ความจริงคือเราอยู่ในโลกที่มีความทุกข์แต่ก็มีความหวัง มนุษย์จึงดิ้นรนหาความสุข แม้ความสุขของเราอาจหมายถึงความทุกข์ของผู้อื่น แต่ก็นั่นแหละ ทำให้ผู้อื่นทุกข์แล้วนึกว่าจะมีความสุข ก็ไม่แน่เสมอไป อิสราเอลทำสงครามกับกลุ่มที่เขาให้ชื่อว่าผู้ก่อการร้าย และเชื่อว่านี่เป็นหนทางเดียว ถ้ากำจัดฮามาสให้สิ้นซาก แล้วทำให้ชาวกาซากลัวและหลาบจำ เข้าควบคุมการปกครองของกาซาและเวสต์แบงค์แล้ว เขาจะได้ความมั่นคงสำหรับชาวอิสราเอล ก็ไม่แน่เสมอไป ตรรกะการใช้การก่อการร้ายโดยรัฐเพื่อปราบปรามการก่อการร้ายของกลุ่มชน อาจไม่ได้ผลที่ยั่งยืนดังที่หวังไว้
สหรัฐฯยืนเคียงข้างอิสราเอลแม้ในการกระทำที่โหดร้าย และสหรัฐฯจะมี คำกล่าว เช่น การหยุดยิงในกาซาจะไม่เป็นจริง (unrealistic) เราได้กำชับให้อิสราเอลระวังและไม่ทำร้ายพลเรือน และอิสราเอลต้องเปิดทางให้การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเข้าไปในฉนวนกาซามากขึ้น เป็นต้น คำกล่าวเหล่านี้มีแต่ความย้อนแย้ง การหยุดยิงไม่เป็นจริงเพราะสหรัฐฯเองเห็นด้วยที่จะทำสงครามต่อไป ดังจะเห็นได้จากการออกเสียงสวนทางกับชาวโลก ทั้งในคณะมนตรีความมั่นคงและในสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ ถ้าสหรัฐฯเป็นห่วงสถานการณ์การละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศและการเข่นฆ่าพลเรือน ก็ควรเห็นด้วยกับการหยุดยิง ซึ่งย่อมทำให้สถานการณ์ด้านมนุษยธรรมดีขึ้น
สหรัฐฯได้ทำสงครามกับ “การก่อการร้าย” ในอัฟกานิสถานอยู่ยี่สิบปี แต่พลานุภาพอันเกรียงไกรไม่ส่งผลสำเร็จดังที่หวัง สงครามต่อต้านการมีอาวุธนิวเคลียร์และระบอบเผด็จการในอิรัก ก็ทำให้ประเทศอิรักเดือดร้อนจนบัดนี้ยังไม่ฟื้นตัว ส่วนอาวุธนิวเคลียร์นั้นหามีไม่ ประชาธิปไตยที่หวังให้มาแทนที่เผด็จการก็ยังต้องใช้เวลากว่าจะลงหลักปักฐาน สหรัฐฯไม่ยอมรับความผิดพลาดที่ได้กระทำไป และยังกระทำอยู่อีกในสงครามอิสราเอล-ปาเลสไตน์ ทำให้คำกล่าวเรื่องมนุษยธรรมของสหรัฐฯดูว่างเปล่า และกรณีนี้เป็นอีกกรณีหนึ่งที่สหรัฐฯหมดความชอบธรรม มีแต่อิสราเอลที่ชื่นชม
เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2566 ไทยได้ร่วมสนับสนุน (co-sponsor) และรับรองญัตติที่อียิปต์เป็นผู้เสนอในการประชุมใหญ่วาระพิเศษฉุกเฉินของสหประชาชาติ ซึ่งเรียกร้องให้มีการหยุดยิงที่กาซาเพื่อมนุษยธรรมทันที ปล่อยตัวประกันโดยทันทีและไม่มีเงื่อนไข และให้ทุกฝ่ายเคารพกฎหมายระหว่างประเทศ ที่ประชุมใหญ่ลงมติเห็นชอบกับญัตติที่เสนอด้วยคะแนนเสียง 153 เสียง ไม่เห็นด้วย 10 เสียง (อาทิ สหรัฐฯ อิสราเอล ออสเตรีย) งดออกเสียง 23 ประเทศ (อาทิ อังกฤษ เยอรมนี ยูเครน) สหรัฐฯให้เหตุผลในการโต้แย้งว่า การหยุดยิงจะเป็นประโยชน์แก่กลุ่มฮามาส ส่วนอิสราเอลใช้คำว่าจะเป็นของขวัญให้ฮามาส
ก่อนการลงมติดังกล่าว ประธานาธิบดีโจ ไบเดน กล่าวว่า ขณะนี้ อิสราเอลยังได้รับการสนับสนุนจากส่วนใหญ่ในโลก รวมถึงสหรัฐฯและสหภาพยุโรป แต่การทิ้งระเบิดตามอำเภอใจทำให้อิสราเอลเริ่มสูญเสียการสนับสนุน อิสราเอลจึงต้องปรับท่าทีที่แข็งกร้าวลง ท้ายที่สุด อิสราเอลไม่อาจปฏิเสธการตั้งรัฐปาเลสไตน์ที่เป็นอิสระ
