เดดไลน์สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) ทั้ง 250 คน ที่แต่งตั้งโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จากทั้ง 3 กลุ่ม โดย 194 คนมาจากคณะกรรมการสรรหาของ คสช., 6 คนเป็น ส.ว.โดยตำแหน่ง (ปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการเหล่าทัพ และ ผบ.ตร.) และอีก 50 คนมาจากการเลือกกันเองในกลุ่มอาชีพ จากระดับอำเภอ จังหวัด และประเทศ แล้วส่งรายชื่อให้ คสช.เลือกในขั้นสุดท้าย
จะปฏิบัติหน้าที่ครบวาระ 5 ปี ตามบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญ 2560 ในวันที่ 10 พฤษภาคมนี้
ผลงานที่เห็นเด่นชัดทางการเมืองในช่วง 5 ปี ที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 272 วรรคแรก ให้อำนาจ 250 ส.ว.ไว้คือ การโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี ร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) 500 คน
โดยนายกฯทั้ง 2 คน ที่ 250 ส.ว.ร่วมให้ความเห็นชอบครั้งแรกคือ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในการประชุมร่วมรัฐสภาเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2562 ด้วยมติเห็นด้วย 500 เสียงต่อ 244 เสียง
ส่วนครั้งที่ 2 คือ การประชุมร่วมรัฐสภา เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2566 โหวตเลือก “เศรษฐา ทวีสิน” นั่งเป็นนายกฯคนที่ 30 ด้วยมติเห็นด้วย 482 เสียง ต่อ 165 เสียง
พร้อมกับลงมติในการประชุมร่วมรัฐสภา ไม่เห็นชอบให้ “พิธา ลิ้มเจริญรัตน์” เป็นนายกฯ ด้วยมติเห็นชอบ 324 ต่อ 182 เสียง งดออกเสียง 199 เสียง เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2566
ทั้ง 250 ส.ว.ที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช.ให้มาทำหน้าที่สภาสูงของฝ่ายนิติบัญญัติ จึงถูกมองว่าเป็นตัวแทนของฝ่ายอนุรักษนิยม ที่ถูกเลือกให้มาทำหน้าที่กำหนดทิศทางทางการเมือง
ส่วนไทม์ไลน์ในการเลือก ส.ว.ชุดใหม่ จำนวน 200 คน จะเป็นไปตามที่มาตรา 107 ของรัฐธรรมนูญกำหนดนั้น เมื่อ ส.ว. 250 คนครบวาระการทำหน้าที่ในวันที่ 10 พฤษภาคมนี้
คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จะเสนอให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) ออกพระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกสมาชิกวุฒิสภา จากนั้นภายใน 5 วัน สำนักงาน กกต.จะกำหนดวันรับสมัคร ส.ว.
วันเลือก ส.ว.ระดับอำเภอทั้ง 928 อำเภอ วันเลือกระดับจังหวัด วันเลือกระดับประเทศ และวันที่ประกาศผลรายชื่อ ส.ว.ชุดใหม่ 200 คน พร้อมกับรายชื่อบัญชีสำรองอีก 100 คน
ไทม์ไลน์ที่จะได้ ส.ว.ทั้ง 200 คน คาดว่าจะอยู่ในห้วงเดือนกรกฎาคมนี้ หากไม่มีข้อร้องเรียนจนถึงขั้นประกาศรายชื่อ ส.ว.ไม่ได้
ซึ่งถือเป็นการคัดเลือก ส.ว.ชุดใหม่ แม้กลุ่มผู้มีอำนาจเก่าจะออกแบบกติกาให้มีความพิสดารซับซ้อน ด้วยการเลือกไขว้กันเองใน 3 ระดับ จาก 20 กลุ่มอาชีพ พร้อมกับระเบียบการแนะนำตัวและหาเสียงของผู้สมัคร ส.ว. ที่สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ออกแบบมาควบคุมการห้ามหาเสียงอย่างเข้มข้น เพื่อหวังให้การเลือก ส.ว.ไม่เป็นที่สนใจของประชาชน เนื่องจากกระบวนการคัดเลือกที่ซับซ้อน เข้าใจยาก เพื่อหวังให้กลุ่มบุคคลที่มีความได้เปรียบ หรือใกล้ชิดกับผู้มีอำนาจฝ่าด่านการคัดเลือกเข้ามาทำหน้าที่ ส.ว.ชุดใหม่ทั้ง 200 คน
