วันนี้ (4 มี.ค.) ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายสามารถ ราชพลสิทธิ์ อดีตรองผู้ว่าฯกทม.และ ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ ดพสต์ข้อความทางเฟสบุ๊ก เสนอแนะแนวทางการแก้ปัญหา ร.ฟ.ท. โดยระบุว่า ร.ฟ.ท. รอการเปลี่ยนแปลง? มีรายละเอียดดังนี้
ทันทีที่มีการเปลี่ยนแปลงผู้ว่าการการรถไฟแห่งประเทศไทย และคณะกรรมการการรถไฟแห่งประเทศไทย โดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้ใช้อำนาจตามความในมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2557 เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2560 เพื่อปรับปรุงการบริหารงานของการรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) อีกทั้ง ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกำกับการจัดซื้อจัดจ้างขึ้นมาเพื่อกำกับ เร่งรัด ติดตาม และตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานของรัฐที่มีวงเงินตั้งแต่ 5,000 ล้านบาทขึ้นไป ให้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล ทั้งนี้ ได้เน้นหนักไปที่การประมูลก่อสร้างโครงการรถไฟทางคู่ของ ร.ฟ.ท.นั้น ประชาชนที่ติดตามการดำเนินงานของ ร.ฟ.ท.ก็ตั้งความหวังกันไว้ว่า ร.ฟ.ท.จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น
แต่หลังจากได้อ่านคำชี้แจงของ ร.ฟ.ท. โดยนายอานนท์ เหลืองบริบูรณ์ รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท. ซึ่งเป็นกรรมการของ ร.ฟ.ท.คนหนึ่ง และเป็นรองอธิบดีกรมทางหลวงอีกตำแหน่งหนึ่งด้วย ทำให้ความหวังของประชาชนเริ่มริบหรี่ กล่าวคือ รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท.ชี้แจงเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2560 สรุปได้ความว่า การประมูลก่อสร้างรถไฟทางคู่ที่ ร.ฟ.ท.กำลังดำเนินการอยู่ 5 โครงการนั้น มีความเหมาะสมและถูกต้องอยู่แล้ว ไม่จำเป็นจะต้องเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด
แม้ว่า ร.ฟ.ท.ไม่ได้ระบุในคำชี้แจงดังกล่าวว่าเป็นการชี้แจงการตั้งข้อสังเกตของผม ซึ่งผมได้เขียนบทความชี้ให้เห็นถึงความไม่ชอบมาพากลในการประมูลก่อสร้างรถไฟทางคู่ในเฟซบุ๊กมาหลายครั้งแล้วก็ตาม แต่เป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไปว่า ร.ฟ.ท.ต้องการชี้แจงข้อสังเกตของผม ด้วยเหตุนี้ ผมขอตอบโต้คำชี้แจงของ ร.ฟ.ท. ดังนี้
1. ร.ฟ.ท.ชี้แจงว่าเหตุที่ต้องเลื่อนการประกาศผลว่ามีผู้รับเหมารายใดบ้างที่มีสิทธิ์เข้าเสนอราคาก่อสร้างรถไฟทางคู่ 5 โครงการ ออกไปจากที่กำหนดไว้ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2560 นั้น ก็เพราะว่าโครงการรถไฟทางคู่เป็นโครงการขนาดใหญ่ มีมูลค่าสูง จึงต้องตรวจสอบอย่างละเอียด
