‘เศรษฐา’ ลุยแม่กลอง หาแนวทางแก้ปัญหาความเดือดร้อนของชาวประมง (มีคลิป)

ชาวประมงชื่นมื่นดีใจนายกฯ ให้ความสำคัญกับปัญหาพี่น้องชาวประมงเป็นอันดับต้นๆ หลัง “เศรษฐา ทวีสิน” นายกรัฐมนตรี ลงพื้นที่พบปะผู้ประกอบการประมงในพื้นที่ จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อพูดคุยประเด็นผลกระทบจากประกาศของ IUU และแนวทางการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องประมง

เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2566 เวลาประมาณ 10.30 น. นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี พร้อม นพ.พรหมินทร์ เลิศสุริย์เดช ประธานคณะกรรมการนโยบาย, นายปานปรีย์ พหิทธานุกร, ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า, นายวิสุทธิ์ ไชยณรุณ, นายปลอดประสพ สุรัสวดี, นางนลินี ทวีสิน เดินทางด้วยรถยนต์ทะเบียน 8 กผ 1127 กรุงเทพมหานคร มาที่ท่าเทียบเรือสิริไพโรจน์ ต.แหลมใหญ่ อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม เพื่อเยี่ยมชมการปฏิบัติหน้าที่การตรวจเรือประมงของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง จะได้เห็นถึงปัญหาต่างๆ ที่ชาวประมงได้รับผลกระทบมาโดยตลอด จากนั้นได้พูดคุยประเด็นผลกระทบจากประกาศของ IUU และแนวทางการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องประมง โดยมีนายสมนึก พรหมเขียว ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม, น.ส.กาญจน์สุดา ปานะสุทธะ นายก อบจ.สมุทรสงคราม, พร้อมหัวหน้าส่วนราชการ นายมงคล สุขเจริญคณา ประธานสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย และนายกสมาคมประมงสมุทรสงคราม พร้อมคณะกรรมการสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย, สมาคมประมงประจวบคีรีขันธ์, สมาคมประมงเพชรบุรี, สมาคมประมงสมุทรสาคร, สมาคมประมงสมุทรสงคราม สมาคมประมงสมุทรปราการ สมาคมประมงชุมพร และชาวประมงในพื้นที่ให้การต้อนรับ และสะท้อนปัญหาต่างๆ ด้วย โดยนายมงคลได้ยื่นเอกสารสรุปปัญหาของการประมงทะเลของไทยในปัจจุบัน พร้อมข้อเสนอในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องชาวประมงด้วย

นายมงคล สุขเจริญคณา ประธานสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย และนายกสมาคมประมงสมุทรสงคราม เปิดเผยว่าปัญหาของการประมงทะเลของไทยในปัจจุบัน มีหลายส่วน ประกอบด้วย 1.ปัญหาในด้านทรัพยากรสัตว์น้ำในน่านน้ำไทย ที่ไม่ยั่งยืนขาดองค์ความรู้ในการจัดการ ขาดนโยบาย คน และการจัดการที่มีประสิทธิภาพ เนื่องจากขาดการศึกษา สำรวจ และวิจัย ทั้งในระดับนโยบายและระดับปฏิบัติการ 2.ปัญหาของชาวประมงทุกกลุ่ม (พื้นบ้าน, พาณิชย์และนอกน่านน้ำ) ที่ถูกบังคับใช้กฎหมาย (พ.ร.ก.ประมง และกฎหมายอื่นๆ) ที่ไม่เป็นธรรมมีโทษสูง ผู้บังคับใช้กฎหมาย (ทุกหน่วยงาน) ใช้อคติ, ขาดแคลนแรงงาน ต้องนำเข้าแรงงานต่างด้าว ทำให้เรือจอดขาดรายได้ ล้มละลาย กว่า 10,000 ลำ 3.ปัญหาของผู้ประกอบการอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ขาดแคลนวัตถุดิบ ต้องนำเข้าปีละกว่า 1,000,000 ตัน, ผู้ประกอบการรายเล็กต้องเลิกกิจการ เนื่องจากไม่สามารถแข่งขันได้ 4.ปัญหาของผู้บริโภค ขาดแคลนอาหารโปรตีน ที่มีคุณภาพและปริมาณต้องนำเข้าปีละกว่า 500,000 ตัน และ 5.ปัญหาการบริหารจัดการด้านการประมงทะเล ขาดหน่วยงาน คน และองค์ความรู้เฉพาะทางในการจัดการทรัพยากรประมงและการใช้ประโยชน์ที่มีประสิทธิภาพ เนื่องจากมีผู้บริหารที่มีพื้นความรู้ทางการประมงน้ำจืดมาบริหารกิจการทางทะเลมานานกว่า 30 ปี จนนำไปสู่การได้รับใบเหลืองจาก EU จนทำให้ชาวประมงได้รับผลกระทบเดือดร้อนอย่างแสนสาหัสมาตลอด 8 ปี โดยเฉพาะการใช้ดุลพินิจ และใช้อำนาจที่ไม่เป็นธรรม และทั้งที่ชาวประมงไม่ได้ตั้งใจกระทำความผิด แต่เกิดความคลาดเคลื่อนของเทคโนโลยีจากสัญญาณดาวเทียม หรือ ความสับสนของชื่อลูกเรือประมง เป็นต้น หรือ บางครั้งไม่ได้กระทำความผิด แต่ถูกกล่าวหา จับชาวประมงเป็นเหยื่อ เพื่อให้ได้เลื่อนขั้นเลื่อนตำแหน่ง ในช่วง 8 ปีที่ผ่านมา ชาวประมงเจอแบบนี้มาโดยตลอด ทำให้ชาวประมงต้องเจ๊งหมดตัวจำนวนมาก โดยโทษที่ชาวประมงถูกปรับไปแล้วไม่น้อยกว่า 1,000 ล้านบาท ถือว่าเป็นการใช้กฎหมายปล้นประชาชน