ข่าวร้ายอีกข่าวหนึ่งมาจากรายงานของหนังสือพิมพ์ วอลล์ สตรีท เจอร์นัล และสำนักข่าวเอบีซีนิวส์ว่า ทหารอิสราเอลได้เริ่มสูบน้ำทะเลเข้าไปในเครือข่ายอุโมงค์ใต้ดินทางตอนเหนือของฉนวนกาซา ที่เชื่อว่าเป็นสถานที่กบดานและเก็บอาวุธของฮามาส เพื่อขับให้กองกำลังฮามาสออกมาเผชิญหน้ากับกองทัพอิสราเอล ไบเดนกล่าวว่า เขาได้รับรายงานที่ไม่ได้รับการยืนยันว่า ไม่มีตัวประกันในอุโมงค์ที่สูบน้ำทะเลเข้าไปแล้ว ขณะเดียวกัน ทางการอิสราเอลรายงานว่า มีตัวประกันที่ยังอยู่ในการควบคุมของฮามาสประมาณ 134 คน คาดว่าเสียชีวิตแล้ว 19 ราย โดยพบศพแล้ว 2 ราย ส่วนกระทรวงสาธารณสุขของกาซาประกาศว่ามีผู้เสียชีวิตจากการโจมตีของอิสราเอลอย่างน้อย 18,200 ราย และผู้บาดเจ็บอย่างน้อย 50,000 ราย โดยไม่ทราบจำนวนผู้ที่ถูกฝังอยู่ใต้สิ่งปรักหักพังของอาคารที่ถูกทิ้งระเบิด
เหตุร้ายที่เกิดขึ้นในอิสราเอลและฉนวนกาซา ส่งผลกระทบไปยังประเทศเพื่อนบ้านด้วย ในเรื่องนี้มีรายงานจาก UNDP ตามที่รอยเตอร์นำมาเสนอให้ทราบว่า สงครามระหว่างอิสราเอลกับฮามาสเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ประเทศอาหรับสามประเทศ ได้แก่ เลบานอน อียิปต์ และจอร์แดนกำลังเผชิญกับแรงกดดันทางการคลัง การเติบโตทางเศรษฐกิจที่ซบเซา และอัตราการว่างงานที่สูง สงครามดังกล่าวยังขัดขวางการลงทุนและส่งผลกระทบต่อทั้งภาคการบริโภคและการค้า ในขณะที่เลบานอนกำลังเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ รายงานจาก UNDP แสดงว่าให้เห็นว่า ความเสียหายจากความขัดแย้งในฉนวนกาซาอาจส่งผลให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) สำหรับประเทศทั้งสามลดลง 2.3% หรือ 1.03 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ
เกี่ยวกับความทุกข์ยากในโลกนี้ เรื่องการขาดแคลนอาหารน่าจะมีผลสำคัญโดยเฉพาะต่อเด็ก สถานการณ์อาหารในกาซาเข้าขั้นวิกฤติ นอกจากอาคารบ้านช่องประมาณ 60% ถูกระเบิดเสียหายหรือพังทลายแล้ว ชาวกาซายังขาดแคลนน้ำอันเป็นผลจากการตัดน้ำที่อิสราเอลเคยส่งไปให้ และขาดแคลนพลังงานและก๊าซที่ใช้ในการหุงหาอาหารด้วย ก่อนเหตุการณ์รุนแรงที่เริ่มด้วยการจู่โจมของฮามาสเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม ปาเลสไตน์ก็จัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่ขาดแคลนอาหารอยู่แล้ว
รายงานเมื่อวันที่ 12 กันยายนของ ซินดี แม็กเคน กรรมการบริหารโครงการอาหารโลก (WFP) ภายใต้องค์การสหประชาชาติ ระบุว่า WFP กำลังขาดแคลนงบประมาณอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในรอบ 60 ปี หรือลดลงถึงร้อยละ 41 เมื่อปี 2565 เนื่องจากการแพร่ระบาดของ COVID-19 ทำให้เศรษฐกิจโลกชะลอตัว ขณะที่มีผู้อดอยากหิวโหยเพิ่มขึ้นกว่า 24 ล้านคน โดยเฉพาะในประเทศอัฟกานิสถาน บังกลาเทศ คองโก เฮติ จอร์แดน ปาเลสไตน์ ซูดานใต้ โซมาเลีย และซีเรีย ทำให้คาดว่าจะมีปริมาณผู้ต้องการความช่วยเหลือเพิ่มขึ้นอีก
รายงานดังกล่าวไม่ได้ระบุถึงประเทศซูดานซึ่งประสบชะตากรรมทำร้ายตนเอง หลังการทำร้ายชนกลุ่มน้อยในภูมิภาคการ์ฟูร์ และในตอนใต้ของประเทศ สุดท้ายภาคใต้ก็แยกตัวไปเป็นประเทศซูดานใต้ ซึ่งไปก่อสงครามกลางเมืองแย่งชิงอำนาจกันต่อไปจนเป็นโศกนาฏกรรมต่อเนื่อง สำหรับซูดานเอง หลังการชุมนุมของประชาชนเพื่อขับไล่ประธานาธิบดีบาชีร์จนเป็นผลสำเร็จ แต่ฝ่ายประชาธิปไตยไม่สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนผ่านได้ กองทัพบกร่วมกับกองกำลังสนับสนุนเคลื่อนที่เร็ว (RSF) จึงเข้ายึดอำนาจและร่วมกันก่อตั้งสภาอธิปไตยช่วงเปลี่ยนผ่าน (TSC) ขึ้น