แต่กลับสวนทางกับสถานการณ์ปัจจุบัน เมื่อภาคประชาชนมีความตื่นตัวต่อการเลือก ส.ว.ชุดใหม่ ทั้งคณะก้าวหน้า ที่มี “ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ” ประธานคณะก้าวหน้า ผนึกความร่วมมือกับภาคประชาสังคม โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (ไอลอว์) เดินหน้ารณรงค์เชิญชวนให้ประชาชนในทั้ง 20 กลุ่มอาชีพลงสมัครเลือก ส.ว.ใหม่กันให้มากที่สุด เพื่อให้ได้ ส.ว.ที่เป็นฝ่ายประชาธิปไตย ยึดโยงกับประชาชนเข้าไปทำหน้าที่สภาสูงให้มีจำนวนมากที่สุด เพราะเมื่อมีผู้สมัครเข้ารับการคัดเลือกเป็น ส.ว.มากเท่าใด ย่อมจะช่วยสกัดกลุ่มบ้านใหญ่ รวมทั้งกลุ่มที่มีทรัพยากรทางการเมือง ใช้เทคนิคและช่องว่างตามกฎหมายส่งผู้สมัครของตัวเองเข้าไปเพื่อฮั้วกันเลือก และบล็อกโหวต หวังให้ได้ ส.ว.ตามที่กลุ่มอำนาจต้องการ ยิ่งได้ ส.ว.จากการบล็อกโหวตมากเท่าใด ย่อมมีผลต่อทิศทางการเมืองที่ ส.ว.ชุดใหม่จะมีส่วนร่วมกำหนด
แม้ ส.ว.ชุดใหม่จะไม่มีอำนาจในการร่วมเลือกนายกฯเหมือนเมื่อครั้งการทำหน้าที่ตามบทเฉพาะกาล 5 ปีแล้ว แต่อำนาจอื่นๆ ทั้งการกลั่นกรองกฎหมาย การพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลเป็นองค์กรอิสระ และองค์อื่นๆ ยังมีครบถ้วน โดยเฉพาะการให้ความเห็นชอบบุคคลทำหน้าที่องค์กรอิสระ อาทิ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
ซึ่งการทำหน้าที่ขององค์กรอิสระข้างต้นล้วนส่งผลในทางการเมืองทั้งบวกและลบต่อ ส.ส. คณะรัฐมนตรี (ครม.) รวมทั้งพรรคการเมืองที่มีความยึดโยงกับประชาชน
การรณรงค์ให้ทุกภาคส่วนเล็งเห็นความสำคัญของการเลือก ส.ว.ชุดใหม่ครั้งนี้ ที่จะเป็นอีกก้าวสำคัญต่อการสร้างกลไกทางการเมืองที่ตรงไปตรงมา ไม่ให้เกิดการบิดเบี้ยวของระบอบประชาธิปไตย ให้ได้ ส.ว.ชุดใหม่ที่มีความยึดโยงกับประชาชนอย่างแท้จริงเข้าไปทำหน้าที่ เครือมติชน ในฐานะสื่อจึงขันอาสาร่วมจัดแคมเปญ “มติชน : ส.ว.ชุดใหม่ Thailand-Select” ซึ่งเกิดจากความร่วมมือของสื่อในเครือ ได้แก่ มติชน, มติชนทีวี, มติชนสุดสัปดาห์, ข่าวสด, ศูนย์ข้อมูลมติชน หรือ MIC ร่วมกับกองบรรณาธิการสื่อออนไลน์ Way Magazine และพันธมิตรนักวิชาการชั้นนำจากภาคปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ และคณะรัฐศาสตร์ ม.เชียงใหม่ นอกจากนี้ยังมีทีมงานสื่อ “Khaosod English” ร่วมแปลข้อมูลเป็นภาษาอังกฤษ เพื่อกระจายสู่สากล ติดตาม นำเสนอทุกความเคลื่อนไหวการเลือก ส.ว.ชุดใหม่ตั้งแต่เริ่่มต้นจนถึงได้รายชื่อ ส.ว.ครบทั้ง 200 คน
*ที่สะท้อนเจตนารมณ์ของประชาชนตามระบอบประชาธิปไตย
แม้จะมีกระแสข่าวรวมทั้งคลื่นใต้น้ำที่กลุ่มผู้มีอำนาจเริ่มมีความเคลื่อนไหว เตรียมจ้างคนเพื่อลงสมัครให้ได้สิทธิเป็นผู้สมัครไปเลือกบุคคลที่กลุ่มมีอำนาจต้องการให้ได้รับเลือกเป็น ส.ว.เข้าไปทำหน้าที่ตามอำนาจของสภาสูง ฉากทัศน์ต่อผลการเลือก ส.ว.ที่จะเกิดขึ้นนับจากนี้จึงต้องติดตาม เพราะอาจจะได้ ส.ว.ที่เป็นขั้วฝ่ายประชาธิปไตยทั้งหมด หรืออาจได้สัดส่วนผสมกันสองขั้ว หรืออาจจะได้ขั้วอนุรักษ์ทั้งหมด
รวมทั้งหากเกิดเวิสต์เคส ไม่สามารถเลือก ส.ว.ชุดใหม่ได้ครบทั้ง 200 คน ย่อมส่งผลให้ ส.ว.ทั้ง 250 คน ต้องรักษาการยาวไปจนกว่าจะเลือก ส.ว.ชุดใหม่ได้ครบตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด ซึ่งจะตามมาด้วยการตีความอำนาจหน้าที่ของ 250 ส.ว.ว่าจะทำได้แค่ไหนอย่างไร
การเคลื่อนไหวของทั้งสองฝ่ายนับจากนี้ย่อมมีความเข้มข้น ดุเดือดขึ้นเรื่อยๆ ผ่านทั้ง “บนดิน” และ “ใต้น้ำ” โดยมีผลการเลือกทั้ง 200 ส.ว.ชุดใหม่เป็นเดิมพัน