ดังนั้นชาวประมงจึงเสนอแผนงานในการฟื้นฟูและแก้ไขปัญหาการประมงทะเลไทยเพื่อความยั่งยืน เบื้องต้นภายใน 90 วัน ต้องดำเนินการ 7 ข้อ คือ 1.จัดตั้งคณะทำงานและอนุมัติหลักการให้เยียวยาเรือประมงที่ขึ้นทะเบียนไว้ก่อนวันที่ 1 มกราคม 2566 2.ออก พ.ร.ก.ประมงฉบับที่ 3 พ.ศ……… 3.จัดตั้งกรรมธิการวิสามัญพิจารณายกร่าง “ประมวลกฎหมายประมง พ.ศ…….” 4.จดทะเบียนนำเข้าแรงงานต่างด้าวโดยไม่จำกัดสัญชาติตลอดปี ปรับปรุงการจดทะเบียนให้สะดวกและมีค่าใช้จ่ายต่ำ 5.ฝึกอบรมและให้คำแนะนำ (ก่อนลงเรือประมง) 6.เจรจาประมงนอกน่านน้ำ และ 7.เฝ้าระวังตรวจสอบคุณภาพของอาหารทะเลปลอดภัยและคุ้มครองผู้บริโภค ส่วนภายใน 1 ปีแรก ต้องดำเนินการ 11 ข้อ คือ 1.จัดสรรงบประมาณเพื่อซื้อเรือคืน 2.จัดตั้งกรมประมงทะเล 3.จัดตั้ง “กองทุนพัฒนาการประมง” วงเงิน 5,000 ล้านบาท 4.จัดตั้งธนาคารเพื่อการประมง 5.จัดสร้างปะการังเทียมในบริเวณชายฝั่งและนอกชายฝั่ง 6.จัดตั้งสำนักส่งเสริมการทำประมงนอกน่านน้ำไทยและส่งเรือไปทำการประมงนอกน่านน้ำไทย 7.แก้กฎหมายแรงงาน 8.จัดระบบการประกันภัย/สุขภาพลูกเรือ 9.ส่งเสริมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง 10.ปรับปรุงกฎหมาย/ระเบียบ เพื่อการส่งออกและนำเข้าสัตว์น้ำ และ 11.ส่งเสริมการต่อเรือใหม่เพื่อทดแทนเรือเก่า