แต่เสือสองตัวไม่อาจอยู่ในถ้ำเดียวกัน เมื่อวันที่ 15 เมษายน กองทัพบกนำโดยพลเอกอับเดล ฟัตตาห์ อัล-บูร์ฮาน กับกองกำลัง RSF นำโดยของพลเอกโมฮาเม็ด ฮัมดาน ดากาโล ก็ทำสงครามแย่งชิงอำนาจกัน ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายพันคนและไร้ที่อยู่อาศัยและต้องอพยพลี้ภัยไปยังประเทศชาดและอียิปต์อีกหลายล้านคน สงครามทำให้พลเอกบูร์ฮาน ติดอยู่ในค่ายทหารเป็นเวลาหลายเดือนเนื่องจากการปิดล้อมของ RSF เขาเพิ่งออกนอกค่ายเป็นครั้งแรกเมื่อกลางเดือนสิงหาคม อย่างไรก็ดี โครงการอาหารโลก WFP เพิ่งประกาศว่า สถานการณ์อาหารในซูดานเข้าขั้นวิกฤติ มีเด็กขาดแคลนสารอาหารจำนวนมาก แต่น่าเสียใจที่การสู้รบทำให้การส่งความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเข้าไปในพื้นที่ที่เกิดข้าวยากหมากแพงเป็นไปด้วยความยากลำบาก
ปัจจุบัน โลกกำลังเผชิญกับความท้าทายและภัยคุกคามร่วมกันคือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน ผลกระทบที่กำลังเกิดขึ้นมี อาทิ
– ฤดูกาลของฝนเปลี่ยนแปลงไป กระบวนการระเหยและการกลั่นตัวจะเร็วขึ้น หมายความว่า ฝนอาจจะตกบ่อยขึ้น แต่น้ำจะระเหยเร็วขึ้นด้วย ทำให้ดินแห้งเร็วกว่าปกติในช่วงฤดูกาลเพาะปลูก ผลผลิตทางการเกษตรจะลดลง
– การระบาดของโรคพืช ศัตรูพืชและวัชพืช
– สัตว์น้ำจะอพยพไปตามการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิน้ำทะเล แหล่งประมงที่สำคัญ ๆ ของโลกจะเปลี่ยนแปลงไป
– มนุษย์จะเสียชีวิตเนื่องจากความร้อนมากขึ้น ตัวนำเชื้อโรคในเขตร้อนจะเพิ่มมากขึ้น ปัญหาภาวะ
มลพิษทางอากาศภายในเมืองจะรุนแรงมากขึ้น
– การที่ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น ทำให้พื้นที่ชายฝั่งลดลง เป็นต้น
ภาวะโลกร้อนที่กำลังเกิดขึ้นเป็นผลมาจากการกิจกรรมของมนุษย์ นั่นคือการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (CO2, CH4, N2O, สารทดแทน CFCs) สู่บรรยากาศโลก เมื่อปี 2535 ในการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา ณ กรุงริโอ เดอ จาเนโร ประเทศบราซิล ประเทศต่าง ๆ ได้ลงนามให้การรับรองอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยมีระดับการปล่อยในปี 2533 เป็นระดับอ้างอิง ณ วันที่ 24 พฤษภาคม 2547 มีประเทศภาคีรวม 194 ประเทศ ก่อนหน้านั้น มีการประชุมสมัชชาประเทศภาคีอนุสัญญาฯ สมัยที่ 1 เมื่อปี 2538 ที่กรุงเบอร์ลิน การประชุมครั้งนั้นมีชื่อย่อว่า COP1 และมีการประชุมต่อเนื่องทุกปี ในการประชุมครั้งที่ 21 หรือ COP21 ที่กรุงปารีส มีข้อตกลงที่สำคัญหลายประการ แต่อยากยกเป็นตัวอย่างเพียงเรื่องเดียว คือ การวางเป้าหมายว่า เมื่อถึงปลายคริสต์ศตวรรษนี้ การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกจะต้องไม่มากกว่า 1.5 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับอุณหภูมิก่อนยุคอุตสาหกรรม
