกี่ยวกับการเลือกนายกฯ จากบัญชีรายชื่อพรรคการเมือง ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 159 และมาตรา 272 วรรคหนึ่งเลย ยกเว้นการเลือกนายกฯ จากบุคคลนอกบัญชีรายชื่อพรรคการเมืองหรือนายกฯ คนนอกเท่านั้นที่ต้องเสนอเป็นญัตติ
เมื่อเปิดดูข้อบังคับการประชุมรัฐสภาในหมวดที่ 8 การพิจารณาให้ความเห็นชอบนายกรัฐมนตรีก็ไม่มีส่วนใดที่ระบุว่าต้องเสนอเป็นญัตติเช่นเดียวกับญัตติอื่นๆ ที่ระบุในข้อบังคับหมวดที่ 2 ส่วนที่ 2 เรื่องการเสนอญัตติ เลย
กรณีเสนอชื่อบุคคลนอกบัญชีรายชื่อพรรคการเมืองเป็นนายกฯ ทั้ง รธน และข้อบังคับการประชุม ข้อ 30 และ 138 ระบุชัดเจนว่า สมาชิกรัฐสภาไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของสมาชิกที่มีอยู่เข้าชื่อเสนอญัตติต่อประธานรัฐสภาเพื่อขอให้รัฐสภามีมติยกเว้นไม่ต้องเสนอชื่อนายกฯ จากบัญชีรายชื่อพรรคการเมืองได้
ในกรณีนี้ถ้ารัฐสภามีมติไม่เห็นชอบนายกฯ คนนอกก็จะทำให้ ในสมัยประชุมดังกล่าวไม่สามารถเสนอญัตติเพื่อเสนอนายกฯ คนนอกได้อีก เพราะเป็นญัตติซ้ำตามข้อบังคับประชุมรัฐสภา ข้อ 41
ดังนั้นจึงมีแต่การเสนอญัตติเสนอนายกฯ คนนอกเท่านั้นที่ถือว่าเป็นญัตติที่จะเสนอซ้ำไม่ได้ แต่การเสนอชื่อนายกฯ โดยวิธีการปกติจะเสนอชื่อเดิมซ้ำโหวตกี่ครั้งก็ได้จนกว่าจะได้นายกรัฐมนตรีคนใหม่
📍เลือกนายกฯ ไม่เหมือนญัตติทั่วไป โหวตซ้ำกี่รอบก็ได้
มีแต่การเสนอญัตติเสนอนายกฯ คนนอก เท่านั้นที่ถือว่าเป็นญัตติที่จะเสนอซ้ำไม่ได้ แต่การเสนอชื่อนายกฯ โดยวิธีการปกติจะเสนอชื่อเดิมซ้ำโหวตกี่ครั้งก็ได้จนกว่าจะได้นายกรัฐมนตรีคนใหม่ /1#นายกคนที่30 #สวต้องเคารพเสียงประชาชน pic.twitter.com/57QKu8vmEz
— iLawClub (@iLawclub) July 18, 2023