นายมงคลกล่าวว่า ภายใน 2 ปีแรกขอให้รัฐบาลดำเนินการใน 4 ข้อ คือ 1.เสนอร่าง “ประมวลกฎหมายประมง พ.ศ….” และกฎหมายอื่น 2.จัดตั้งวิทยาลัยประมงทะเลอย่างน้อย 4 แห่ง โดยจัดทำหลักสูตรได้แก่ การเดินเรือ ช่างเครื่อง ช่างไฟฟ้า ช่างต่อเรือ เป็นต้น 3.จัดทำระบบประกันภัยเรือปะมง และ 4.สนับสนุนงานวิจัยและส่งเสริมการผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่า (Value Added) และ (Value Creation) ในตลาดโลก เป็นต้น ขณะที่แผนงานฟื้นฟูและแก้ไขปัญหาการประมง ภายใน 4 ปีแรก จะมี 4 ข้อ คือ 1.ตั้งสำนักการศึกษา สำรวจและวิจัยสัตว์น้ำทะเล และ กำหนดค่า MSY ใหม่ ให้สอดคล้องกับผลการศึกษา สำรวจ และวิจัย รวมทั้งการกำหนดจำนวนเรือ ขนาด เครื่องมือ และกำหนด ชนิด ขนาด ฤดูกาล พื้นที่ เงื่อนเวลา ของสัตว์น้ำที่ต้องการ อนุรักษ์และใช้ประโยชน์ 2.จัดสร้างอุทยานใต้น้ำนอกฝั่ง 3.จัดสร้างสถานีประมงนอกฝั่ง และ 4.จัดสรรอัตรากำลังบุคลากรและงบประมาณให้กับกรมกระมงทะเล เพื่อการจัดการทรัพยากรสัตว์น้ำเพื่อความยั่งยืน

นายมงคลกล่าวว่า หากทำตามแผนงาน (Road MAP) ดังกล่าวแล้ว คาดว่าผลที่จะได้รับ จะทำให้ทรัพยากรได้รับการฟื้นฟูและยั่งยืน จากหน่วยงานที่มีองค์ความรู้เฉพาะทาง, มีการเพิ่มผลผลิตสัตว์น้ำมากกว่าปีละ 600,000 ตัน โดยไม่เป็น IUU Fishing, ทำให้ลดการนำเข้าปีละไม่น้อยกว่า 40,000 ล้านบาท และเพิ่มมูลค่าการส่งออกปีละ 100,000 ล้านบาท ส่งผลดีต่อผู้ประกอบการทุกกลุ่มได้รับความเป็นธรรมจากกฎหมาย การส่งเสริม/สนับสนุนและการเยียวยาจากรัฐ รวมทั้งการประมงนอกน่านน้ำพลิกฟื้นกลับมาใหม่ภายใต้กติกาสากล สร้างงานใหม่ทั้งระบบกว่า 100,000 อัตรา โดยแรงงานได้รับการพัฒนา มีการจ้างงานที่ถูกต้องและได้รับสวัสดิการที่ดี ไม่มีปัญหาค้ามนุษย์ ตลอดจนผู้บริโภคมีอาหารทะเลที่เพียงพอและปลอดภัยในการบริโภค จลอดจนผู้ประกอบการทุกกลุ่มมีความสุขในการประกอบอาชีพอย่างสุจริต เป็นต้น

นายมงคลกล่าวว่า ในรายละเอียดของการแก้กฎหมายเกี่ยวกับการประมงนั้น เนื่องจาก พ.ร.ก.การประมง พ.ศ.2558 ได้ถูกตราขึ้นมาอย่างเร่งรีบ เพื่อตอบสนองต่อคณะกรรมาธิการยุโรป (The European Commission) สหภาพยุโรป (Europe Union) ที่ได้มีคำประกาศแจ้งเตือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ เพื่อหวังจะแก้ไขปัญหาการทำประมงที่ผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม (IUU Fishing) ทำให้รัฐบาลไทยเร่งดำเนินการปรับปรุงกฎหมาย กฎระเบียบ และการจัดการด้านการประมงของไทยให้สอดคล้องกับกฎระเบียบของสหภาพยุโรป จึงมีข้อบกพร่องมากมาย เพราะขาดข้อเท็จจริงที่สำคัญต่อการบริหารทรัพยากรประมงของประเทศ และขาดข้อเท็จจริงในทางปฏิบัติ ผลที่เกิดขึ้นหลังจากการบังคับใช้กฎหมาย คำสั่ง และ ระเบียบต่างๆ จึงนำไปสู่ความเสียหายทางเศรษฐกิจต่ออุตสาหกรรมประมงและธุรกิจต่อเนื่องของประเทศ อย่างใหญ่หลวงแบบที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน จึงทำให้ชาวประมงประสบกับปัญหาและอุปสรรคในการประกอบอาชีพ และเกิดความท้อแท้ในชีวิต ในขณะที่ พ.ร.ก.การประมง พ.ศ.2558 ยังไม่ได้รับการพิจารณาปรับปรุง และ แก้ไข โดยทางพรรคเพื่อไทย ได้มีการติดตามและประสานงานอย่างใกล้ชิดกับสมาคมฯ มาโดยตลอด และมีความตั้งใจที่จะช่วยเหลือชาวประมงอย่างจริงจังและจริงใจมาอย่างต่อเนื่อง ก่อนพรรคการเมืองอื่นๆ ดังนั้นสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย ได้มีคณะทำงานด้านกฎหมาย เพื่อรวบรวมและจัดทำร่าง กฎหมาย ระเบียบต่างๆ ที่มีความจำเป็น ที่ต้องการเสนอยกเลิก แก้ไขปรับปรุง เพื่อเสนอต่อรัฐบาล ให้ภาครัฐได้มีการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคให้กับพี่น้องชาวประมงเป็นการเร่งด่วน โดย รวม 16 ฉบับ แยกเป็น กฎหมายประมงที่เสนอยกเลิก 3 ฉบับ ประกอบด้วย 1.กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอ และการออกใบอนุญาตใช้เรือและการประกันภัยเรือสำหรับโดยสาร (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2561 ลงวันที่ 36 กรกฎาคม 2561 2.ระเบียบกรมประมง เรื่อง แนวทางปฏิบัติกรณีตรวจพบการฝ่าฝืนกฎหมาย ของเรือประมง ด้วยระบบติดตามเรือประมง (Vessel Monitoring System : VMS) พ.ศ.2558 3.ระเบียบกรมประมง ว่าด้วยการกำหนดวิธีการ ขั้นตอน ระยะเวลา และผู้รับผิดชอบของกรมประมงในการปฏิบัติตามมาตรการเพิ่มประสิทธิภาพการแจ้งเป้า การตรวจสอบ และ การดำเนินคดีเรือต้องสงสัยว่ามีการกระทำความผิด โดยศูนย์ปฏิบัติการเฝ้าระวังการทำการประมง (FMC) พ.ศ.2566 ประกาศ ณ วันที่ 26 มกราคม พ.ศ.2566

