นายกฯ ชี้ ’40 อุยกูร์’ กลับจีน สมัครใจ-ยึดหลัก กม.สิทธิมนุษยชน มะกัน-ยูเอ็น-อียู ประณาม
เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ที่ทำเนียบรัฐบาล น.ส.แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เปิดเผยกรณีที่สหรัฐและยุโรป แถลงการณ์ประณามรัฐบาลไทยกรณีส่งชาวอุยกูร์ 40 คน กลับจีน ว่า ได้ตรวจสอบแล้วว่าทำอะไรได้บ้าง ชาวอุยกูร์เป็นเรื่องของการเข้าเมืองผิดกฎหมาย และติดคุกที่ไทย 11 ปีแล้ว ถือว่ารับโทษนาน ที่ผ่านมาตรวจสอบข้อมูลแล้ว ไม่เคยมีประเทศที่สามขอรับตัว และทางจีนติดต่อมาพร้อมหลักฐานว่าเป็นคนจีน เมื่อยืนยันได้ก็ส่งกลับประเทศนั้น ไม่ได้ทำผิดกฎสหประชาชาติ และไม่ได้ทำผิดกฎมนุษยชนแต่อย่างใด ทราบดีเรื่องสิทธิมนุษยชน และได้รับการยืนยันจากทางการจีนว่าถ้าส่งชาวอุยกูร์กลับไป จะไม่ถูกดำเนินคดีแล้ว ไม่ต้องสอบสวน สามารถกลับไปอยู่กับครอบครัวและสังคมได้
“แน่นอนว่าเป็นเรื่องที่รัฐบาลกับรัฐบาลคุยกันมาสักระยะแล้ว เมื่อมีการจัดการที่ดีของทั้ง 2 ประเทศ จะทำให้ชีวิตของชาวอุยกูร์ปลอดภัยได้ สิ่งที่เคยเกิดขึ้นในอดีตอาจจะมีการจัดการที่ผิดพลาด แต่จากการคุยกันครั้งนี้ และจากที่ไปเยือนอย่างจีนเป็นทางการ ได้พูดคุยกับผู้นำหลายระดับ จีนยืนยันให้คำมั่นสัญญากับทางไทยแล้วว่า ทุกคนที่กลับไปจะปลอดภัย ไม่อย่างนั้นไทยก็คงไม่ส่งตัวไปแน่นอน คงได้เห็นรูปกันแล้วที่ชาวอุยกูร์ได้สู่อ้อมกอดครอบครัว ก็เป็นเรื่องน่ายินดี จากนี้ทางการจีนยังอนุญาตให้บินไปเยี่ยม หรือสอบถามความเป็นอยู่ของชาวอุยกูร์ เขาไม่ได้ปิดกั้น จะไม่มีทางส่งไปโดยที่ไม่ทราบว่าจะเป็นตายร้ายดีอย่างไร ถ้าเป็นแบบนั้นเราไม่ทำแน่ เราเน้นเรื่องสิทธิมนุษยชนอยู่แล้ว พอชัวร์เรื่องนี้ ถึงได้ดำเนินการ” น.ส.แพทองธารกล่าว
เมื่อถามว่า มีข้อวิจารณ์ว่าการส่งตัวชาวอุยกูร์ครั้งนี้เป็นการแลกเปลี่ยนทางการค้ากับจีน น.ส.แพทองธารกล่าวว่า ไม่มีการแลกเปลี่ยนทางการค้าใดๆ นี่เป็นเรื่องของคน ไม่เกี่ยวอะไรกับสินค้า คนไม่ใช่สินค้า ไม่แลกกันแน่นอน ส่วนจะชี้แจงกับสหรัฐอย่างไรนั้น ต้องติดตามข้อมูล ที่ไม่พูด หรือแสดงความคิดเห็นต่อสาธารณะในตอนแรก เพราะเป็นเรื่องของความมั่นคง เป็นเรื่องของรัฐบาล และการที่ระมัดระวังเรื่องการส่งข้อความ เป็นเรื่องรัฐบาลรับทราบ และต้องการจะทำให้ปลอดภัยที่สุด ไม่อยากให้เกิดอุบัติเหตุข้อขัดข้อง แม้กระทั่งตอนเดินทาง หรือทำอะไรรุนแรงที่ไม่เคารพสิทธิของเขา จี้ไปก็ไม่มี แต่เป็นการไปด้วยความสงบเรียบร้อย ภาพออกไปทั่วโลกแบบนี้แล้ว จะพลิกคำที่สัญญากับประเทศเพื่อนบ้าน จะผิดไม่ได้ ทั่วโลกจะเห็น
เมื่อถามว่า มีกระแสว่าตุรกีเตรียมรับชาวอุยกูร์กลุ่มนี้ไป น.ส.แพทองธารกล่าวว่า ไม่มีประเทศใดเสนอมาเลยสักคน และทางจีนยืนยันว่าคนกลุ่มนี้เป็นคนจีน ไทยก็ต้องส่งกลับไปจีน ซึ่งเป็นหลักปฏิบัติปกติ ยืนยันว่ากลับด้วยความสมัครใจ ไม่อย่างนั้นต้องลากเขาแล้ว แต่เดินปกติ
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ปฏิกิริยาจากต่างชาติ และองค์การระหว่างประเทศหลังไทยส่งกลับชาวอุยกูร์ให้กับจีนเป็นไปในทิศทางลบ โดยนายมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ออกแถลงการณ์ลงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ต่อกรณีดังกล่าวโดยประณามอย่างรุนแรงที่สุดต่อการที่ไทยส่งตัวชาวอุยกูร์อย่างน้อย 40 คนกลับจีนโดยบังคับ โดยที่พวกเขาขาดสิทธิในการดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรม อาจขัดต่อพันธกรณีระหว่างประเทศภายใต้อนุสัญญาต่อต้านการทรมานของสหประชาชาติ และอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ เรียกร้องให้ทางการจีนอนุญาต และให้สิทธิในการเข้าถึงอย่างเต็มที่ เพื่อตรวจสอบสวัสดิภาพ และความเป็นอยู่ของชาวอุยกูร์ที่ถูกส่งตัวกลับเป็นประจำ รัฐบาลไทยต้องยืนยัน และตรวจสอบอย่างเต็มที่อย่างต่อเนื่องว่าทางการจีนให้ความคุ้มครองและปกป้องสิทธิมนุษยชนของชาวอุยกูร์
ด้านสหภาพยุโรป (อียู) ออกแถลงการณ์แสดงความเสียใจอย่างยิ่งต่อการดำเนินการดังกล่าว ซึ่งเป็นการละเมิดหลักการไม่ส่งตัวกลับ (non-refoulement) และพันธกรณีของประเทศไทยต่อกฎหมาย ทั้งในระดับชาติ และในระดับระหว่างประเทศ
ขณะที่สหประชาชาติ และเอ็นจีโอหลากหลายแห่งที่ออกมาประณามไทยเช่นกัน โดยนายโวลเกอร์ เติร์ก ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) กล่าวว่า การส่งตัวกลับดังกล่าวถือเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศอย่างชัดเจน ที่ผ่านมาผู้ขอลี้ภัยถูกควบคุมตัวในสภาพที่ย่ำแย่ในไทย โดย 5 รายเสียชีวิตระหว่างถูกควบคุมตัว และอีก 8 คนเชื่อว่ายังคงถูกควบคุมตัวอยู่
