มอบรางวัล ‘จิตร ภูมิศักดิ์ ปี 67’ 1 ใน 4 ติดขึ้นศาลฟังคำตัดสิน ‘คดีตากใบ’
เนื่องในวาระครบรอบ 71 ปี เหตุการณ์โยนบก และ 94 ปี ชาติกาลของ ‘จิตร ภูมิศักดิ์’ ปัญญาชนคนสำคัญ อดีตนิสิตคณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ ผู้เป็นกวี คีตกร และนักคิดทางการเมืองในประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งถูกนิสิตหัวรุนแรงกลุ่มหนึ่ง ‘โยนบก’ ลงจากเวทีหอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ 28 ตุลาคม 2496 ทั้งยังถูกคณาจารย์ลงโทษพักการเรียนเป็นเวลา 1 ปี เพียงเพราะนำเสนอหนังสือ 23 ตุลาฯ หนังสือประจำปีของมหาวิทยาลัยในรูปแบบใหม่ นั้น
เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม เวลา 16.00 น. ที่ลานจักรพงษ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สภานิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับ สโมสรนิสิตรัฐศาสตร์ จุฬาฯ, คณะกรรมการนิสิตนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ และคณะกรรมการนิสิตวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ จัดงานรำลึก “94 ปี จิตร ภูมิศักดิ์ : ฤๅเป็นการสิ้นสุดของ ‘ยุคแสวงหา’เพื่อรำลึกถึงนักเขียนคิดนักเขียน และปราชญ์แห่งยุคแสวงหา”
ผู้สื่อข่าวรายงานบรรยากาศภายในงาน มีการจัดนิทรรศการ ‘ประวัติชีวิต จิตร ภูมิศักดิ์’ บอกเล่าชีวิต และรายละเอียดของเหตุการณ์โยนบก เมื่อ 28 ตุลาคม พ.ศ.2496 ซึ่งครบรอบ 71 ปีในวันนี้ พร้อมทั้งวางหุ่นจำลองของ ‘จิตร’ ที่สวมชุดนักศึกษา เพื่อย้ำเตือนถึงเหตุการณ์ดังกล่าว มีการทำโพลให้ร่วมแสดงความคิดเห็นในหัวข้อ ‘เด็กจุฬา เป็น Ignorant ?’ รวมไปถึงบอร์ดให้แสดงความคิดเห็น ‘เราเรียนรู้อะไรจากจิตร’
เวลา 17.30 น. มีการเสวนาในหัวข้อ ‘ฤๅเป็นการสิ้นสุดของยุคแสวงหา’ โดย ผศ.ดร.ธิบดี บัวคำศรี อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ ผู้อำนวยการหลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ ม.รังสิต และ น.ส.พรรณิการ์ วานิช หรือ ช่อ จากคณะก้าวหน้า
จากนั้น เวลา 19.10 น. มีการมอบรางวัล ‘จิตร ภูมิศักดิ์ ประจำปี 2567’ มอบโดย ตัวแทนมูลนิธิจิตร ภูมิศักดิ์ ทั้งนี้ เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติ ส่งเสริมการทำงานเพื่อปฏิรูปสังคม ตลอดจนเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนรุ่นหลัง และสืบทอดจิตวิญญาณของจิตร ภูมิศักดิ์ ซึ่งแบ่งเป็น 4 ด้าน ตามความสามารถของจิตร
ซึ่งผู้ที่ได้รับรางวัลทั้ง 4 ท่าน ในปีนี้ได้แก่
1.ศ.พิเศษ ดร.ชลธิรา สัตยาวัฒนา ด้านศิลปะเพื่อประชาชน นักอักษรศาสตร์ ที่ผันตัวเข้าป่าในช่วง 6 ตุลาคม 2519 สร้างสรรค์ผลงานที่สะท้อนอัตลักษณ์และคุณค่าความเป็นมนุษย์
ศ.พิเศษ ดร.ชลธิรากล่าวว่า เป็นเกียรติอย่างยิ่งที่น้องๆ ร่วมกันจัดงานนี้อย่างเอาจริงเอาจัง เป็นการรื้อสร้างครั้งสำคัญ เป็นวันประวัติศาสตร์ของจุฬาฯ ที่นิสิตสามารถทำอะไรที่สร้างสรรค์ สร้างประเพณีใหม่ที่เคารพอดีต ในกาลครั้งหนึ่ง นายผี เคยปรารภเป็นกวีวรรคทองไว้ว่า
‘หนึ่งศรีปราชญ์เปรื่องฟุ้งกาลกรุงเก่า