นายมงคลกล่าวว่า ส่วนกฎหมายที่มีการขอแก้ไข รวมกฎหมายที่เสนอเป็นร่างกฎหมายใหม่ มี 13 ฉบับ ประกอบด้วย 1.ร่างกฎกระทรวงการขออนุญาตและการอนุญาตทำการประมงพาณิชย์ พ.ศ… (มาตรา 6 วรรคหนึ่ง และมาตรา 7 วรรคหนึ่ง) 2.ร่างประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดเครื่องมือทำการประมง วิธีการทำ การประมงในที่จับสัตว์น้ำเขตทะเลชายฝั่ง พ.ศ. …(มาตรา 71(1)) 3.ร่างคำสั่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. … (มาตรา5) 4.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการติดตั้งระบบติดตามเรือประมง และดูแลรักษาระบบติดตามเรือประมงของเรือประมงพาณิชย์ให้สามารถใช้งานได้ตลอดเวลา พ.ศ. … (มาตรา 81(1)) 5.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดรูปแบบสมุดบันทึกการทำการประมง ระยะเวลาและ วิธีการส่งรายงานสมุดบันทึกการทำการประมงของเรือประมงพาณิชย์ พ.ศ… มาตรา 81 (2) 6.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการแจ้งการเข้าออกท่าเทียบเรือประมงของเรือประมงพาณิชย์ พ.ศ. ..(มาตรา 81 (3)) 7.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำเครื่องหมายประจำ เรือประมง สำหรับเรือประมงพาณิชย์ในน่านน้ำไทย พ.ศ….(มาตรา 81 (4)) 8.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และระยะเวลาการกลับเข้าท่าเทียบเรือประมงของเรือประมงที่ออกไปทำการประมงพาณิชย์ในทะเลนอกชายฝั่ง พ.ศ….(มาตรา 81 (5)) 9.ร่างประกาศกรมประมง เรื่องกำหนดรายการ วิธีการในการบันทึกข้อมูล และวิธีการส่งข้อมูลเกี่ยวกับเรือประมงที่ใช้บริการจอดเรือ ขนถ่ายสัตว์น้ำ หรือนำสัตว์น้ำหรือผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำขึ้นท่าเทียบเรือประมงของเจ้าของท่าเทียบเรือประมง พ.ศ….(มาตรา 85 วรรคหนึ่ง) 10.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง มาตรฐานด้านสุขอนามัยในเรือประมง และหลักเกณฑ์ในการออกหนังสือรับรอง … (มาตรา 98) 11.ร่างประกาศกรมประมง เรื่อง กำหนดห้วงเวลา หลักเกณฑ์ วิธีการ ขั้นตอน และเงื่อนไข การขอรับใบอนุญาตทำการประมงพาณิชย์ สำหรับปีการประมง 2567-2568 พ.ศ. … 12.ร่างระเบียบกรมประมง ว่าด้วยการจัดการของกลางที่เป็นเรือประมง เครื่องมือทำการประมง และสัตว์น้ำหรือผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำในคดีความผิดตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ.2558 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. …(มาตรา 105 วรรคสอง) และ 13.ร่างระเบียบกรมประมงว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการดำเนินคดีและมาตรการทางปกครอง ตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ.2558 ทั้งนี้เสนอให้นายกรัฐมนตรีช่วยเร่งนำร่างกฎหมาย ที่ได้ผ่านการพิจารณาจากสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ผ่านมาเข้าพิจารณาในสภาผู้แทนราษฎรโดยเร่งด่วน ตลอดจน ช่วยสั่งการให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เร่งแก้ไขกฎหมายลูก หลายๆฉบับดังกล่าว โดยเร็วเพื่อบรรเทาปัญหาให้กับพี่น้องชาวประมงในช่วงที่กฎหมายแม่ยังอยู่ในกระบวนการแก้ไขในสภาผู้แทนราษฎร

