สังคมไทย รัก‘คนถูกบีฑา’
ไม่แน่ใจว่าตุลาการศาลรัฐธรรมนูญทั้ง 9 ท่านก็ดี และบรรดาเครือข่ายผู้มีอำนาจ-ชนชั้นนำที่เห็นพ้องต้องกันกับการยุบ “พรรคก้าวไกล” ก็ดี จินตนาการถึงซีเนริโอ/ฉากทัศน์แรกหลังวันที่ 7 สิงหาคมไว้อย่างไร?
ตัวเลขผู้สมัครสมาชิก “พรรคประชาชน” และยอดเงินบริจาคที่ประชาชนจำนวนมากมอบให้พรรคการเมืองใหม่ที่สืบทอดอุดมการณ์มาจาก “พรรคอนาคตใหม่-ก้าวไกล” คือภาพที่อยู่ในการคิดคำนวณของเหล่าผู้มีอำนาจหรือไม่?
ถามอีกแบบ คือ ชนชั้นนำในสังคมประเมินอารมณ์ความรู้สึกของผู้คน (ไม่ว่าจะเป็นโกรธ เกลียด กลัว รัก ศรัทธา ฯลฯ) ได้อย่างแม่นยำถูกต้องขนาดไหน?
เพราะการประเมินเรื่องพวกนี้ “ผิดฝาผิดตัว” “ต่ำเกินไป” หรือ “สูงเกินไป” ย่อมก่อให้เกิดการ “ทุบทำลาย” ที่ไม่นำไปสู่ “ชัยชนะ” ทางการเมือง
สภาวะทางการเมืองหลังการยุบก้าวไกล ทำให้นึกถึงคำเตือนหรือข้อสังเกตของปัญญาชนนักวิชาการสองท่าน
ท่านแรกคือ ศ.ดร.อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์ จากภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่ให้สัมภาษณ์ไว้ในรายการ The Politics ทางช่องยูทูบมติชนทีวี เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม ว่า
“คำตัดสินศาลที่ออกมาเมื่อวาน ผมคิดว่าเขามั่นใจแล้วว่าเขาควบคุมได้ ตอนแรกๆ ผมคิดว่าเขาก็รับรู้อยู่ว่าหลังจากคำตัดสินเมื่อวาน กระแสความไม่พอใจสูงมาก แต่ผมยังคิดว่าถ้าเขาออกมาแบบนี้ แสดงว่าเขาประเมินแล้วว่าเขามีศักยภาพพอที่จะควบคุมแรงปะทุทั้งหลาย ซึ่งผมคิดว่าเขาคิดผิด
“ผมคิดว่าเขาประเมินความรู้สึกของพี่น้องประชาชนต่ำเกินไป สิ่งที่ถ้าหากเขาเข้าใจสังคมไทย คนในสังคมไทยทั้งหมดจะรู้สึกสงสารและเห็นใจผู้ที่ถูก ‘บีฑา’ ผมใช้คำว่า ‘บีฑา’ คนที่ถูกบีฑาและยังสู้ หมายถึงว่าถูกกด ถูกบีฑา แต่ก็ยังสู้ในหลักการเดิม
“ในฐานะตัวบุคคล คนแบบนี้คนไทยจะรักชื่นชมมากๆ ซึ่งคุณสมบัตินี้มันไปสอดคล้องกับสิ่งที่อยู่ในอนาคตใหม่ ก้าวไกล และพรรคใหม่ที่กำลังจะเกิด
“ไอ้อารมณ์ความรู้สึกของคนที่อยากจะช่วยผู้ที่ถูกบีฑา เป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งที่จะผลักให้อารมณ์ที่รักความเป็นธรรมของคนสิบกว่าล้านคนแรงมากขึ้น ซึ่งตรงนี้เอง ผมคิดว่าชนชั้นนำไม่ทันนึกว่ามันจะมีแรงกระเพื่อมแรงขนาดนี้”
ท่านที่สองคือ ศ.ดร.ธงชัย วินิจจะกูล ศาสตราจารย์กิตติคุณแห่งภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน-แมดิสัน ซึ่งกล่าวไว้ในปาฐกถาพิเศษ “สังคมไทยกับพลวัต 2475” เมื่อวันที่ 22 มิถุนายนที่ผ่านมา ว่า
“แม้ว่าชนชั้นอำนาจชนะในห้องพิจารณาคดี ในรัฐสภา และแม้กระทั่งในท้องถนน แต่ก็เป็นชัยชนะแบบหักด้ามพร้าด้วยเข่า ซึ่งยิ่งทำให้ผู้คนอึดอัด โกรธแค้น และสิ้นหวังมากขึ้นทุกที
“ชนชั้นอำนาจแข็งแกร่งอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน แต่ชนชั้นอำนาจกลับกำลังแพ้ในทางสังคม วัฒนธรรม และทางปัญญา
“การดำรงอยู่ร่วมกันของสองด้านแบบนี้ ไม่เคยมีมาก่อน เพราะปกติอำนาจที่เข้มแข็งต้องมีความชอบธรรมทางการเมือง นี่เป็นตรรกะปกติของการเมืองสมัยใหม่ที่มีสาธารณชนเข้าร่วมเป็นเจ้าของ หากไม่ได้รับการยอมรับจากประชาชน อำนาจทางการเมืองอยู่ไม่ได้
“ความแปลกประหลาดผิดปกติของปัจจุบันเช่นนี้เองที่ทำให้เกิดความหดหู่สิ้นหวังแผ่ไปทั่ว เพราะศักยภาพและพลังของความปรารถนาดีของประชาชนที่จะเปลี่ยนแปลงถูกกดทับ หรือถูกเมินเฉย หรือกระทั่งปราบปรามด้วยซ้ำ
“การเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาอย่างถึงรากเป็นไปไม่ได้เลย ในระบบการเมืองและวัฒนธรรมที่กดทับพลังสร้างสรรค์ทางปัญญาทุกชนิดทุกแขนงไว้อย่างเด็ดขาด
“น่าคิดว่าภาวะผิดปกติเช่นนี้จะดำเนินต่อไปได้อย่างไร อีกนานสักเท่าไหร่”
ปราปต์ บุนปาน