สองตัวเราลือเลื่องเขื่องขยาย
คนที่สามแสนประเสริฐสุดเพริดพราย
แต่เสียดายตัวยังไม่ได้เกิดมา’
ข้างต้นคือบทกวีที่นายผีเขียนขึ้นในวาระครบรอบ 6 ปี นิตยสาร สยามสมัย
ศ.พิเศษ ดร.ชลธิรากล่าวว่า กลอนบทนี้สะท้อนความเป็นอหังการ์ของกวี สะท้อนว่า นายผี รู้ตัวดีถึงอัตลักษณ์ของตน และวางตนเป็น 1 ใน 3 ของกวีกรุงสยาม ที่กล้าท้าชนระบอบเก่า และหวังให้มีกวีที่ 3 ให้แจ้งเกิด ซึ่งกวีคนที่ 3 เกิดแล้ว บุคคลผู้นี้คือ ‘จิตร ภูมิศักดิ์’ที่เคยได้มีโอกาสพบนายผี
2.นายณัฐพล เมฆโสภณ (เป้ ประชาไท) ด้านสื่อเพื่อเสรีภาพ คือผู้สื่อข่าวประชาไท ที่ถูกควบคุมตัวจากการรายงานข่าว การพ่นสีสเปรย์ที่กำแพงวัดพระแก้ว เมื่อ 28 มี.ค. 2566
นายณัฐพลกล่าวว่า รางวัลนี้ถือเป็นเกียรติอย่างมาก ตอนที่ตนได้รับทราบการได้รับรางวัลนี้ ก็มีคำถามกับตัวเอง ว่าบทบาทเราสมควรหรือไม่
“ผมในฐานะตัวตนของนักข่าว ที่ก่อสร้างสร้างตัวจากองค์ประกอบหลายอย่าง อยากใช้โอกาสนี้ มอบให้กับที่ทำงาน ที่เป็นแรงผลักดันให้ผมเรื่อยมา ที่ทำงานของผมให้ความสำคัญกับเรื่องสิทธิ มากกว่าที่ผมเป็นด้วยซ้ำ”
“การที่ผมถูกจับ จากการทำหน้าที่ผู้สื่อข่าว วันถัดมาได้รับการประกันตัว และได้รับเชิญไปชี้แจงที่คณะกรรมาธิการ ผมมักคิดถึงเรื่องที่ได้คุยในที่ประชุมครั้งนั้น เจ้าหน้าที่มักถามถึงจรรยาบรรณของสื่อ ทำให้ผมมีคำถามถึงหน้าที่สื่อมวลชน ว่านิยามขนาดไหนถึงจะเรียกคนๆ นึงว่า ‘เป็นสื่อ’
ผมคิดว่าเสรีภาพสื่อ เป็นเสรีภาพของประชาชน การนำเสนอข่าวด้านเดียว จะทำให้สังคมเดินหน้าไปได้อย่างไรกัน”
สุดท้ายอยากขอบคุณที่จุฬาฯ มีนิสิตแสดงออกถึงเสรีภาพชื่อ ในช่วงที่ผมถูกจับกุม” นายณัฐพลกล่าว
3.รศ.ดร.สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ ด้านขับเคลื่อนสังคม โดยผู้แทน โดย บุตรสาว เป็นผู้มารับรางวัลแทน
บุตรสาวของ รศ.ดร.สุธาชัย กล่าวว่า ขอบคุณแทนคุณพ่อ ถ้ายังอยู่ก็คงดีใจที่คนรุ่นใหม่สนใจเรื่องนี้
4.น.ส.อัญชนา หีมมิหน๊ะ ด้านสิทธิมนุษยชน ผู้ก่อตั้งกลุ่มด้วยใจ ซึ่งเปิดโปงการซ้อมทรมานใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ และทำงานช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบในเหตุการณ์ความไม่สงบ
ผู้แทน น.ส.อัญชนากล่าวว่า วันนี้ น.ส.อัญชนามาไม่ได้ เพราะไปฟังคำตัดสินคดีตากใบ โดยฝากสารมาว่า
“รางวัลนี้ไม่ใช่รางวัลของกลุ่ม แต่คือรางวัลที่มอบให้กับชาวมลายู และผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ตากใบหมด ทุกคน” ผู้แทน น.ส.อัญชนากล่าว
จากนั้น มีการแสดงดนตรีสด โดย นิสิตคณะวิศวกรรมศาสตร์ ก่อนยุติกิจกรรม
สำหรับ ‘การโยนบก’ มาจาก ‘ระบบโยนน้ำ’ ซึ่งเป็นประเพณีการลงโทษนิสิต ผู้กระทำผิดของ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ที่ยึดมั่นในระบบอาวุโส หรือ SOTUS หากฝ่าฝืนจารีตธรรมเนียมประเพณีที่มีมาแต่เดิม นิสิตจะถูกลงโทษด้วยการโยนลงไปในสระน้ำ ทั้งนี้ จะต้องได้รับความเห็นชอบจากทางคณะกรรมการ หรือนิสิตส่วนใหญ่เสียก่อน ต่างจากกรณีของ ‘จิตร’ ซึ่งเหตุการณ์เกิดขึ้นจากอารมณ์ที่ถูกปลุกระดมมาอย่างต่อเนื่อง ในที่ประชุมสภามหาวิทยาลัย