นายมงคลกล่าวว่า นอกจากนี้ขอให้นายกรัฐมนตรีสั่งกรมเจ้าท่าให้ทบทวนกฎข้อบังคับการตรวจเรือเสียใหม่ เพราะการออกกฎหมายที่ผ่านมาที่บังคับให้ชาวประมงต้องใช้ วิทยุมดขาว ชุดละกว่า 10,000 บาท โดยที่ชาวประมงไม่มีความจำเป็นต้องใช้ เพราะชาวประมง ใช้วิทยุมดดำในการติดต่อสื่อสารกันอยู่แล้ว ทั้งนี้เนื่องจากสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย ได้รับการร้องเรียนจากสมาชิกสมาคมประมงท้องถิ่นขอให้ประสานมายังกรมเจ้าท่า กรณีข้อบังคับกรมเจ้าท่า ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการออกใบสำคัญ รับรองการตรวจเรือเพื่ออนุญาตให้ใช้เรือและใบสำคัญแสดงการตรวจเรือเพื่อจดทะเบียนเรือไทยสำหรับเรือประมง พ.ศ.2561 ลงวันที่ 16 สิงหาคม 2561 และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2561 ซึ่งข้อ 9 เรือกลประมงต้องมีเครื่องรับส่งวิทยุตามภาคผนวก 1 สำหรับเรือประมงขนาดตั้งแต่ 30 ตันกรอสขึ้นไป ที่กำลังจะมีผลบังคับใช้

เนื่องจากปัจจุบันชาวประมงได้แบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่มากอยู่แล้ว ซึ่งสมาคมได้มีหนังสือไปยังอธิบดีกรมเจ้าท่า เพื่อขอความอนุเคราะห์และโปรดพิจารณาในการเลื่อนการบังคับใช้เครื่องวิทยุสื่อสารตาม ข้อบังคับกรมเจ้าท่าดังกล่าวข้างต้น ออกไปก่อนอีก 3 ปี เพื่อเป็นการลดอุปสรรคในการดำรงชีพให้กับชาวประมงในสถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบัน เนื่องจากปัจจุบันเครื่องวิทยุดังกล่าวยังมีไม่เพียงพอ และผู้ควบคุมเรือประมงส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการอบรมบัตรพนักงานวิทยุโทรศัพท์ประจำเรือ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ต้องมีการสื่อสารภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) ซึ่งชาวประมงไม่มีความสันทัดเกี่ยวกับเรื่องนี้เลย เป็นต้น

อย่างไรก็ตามภายหลังการรับฟังปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชนนายกรัฐมนตรีได้พบปะหารือกับพี่น้องชาวประมงโดยให้คำสัญญาว่ารัฐบาลภายใต้การนำของพรรคเพื่อไทย จะมุ่งมั่นตั้งใจแก้ปัญหาให้พี่น้องชาวประมง โดยปัญหานี้จะมอบให้ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า เป็นหัวหน้าคณะ ซึ่งอาจจะทำไม่ได้ในครั้งเดียวทั้งหมด และจะค่อยๆ แก้ปัญหาให้ดีที่สุด ขอให้มั่นใจในรัฐบาลพรรคเพื่อไทย ส่วนการไปหาปลานอกน่านน้ำ โดยเฉพาะประเทศอินโดนีเซีย เรามีผู้แทนการค้า ซึ่งจะเป็นกลไกเข้าไปช่วยเปิดช่องทางทำการประมงต่อไป ก่อนจะออกมาให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน โดยใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ก่อนไปรับประทานอาหารที่ร้านเรือนวารี และเดินทางกลับกรุงเทพมหานครด้วยรถยนต์