เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม เวลา 13.00 น. ที่ห้องประชุม PBIC 205 วิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ สถาบันปรีดี พนมยงค์ ร่วมกับ วิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ จัดเวทีเสวนาวิชาการ PRIDI Talks #28 x PBIC: “ยุตินิติรัฐประหาร รื้อรัฐธรรมนูญเผด็จการ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน”
ทั้งนี้ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ แลกเปลี่ยนมุมมองและแนวคิดการออกแบบรัฐธรรมนูญ รวมถึงอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ไปจนถึงติดตามตรวจสอบกระบวนการร่างฉบับใหม่ โดยศึกษาบทบาทขององค์กรอิสระ สภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) และกระบวนการทำประชามติ เพื่อร่วมผลักดันให้เกิดกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญโดยประชาชน โดยบรรยากาศตั้งแต่เวลา 12.00 น. มีผู้ทยอยเดินทางเข้าร่วมงานและเลือกซื้อหนังสือ ตลอดจนสินค้าที่ระลึกจากบูธกิจกรรมต่างๆ ซึ่งมาร่วมรณรงค์ให้เกิดการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ อาทิ บูธของโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) เป็นต้น
ต่อมาเวลา 13.30 น. รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ประธานกรรมการบริหารสถาบันปรีดี พนมยงค์ กล่าวเปิดงานในหัวข้อ “ยุตินิติรัฐประหาร สถาปนารัฐธรรมนูญประชาชน: ทางรอดรัฐล้มเหลว”
จากนั้นเข้าสู่ช่วงเสวนา “ยุตินิติรัฐประหาร รื้อรัฐธรรมนูญเผด็จการ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน” ร่วมแลกเปลี่ยนความเห็นโดย นางจีรนุช เปรมชัยพร ที่ปรึกษาเครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ, นายนิกร จำนง ประธานคณะกรรมการนโยบายและยุทธศาสตร์ พรรคชาติไทยพัฒนา, รศ.ดร.ประภาส ปิ่นตบแต่ง สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.), รศ.ดร.พวงทอง ภวัครพันธุ์ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, นายพริษฐ์ วัชรสินธุ หรือ ไอติม ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ดำเนินรายการโดย นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการบริหาร iLaw
นายพริษฐ์กล่าวว่า ช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่ท้าทาย ในขณะนี้ข้อเสนอที่ดูเหมือนเป็นฉันทามติร่วมกันของทั้งรัฐบาลที่ประกาศ และพรรคฝ่ายค้าน ในเรื่องการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ฉบับของประชาชน เป็นความชอบธรรมทางประชาธิปไตย
“เวลาเราพูดถึงความชอบธรรมทางนโยบาย ผมว่ามี 2 โจทย์ใหญ่
1.Why ทำไมข้อเสนอนี้ถึงจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศและประชาชน
2.How อย่างไร ถ้าจะผลักดันให้สำเร็จ จะทำให้กระบวนการนำเสนอต่างๆ จะทำอย่างไร” นายพริษฐ์กล่าว
นายพริษฐ์กล่าวว่า ภายใต้รัฐบาลชุดปัจจุบันเราเถียงกับโจทย์ How ค่อนข้างเยอะ จำนวนประชามติต้องกี่ครั้ง จะใช้ พ.ร.บ.ประชามติที่ใช้กติกาเสียงข้างมาก 1 ชั้น หรือ 2 ชั้น เป็นต้น ซึ่งแน่นอนเป็นสิ่งที่จำเป็นต้องพูดคุย แต่เมื่อเราพูดคุยสิ่งนั้นเยอะ ตนเลยคิดว่าเราลืมโจทย์เรื่อง Why ไป ทำไมรัฐธรรมนูญถึงเป็นประโยชน์ของประชาชนและประเทศนี้
จากวันรัฐธรรมนูญ ปี 2566 ถึงวันนี้ วันรัฐธรรมนูญ 2567 มีความคืบหน้าอย่างไรบ้าง ในมุมหนึ่งมีความคืบหน้าส่วนหนึ่ง กาลเวลาทำให้บทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญ 2560 สิ้นอายุไป นั้นคือ ส.ว.สิ้นสภาพในการเลือกนายกรัฐมนตรี
“เราต้องยอมรับในอีกเรื่องหนึ่งนั่นคือ การที่ยังไม่มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 ในมาตราอะไรเพิ่มเติม การมีรัฐธรรมนูญใหม่ก่อนการเลือกตั้ง 70 ก็ดูเป็นความหวังที่ริบหรี่ ประชามติที่ต้องเกิดขึ้น 2 ครั้ง ก็ยังไม่มีความชัดเจนว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ อย่างไร นี่คือสภาวะที่กำลังเผชิญอยู่
