คอลัมน์หน้า 3 – สายธาร ความคิด จากเมื่อปี 2516 ต่อ 2519 ถึงตุลาคม 2566
สถานะและการดำรงอยู่ระหว่าง “ตุลาคม 2516” กับสถานะและการดำรงอยู่ของ “ตุลาคม 2519” อย่างเป็นพิเศษ
ยิ่งภายใต้สถานการณ์แห่ง “รัฐบาลพิเศษ” ยิ่ง “แหลมคม”
แหลมคมเนื่องจาก ไม่ว่า “ตุลาคม 2516” ไม่ว่า “ตุลาคม 2519” มีความสัมพันธ์ต่อกันที่แนบแน่นแทบจะเป็น “หนึ่งเดียว”
เป็น “เอกภาพ” แต่ก็มี “ความขัดแย้ง”
หากไม่มีสถานการณ์ “ตุลาคม 2516” ก็คงไม่มีสถานการณ์ “ตุลาคม 2519” เกิดขึ้นและกลายเป็นสถานการณ์เชิงเปรียบเทียบ
สถานการณ์หนึ่ง “ชัยชนะ” สถานการณ์หนึ่ง “สูญเสีย”
กระนั้น ภายใต้ความสูญเสีย ภายใต้ชัยชนะและความพ่ายแพ้ ก็ก่อให้เกิด “บทเรียน” อันทรงคุณค่ายิ่ง
ทั้งในสถานะ “กระจกเงา” ทั้งในสถานะ “ตะเกียง”
คล้ายกับผลได้จากสถานการณ์ “ตุลาคม 2516” คือชัยชนะ คือความสำเร็จ แต่ก็ต้องยอมรับว่าเป็นความสำเร็จใน “ความสูญเสีย”
มีการ “ล้อมปราบ” มีคนบาดเจ็บ “เสียสละ” ชีวิต
เป็นการล้อมปราบโดย “อำนาจรัฐ” ใช้กลไกและเครื่องมือทุกอย่างในการปราบ ปราม จับกุม สยบให้ยอมจำนน
แต่ภายใน “ความสูญเสีย” สามารถโค่น “อำนาจเผด็จการ” ลงได้
ความสำเร็จอันได้มาแม้จะได้ชื่อว่าเป็น “ชัยชนะ” สามารถโค่น “3 จอมพล 1 พันเอก” ลงไปได้
แต่ชัยชนะนั้นก็เหมือนกับปลายบนสุดแห่งยอดภูเขาน้ำแข็ง
รากฐานแห่งการดำรงอยู่ของ “อำนาจ” อันรองรับต่อ “ระบอบ” ที่ดำรงอยู่มาอย่างยาวนานยังดำรงคงอยู่สถานการณ์ “ตุลาคม 2519” จึงได้เกิดขึ้น
กลายเป็น “จุดตัด” เป็น “เส้นแบ่ง” ในทางการเมือง
หากติดตามแต่ละสถานการณ์จากเดือนตุลาคม 2516 จากเดือนตุลาคม 2519 ในเชิงเปรียบเทียบในลักษณะต่อเนื่อง
ก็จะมองเห็น “เงา” แห่ง “อำนาจ” ที่ดำรงอยู่
ไม่ว่าจะเป็นการต่อสู้ในเดือนพฤษภาคม 2535 ไม่ว่าจะเป็นการต่อสู้ในเดือนพฤษภาคม 2553
ไม่ว่าจะเป็นรัฐประหาร 2549 ไม่ว่าจะเป็นรัฐประหาร 2557
ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล “ไทยรักไทย” ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล “ประชาธิปัตย์” ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล “เพื่อไทย”
ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล “พลังประชารัฐ” ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล “เพื่อไทย”
สัมผัสได้ในความละม้ายเหมือนกัน รับรู้ในความแตกต่าง จากหลังเดือนตุลาคม 2516 หลังเดือนพฤษภาคม 2535 หลังเดือนพฤษภาคม 2566
มีทั้ง “ความต่าง” เด่นชัดทั้ง “ความเหมือน” ที่มิได้เป็น “การเปลี่ยน”
การต่อสู้จากเดือนตุลาคม 2516 จึงเป็นความต่อเนื่องมายังการต่อสู้เดือนตุลาคม 2519 และรวมถึงเดือนพฤษภาคม 2535
เห็นทั้ง “ความเหมือน” มีทั้ง “ความต่าง”
คนเดียวกันคิดอย่างหนึ่งในเดือนตุลาคม 2516 คิดอีกอย่างในเดือนตุลาคม 2519 และทำอีกอย่างในเดือนตุลาคม 2566
คนคนนั้นอาจเป็น “เรา” คนคนนั้นอาจเป็น “เขา”
