พันศักดิ์ เขียน กระทรวงการคลังญี่ปุ่น คุมธนาคารชาติอย่างไง เล่าอิทธิพล นายเยน ต่อนโยบายการเงิน
เมื่อวันที่ 4 พฤจิกายน 2567 พันศักดิ์ วิญญรัตน์ ประธานที่ปรึกษานโยบายของนายกรัฐมนตรี ได้โพสต์ เรื่อง กระทรวงการคลังญี่ปุ่น คุมธนาคารชาติอย่างไง ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว โดยมีเนื้อหาดังนี้
นายเยน (mr, Yen) ซึ่งเป็นชื่อเล่นที่มักจะเรียกเจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังของญี่ปุ่น เช่น เอย์ซุเกะ ซากากิบาระ มีอิทธิพลสำคัญต่อการกำหนดนโยบายการเงินของญี่ปุ่นในช่วงทศวรรษ 1990 เนื่องจากเหตุผลสำคัญบางประการดังนี้ :
1.อำนาจโครงสร้างของกระทรวงการคลัง (MOF) : ในช่วงเวลาส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นหลังสงคราม กระทรวงการคลังเป็นสถาบันการเงินที่ทรงอิทธิพลที่สุดในญี่ปุ่น ซึ่งรับผิดชอบนโยบายการคลัง ภาษี และการควบคุมตลาดการเงิน นอกจากนี้ยังมีอิทธิพลอย่างมากต่อธนาคารกลางญี่ปุ่น (BoJ) เนื่องจากกระทรวงการคลังควบคุมการแต่งตั้งผู้ว่าการธนาคารกลางและงบประมาณของธนาคารกลาง โครงสร้างนี้ทำให้อำนาจทางเศรษฐกิจถูกรวมศูนย์อยู่ที่กระทรวงการคลัง ส่งผลให้เจ้าหน้าที่ระดับสูง เช่น นายเยน มีอิทธิพลอย่างมากต่อยุทธศาสตร์การเงินและนโยบายอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างประเทศของญี่ปุ่น
2.เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยการส่งออกของญี่ปุ่น : ในช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990 การเติบโตทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่น พึ่งพาการส่งออกอย่างมาก ซึ่งทำให้อัตราแลกเปลี่ยนของเงินเยนมีความสำคัญอย่างยิ่ง เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลัง มีบทบาทโดยตรงในการแทรกแซงค่าเงินโดยการซื้อหรือขายเงินเยนเพื่อรักษาเสถียรภาพของค่าเงิน นายเยนถูกมองว่า เป็นตัวแทนในการแทรกแซงเหล่านี้ มีบทบาทในการกำหนดความคาดหวังและมีอิทธิพลต่อตลาดระหว่างประเทศ จนกลายเป็นเสียงสำคัญในเรื่องค่าของเงินเยนมากกว่าผู้ว่าการธนาคารกลางญี่ปุ่น เนื่องจากจุดยืนของกระทรวงการคลัง ที่มีผลกระทบโดยตรงต่อสถานะการค้าของญี่ปุ่น
3.การประสานงานกับสถาบันการเงินระดับโลก : บุคคลเช่นนายเยนมีส่วนร่วมอย่างมากในการประสานงานกับกระทรวงการคลังของสหรัฐฯ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และสถาบันระหว่างประเทศอื่น ๆ การมีส่วนร่วมของกระทรวงการคลังในเวทีการเงินระดับโลกอย่างแข็งขันและการยินดีที่จะจัดการค่าเงินเพื่อสนับสนุนการส่งออกทำให้กระทรวงการคลังสามารถนำด้านนโยบายค่าเงินของญี่ปุ่นได้ ซึ่งเห็นได้ชัดเจนในช่วงวิกฤตการเงินเอเชียที่การแทรกแซงโดยตรงของกระทรวงถูกมองว่ามีบทบาทในการรักษาเสถียรภาพของเงินเยน
4.ความเป็นอิสระของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BoJ) : ก่อนการปฏิรูปในปี 1997 ธนาคารกลางญี่ปุ่นยังไม่มีความเป็นอิสระอย่างเต็มที่และการดำเนินการของธนาคารมักจะถูกกำหนดหรือสอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงการคลัง หลังจากที่ธนาคารกลางได้รับความเป็นอิสระมากขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990 ธนาคารกลางก็มีบทบาทสำคัญขึ้นในนโยบายการเงิน แต่เจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังอย่างนายเยน ยังคงมีอิทธิพลต่อการกำหนดนโยบายการคลังและการแทรกแซงค่าเงิน ความสัมพันธ์นี้หมายความว่า แม้ว่าธนาคารกลางจะมีความเป็นอิสระมากขึ้น แต่ชื่อเสียงระดับนานาชาติ และการควบคุมทางการคลังของกระทรวงการคลังยังคงทำให้กระทรวงการคลังเป็นหน่วยงานที่มีอำนาจสำคัญทางการเงิน
สรุปได้ว่า อิทธิพลของนายเยนเป็นผลมาจากความแข็งแกร่งของโครงสร้างของกระทรวงการคลัง ในระบบการเงินของญี่ปุ่น การควบคุมโดยตรงของนโยบายค่าเงิน และชื่อเสียงระดับนานาชาติ ที่สร้างขึ้นจากการจัดการนโยบายการคลัง และอัตราแลกเปลี่ยน