ปัญหาที่จะมีนั่นคือ ถ้าเราไม่มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เราจะอยู่ภายใต้สภาวะการเมืองที่ประชาชนนั้นมีความอ่อนแอ ซึ่งมี 2 ด้าน 1.ด้านอำนาจของประชาชนมีความอ่อนแอ 2.สิทธิเสรีภาพของประชาชนมีความอ่อนแอ” นายพริษฐ์กล่าว
นายพริษฐ์วิเคราะห์ต่อว่า ด้านอำนาจของประชาชนมีความอ่อนแอ เกิดขึ้นเพราะว่า รัฐธรรมนูญ 2560 ในบรรดา 279 มาตรา ได้ไปออกแบบโครงสร้างรัฐที่ทำให้อำนาจที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนถูกบั่นทอน หรือขัดขวาง โดยอำนาจที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชน ยกตัวอย่าง เราจะมีวุฒิสภาที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง ยังคงมีอำนาจชี้ขาด รับรองหรือไม่รับรองว่าใครจะมานั่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ หรือองค์กรอิสระ
“ถ้าไม่มีการแก้รัฐธรรมนูญ สิทธิเสรีภาพของประชาชนมีความอ่อนแอเช่นกัน เพราะรัฐธรรมนูญ 2560 เขียนเรื่องสิทธิเสรีภาพในหลายๆ เรื่องที่อาจครอบคลุมและรัดกุมน้อยกว่าในอดีต จะถูกจำกัดด้วยความมั่นคงของรัฐ หรือความสงบเรียบร้อย ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่เพิ่มเติมเข้าไปใน ม.25 ในรัฐธรรมนูญ 2560 ซึ่งไม่เคยมีในรัฐธรรมนูญ 2540, 2550 หรือก่อนหน้านี้
“เสรีภาพในการแสดงออก สิทธิในกระบวนการยุติธรรม ถึงจะเขียนในรัฐธรรมนูญก็จริง แต่ในทางปฏิบัติก็มีหลายๆ อย่างที่ไม่ถูกรับประกัน ยกตัวอย่างในปี 2565 เพื่อไทยมียื่นเรื่องแก้ไขรัฐธรรมนูญเข้ามา เพื่อพยายามจะเขียนเรื่องเสรีภาพในการแสดงออก และสิทธิเสรีภาพในกระบวนการยุติธรรมให้มีความรัดกุมมากขึ้นในรัฐธรรมนูญ
สิทธิประชาชนและชุมชน สุขภาพ และสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ก็ถูกเขียนในลักษณะรัดกุมน้อยกว่าอดีตในรัฐธรรมนูญ 2540 ปัจจุบันความเสมอภาคทางเพศก็ยังไม่ได้ถูกรับประกันให้กับทุกคนภายใต้ความหลากหลาย โดยก็ยังใช้ข้อความชายและหญิงมีสิทธิเสมอกัน แทนที่จะใช้ข้อความว่า ‘บุคคลทุกคน ไม่ว่าเพศใดมีสิทธิเท่ากัน หรือเสมอภาคกัน’
สวัสดิการของประชาชนที่เขียนไว้ในรัฐธรรมนูญก็มีช่องโหว่ไว้ที่จะทำให้รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งในอนาคตอาจจะมีการลดสิทธิบางอย่างในรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิทั่วหน้าในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลของประชาชนฟรี หรือจำนวนปีในการเรียนฟรี ปัจจุบันรัฐธรรมนูญ 2560 ล็อกไว้ 12 ปี ที่ขยายไป 15 ปีได้ เพราะมีคำสั่ง คสช.ที่มาเกทับรัฐธรรมนูญ 2560” นายพริษฐ์อธิบาย
นายพริษฐ์กล่าวว่า เราพูดเรื่องนี้มาหลายปีมาก แต่ตนกลัวในวันที่สังคมเราถูกดึงอยู่ในบทสนทนาเรื่องกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะเป็นอย่างไร? ตนกลัวว่าเราจะลืมกันไปว่าเรามาพูดเรื่องนี้ด้วยเหตุผลอะไร? และทำไมต้องมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญและจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่จะทำให้อำนาจของประชาชนและสิทธิเสรีภาพของประชาชนมีความเข้มแข็งมากขึ้น แล้วเราควรจะแก้ไขปัญหานี้เช่นไร?
“จุดยืนของพรรคประชาชนและสมัยในพรรคก้าวไกล เรายืนยันมาโดยตลอดว่าจะต้องมีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ คือฉบับประชาชน
เพราะว่า 1.ปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่ที่มาตราใดมาตราหนึ่ง เราต้องยกร่างหลายส่วน 2.เราอยากให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมมากที่สุด โดย ส.ส.ร.ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน 100% และ 3.ที่มาของกระบวนการ ต้องเป็นกระบวนการประชาธิปไตยให้มากที่สุดกว่าที่เป็นในรัฐธรรมนูญ 2560 ในฉบับปัจจุบันนี้” นายพริษฐ์ปิดท้าย
