เปิดคุณสมบัติ – ขั้นตอน การขอรับเอกสารสิทธิ์ ที่ดิน ส.ป.ก.
จากนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการเปลี่ยนที่ดิน ส.ป.ก.4-01 เป็นโฉนด เพื่อให้เกษตรกรสามารถเพิ่มโอกาสในการหารายได้เพิ่มมากขึ้น สำหรับคุณสมบัติของเกษตรกรที่มีสิทธิได้รับการจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก. นั้น ตามระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.) ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกรซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2535 ระบุว่า
1.ผู้ขอรับสิทธิต้องมีสัญชาติไทย บรรลุนิติภาวะ หรือเป็นหัวหน้าครอบครัว (ไม่จำต้องบรรลุนิติภาวะ) แล้ว
2.มีความประพฤติดี
3.มีร่างกายสมบูรณ์สามารถประกอบการเกษตรได้
4.จะต้องไม่มีที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมเป็นของตนเอง หรือของบุคคลในครอบครัวเดียวกัน หรือมีที่ดินเพียงเล็กน้อยแต่ไม่เพียงพอแก่การประกอบเกษตรกรรมเพื่อเลี้ยงชีพด้วย
ดังนั้น ผู้ที่มีสิทธิครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดิน ส.ป.ก. จึงต้องเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนตามกฎหมายว่าด้วยการจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก. กำหนดไว้เท่านั้น มิใช่เป็นเพียงเกษตรกรก็จะมีสิทธิได้รับการจัดสรรที่ดินดังกล่าว
ส่วนการสิ้นสิทธิในการทำประโยชน์บนที่ดิน ส.ป.ก. ตามข้อ 11 ของระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน (ฉบับที่ 2) 2540 ระบุว่า
1.ตาย หรือเลิกเป็นเกษตรกร หรือสละสิทธิ เว้นแต่การตกทอดทางมรดกที่เป็นไปตาม พ.ร.บ.การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม 2518
2.โอนสิทธิการทำประโยชน์ การเช่า การซื้อ หรือจัดให้โดยมีค่าชดเชยไปยังบุคคลอื่นตาม พ.ร.บ.พ.ร.บ.การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม 2518
3.ขาดคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกรซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม 2535
“ปัจจุบัน ส.ป.ก. มีการจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 ให้เกษตรกร ประมาณ 3 ล้านคน เป็นพื้นที่ 36 ล้านไร่ จากจำนวนทั้งหมด 40 ล้านไร่ สำหรับในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ.2567 ส.ป.ก.มีแผนจัดสรรที่ดินให้กับเกษตรกรเพิ่มเติมอีก 3.85 หมื่นคน จากปัจจุบันที่มีคำขอเข้ามาทั้งหมดประมาณ 3 แสนคน”
ส่วนในเรื่องของการซื้อขายหรือโอนสิทธิฯ นั้น ขณะนี้ คปก. ยังอยู่ระหว่างปรับปรุงข้อกฎหมายที่ดิน ส.ป.ก.4-01 ให้สามารถเปลี่ยนมือได้ โดยการจัดที่ดินยังคงเป็นไปเพื่อประกอบเกษตรกรรมตามศักยภาพของพื้นที่เท่านั้น ไม่สามารถนำไปทำกิจกรรมอื่่นๆ ได้ โดยคาดว่าจะได้ข้อสรุปที่ชัดเจนในวันที่ 24 ตุลาคมนี้
ขณะที่ กลุ่มแรกที่จะได้รับการเปลี่ยนจากที่ดิน ส.ป.ก.4-01 เป็นโฉนดกลุ่มแรก คือเกษตรกรที่ถือครอง ส.ป.ก. 4-01 และทำประโยชน์มาไม่น้อยกว่า 5 ปี โดยมีเกษตรกรที่เข้าเงื่อนไข จำนวน 1,628,520 ราย เอกสารสิทธิรวม 2,205,561 ฉบับ เนื้อที่รวม 22,079,407.67 ไร่ โดยจะเริ่มแจกได้ในวันที่ 15 มกราคม 2567 ทั้งนี้ ส.ป.ก. จะเป็นนายทะเบียนในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมต่างๆ เอง