ได้กล่าวถึงข่าวร้ายในฉนวนกาซาและข่าวความหิวหายของโลกโดยเฉพาะในซูดานมาพอสมควรแล้ว ขอยกข่าวที่อาจถือเป็นข่าวดีบ้าง นั่นคือ เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2566 ที่ประชุม COP28 ที่กรุงดูไบ ได้บรรลุข้อตกลงที่มุ่งเป้าไปที่สาเหตุหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก นั่นคือการเผาผลาญเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ทำให้เกิดการปล่อยก๊าซนั่นเอง ที่ประชุม COP28 ได้ตกลงที่จะ เปลี่ยนผ่าน ให้พ้นไปจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล ในระบบพลังงาน ในลักษณะที่ยุติธรรม เป็นระเบียบ และเท่าเทียม … เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2593 ตามหลักวิทยาศาสตร์
อันที่จริง หนึ่งวันก่อนที่จะตกลงกันได้ มีการเสนอให้ใช้คำว่า การค่อย ๆ หมดไป (phase out) ของการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งสองคำอาจมีนัยแตกต่างกันคือ การเปลี่ยนผ่านอาจไม่ได้หมายถึงการเลิกใช้ทั้งหมด เลยช่วยให้ประเทศผู้ผลิตน้ำมันและบริษัทยักษ์ใหญ่ที่ค้าขายน้ำมันพอรับคำคำนี้ได้
ในการปราศรัยปิดประชุมสุลต่าน อัล จาเบอร์ ประธานาธิบดีสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และประธานการประชุม COP28 เรียกข้อตกลงนี้ว่า เป็นข้อตกลงประวัติศาสตร์ และกล่าวเสริมว่า ความสำเร็จที่แท้จริงของข้อตกลงนี้อยู่ที่การนำไปปฏิบัติ เราเป็นสิ่งที่เราทำ ไม่ใช่สิ่งที่เราพูด … เราต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่จำเป็นเพื่อเปลี่ยนข้อตกลงนี้ให้เป็นการกระทำที่จับต้องได้
ขณะเดียวกัน รัฐหมู่เกาะขนาดเล็กที่ได้รับผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศ เป็นหนึ่งในกลุ่มหลักที่สนับสนุนการเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล และได้รับการสนับสนุนจากผู้ผลิตและผู้ค้าน้ำมันและก๊าซรายใหญ่ เช่น สหรัฐอเมริกา แคนาดา และนอร์เวย์ พร้อมด้วยกลุ่มสหภาพยุโรปและอีกหลายประเทศ นี่เป็นช่วงเวลาที่ระบบพหุภาคีมารวมตัวกันจริง ๆ และผู้คนต่างไม่ยึดถือผลประโยชน์ส่วนบุคคลและพยายามกำหนดนิยามของส่วนรวม จอห์น เคอร์รี ทูตด้านสภาพภูมิอากาศของสหรัฐฯ กล่าวหลังจากข้อตกลงดังกล่าวได้รับการรับรอง
นอกจากนี้ยังเรียกร้องให้มีการเพิ่มกำลังการผลิตพลังงานหมุนเวียนขึ้นสามเท่าทั่วโลกภายในปี 2573 ในขณะที่เร่งความพยายามในการลดการใช้ถ่านหิน และเร่งเทคโนโลยี เช่น การดักจับและการจัดเก็บคาร์บอน และการหันกลับมาผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานนิวเคลียร์มากขึ้น
ตัวแทนของประเทศซาอุดิอาระเบียแสดงความยินดีกับข้อตกลงนี้ โดยกล่าวว่า ข้อตกลงนี้จะช่วยจำกัดอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับยุคก่อนอุตสาหกรรมตามที่กำหนดไว้ในข้อตกลงปารีสปี 2015 แต่ขอย้ำจุดยืนของผู้ผลิตน้ำมันในการจัดการกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศว่า เป็นเรื่องเกี่ยวกับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และต้องใช้ทุกโอกาสโดยไม่คำนึงถึงแหล่งที่มาของก๊าซนั้น ๆ
เมื่อข้อตกลงดังกล่าวบรรลุผลแล้ว ประเทศต่าง ๆ จะต้องรับผิดชอบในการดำเนินการผ่านนโยบายและการลงทุนระดับชาติ ทั้งนี้ เพื่อสรรพสัตว์และสรรพชีวิตทั้งหลายในโลกนี้