ผมขอแย้งว่า ก่อนที่ ร.ฟ.ท.จะกำหนดวันประกาศผล ร.ฟ.ท.ก็รู้อยู่แล้วว่าโครงการรถไฟทางคู่เป็นโครงการขนาดใหญ่ มีมูลค่าสูง และมีเอกสารมาก แต่ ร.ฟ.ท.ก็มั่นใจว่าจะสามารถตรวจสอบเอกสารได้ทันตามกำหนด อีกทั้ง ร.ฟ.ท.ก็มีบริษัทที่ปรึกษาช่วยกลั่นกรองข้อมูลในเอกสารให้อยู่แล้ว ดังนั้น การเลื่อนประกาศออกไปไม่น่าจะเกิดจากสาเหตุดังกล่าว แต่เกิดจากมีผู้ร้องเรียนมากมายถึงความไม่ชอบมาพากลมากกว่า ซึ่งเป็นการยากที่ ร.ฟ.ท.จะชี้แจงแสดงเหตุผลให้สังคมยอมรับได้ อนึ่ง แม้ว่ามีการเลื่อนการประกาศออกไปก็ตาม แต่เป็นที่รู้กันภายในว่า ร.ฟ.ท.ตรวจเอกสารเสร็จแล้ว และรู้แล้วด้วยว่าผู้รับเหมารายใดบ้างสอบผ่านหรือมีคุณสมบัติครบถ้วนที่สามารถเข้าเสนอราคาได้
2. ร.ฟ.ท.ชี้แจงว่า ได้ตรวจสอบราคากลางของรางรถไฟจากผู้ผลิตและตัวแทนจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่น จีน และไทย โดยได้เลือกใช้ราคาต่ำสุดมากำหนดเป็นราคากลาง ผมขอแย้งว่า ร.ฟ.ท.ควรที่จะต่อรองราคากับผู้ผลิตและตัวแทนจำหน่ายให้ได้ราคาต่ำที่สุด เพราะราคาที่ผู้ผลิตและตัวแทนจำหน่ายเสนอให้ ร.ฟ.ท. ยังสูงกว่าที่เสนอให้ผู้รับเหมาอยู่อีกมาก
3. ร.ฟ.ท.ชี้แจงว่า หากต้องแบ่งการก่อสร้างออกเป็นตอนๆ จะทำให้ค่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาเพิ่มขึ้น และทำให้เกิดความยุ่งยากในการบริหารงานก่อสร้าง รวมทั้งทำให้เกิดความเสี่ยงที่จะทำให้การก่อสร้างล่าช้า
ผมขอแย้งว่า ค่าจ้างที่ปรึกษาอาจจะเพิ่มขึ้นบ้าง แต่เมื่อคิดเป็นสัดส่วนแล้วจะน้อยมากเมื่อเปรียบเทียบกับค่าก่อสร้าง ที่สำคัญ ร.ฟ.ท.จะสามารถประหยัดค่าก่อสร้างได้หากแบ่งงานก่อสร้างออกเป็นตอนๆ เพราะจะทำให้ผู้รับเหมาขนาดกลางเข้าร่วมประมูลได้ด้วย ส่งผลให้มีการแข่งขันด้านราคากันอย่างจริงจัง พูดได้ว่า ร.ฟ.ท.จะสามารถประหยัดค่าก่อสร้างได้มากกว่าค่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาที่เพิ่มขึ้น
อนึ่ง การเปิดโอกาสให้ผู้รับเหมาขนาดกลางเข้าร่วมประมูลได้นั้นจะเป็นการพัฒนาอุตสาหกรรมการก่อสร้างของไทย ผู้รับเหมาขนาดกลางจะกลายเป็นผู้รับเหมาขนาดใหญ่ในอนาคต มิฉะนั้น ในประเทศไทยจะมีผู้รับเหมาขนาดใหญ่เพียงไม่กี่รายเท่านั้นที่ผูกขาดการก่อสร้างโครงการขนาดใหญ่
ส่วนในกรณีข้ออ้างที่บอกว่าจะทำให้เกิดความยุ่งยากในการบริหารงานก่อสร้างนั้น ร.ฟ.ท.ก็มีบริษัทที่ปรึกษามาทำหน้าที่บริหารโครงการและควบคุมการก่อสร้างอยู่แล้ว ซึ่งมีหน้าที่ที่จะต้องแก้ไขความยุ่งยากที่อาจจะเกิดขึ้น
สำหรับกรณีที่ ร.ฟ.ท.อ้างว่าจะทำให้เกิดความเสี่ยงที่จะทำให้การก่อสร้างล่าช้า หากการก่อสร้างตอนใดตอนหนึ่งมีปัญหานั้น ร.ฟ.ท.ก็น่าจะย้อนคิดดูว่า ถ้าไม่มีการแบ่งการก่อสร้างออกเป็นตอนๆ ดังที่ประมูลอยู่ในปัจจุบัน แต่ให้ผู้รับเหมารายเดียวทำการก่อสร้างตลอดระยะทาง แล้วเกิดมีปัญหาร้องเรียนขึ้น โครงการทั้งหมดก็จะหยุดนิ่ง ซึ่งจะทำให้เกิดความเสียหายมากกว่าการแบ่งงานเป็นตอนๆ กล่าวคือ การแบ่งงานเป็นตอนๆ กรณีมีปัญหาร้องเรียนเกิดขึ้นที่ตอนใดตอนหนึ่ง ความเสียหายจะเกิดขึ้นเฉพาะงานตอนนั้นเท่านั้น
อนึ่ง เป็นที่รู้กันโดยทั่วไปว่า ผู้รับเหมาขนาดใหญ่ที่จะได้งานก่อสร้างรถไฟทางคู่จะต้องจ้างผู้รับเหมารายย่อยหลายรายมาช่วยทำการก่อสร้างและติดตั้งองค์ประกอบต่างๆ ถามว่าเมื่อผู้รับเหมาขนาดใหญ่มีศักยภาพในการบริหารผู้รับเหมารายย่อยให้งานลุล่วงไปตามกำหนดการได้อย่างมีประสิทธิภาพ แล้วทำไม ร.ฟ.ท.จึงจะทำไม่ได้หากต้องใช้ผู้รับเหมาหลายรายในกรณีที่ต้องแบ่งงานก่อสร้างออกเป็นตอนๆ
น่าเสียดายที่รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท. ไม่ได้นำประสบการณ์จากการบริหารโครงการก่อสร้างมอเตอร์เวย์ของกรมทางหลวง เส้นทางบางปะอิน-นครราชสีมา ระยะทาง 196 กิโลเมตร ซึ่งมีการแบ่งการก่อสร้างออกเป็นถึง 40 ตอน มาประยุกต์ใช้กับการก่อสร้างรถไฟทางคู่ ที่สำคัญ กรมทางหลวงไม่ได้จ้างบริษัทที่ปรึกษาให้มาบริหารโครงการและควบคุมการก่อสร้าง แต่กรมทางหลวงทำเองทั้งหมด ซึ่ง ร.ฟ.ท.ก็มีบุคลากรที่มีคุณภาพและสามารถทำงานได้เช่นเดียวกับกรมทางหลวง หากเปิดโอกาสให้เขาเหล่านั้น ซึ่งจะทำให้ลดงบประมาณในการจ้างบริษัทที่ปรึกษาลงได้
น่าเสียดายที่ ร.ฟ.ท.ยังไม่ได้ชี้แจงข้อสังเกตของผมที่บอกว่ามีการล็อกสเปกเครื่องจักรบำรุงทางและระบบอาณัติสัญญาณให้ผู้ผลิตรายหนึ่ง
น่าเสียดายที่รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท.เร่งรีบตอบข้อสังเกตของผม โดยไม่พิจารณาให้รอบคอบ ด้วยเหตุนี้ ผมจึงขอเสนอแนะให้รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท. เลือกใช้คนใน ร.ฟ.ท. หรือกุนซือที่เหมาะสม และไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน
ที่สำคัญ รักษาการผู้ว่าการ ร.ฟ.ท.น่าจะได้ฉุกคิดสักนิดว่า การที่ท่านนายกฯ พล.อ.ประยุทธ์ฯ ได้ตัดสินใจใช้อำนาจตามความในมาตรา 44 ก็เพราะต้องการให้มีการเปลี่ยนแปลงใน ร.ฟ.ท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งการประมูลก่อสร้างรถไฟทางคู่ 5 โครงการ ที่มีเรื่องร้องเรียนมากมาย ถ้าการประมูลมีความโปร่งใสและเป็นธรรมอยู่แล้ว ท่านนายกฯ จะออกคำสั่งนี้มาทำไม
ถึงเวลานี้ คงต้องฝากความหวังทั้งหมดไว้ที่คณะกรรมการ ร ฟ.ท. และคณะกรรมการกำกับการจัดซื้อจัดจ้างในการปรับปรุงการประมูลก่อสร้างรถไฟทางคู่เสียแล้วล่ะครับ
