ว่าด้วยเรื่องร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับ “ปราบโกง”
ของนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ที่กำลังได้รับความสนใจจากคนในแวดวงการเมืองเป็นอย่างยิ่ง ไม่ว่าจะนักการเมืองก็ดี นักวิชาการก็ดี ข้าราชการทั้งพลเรือนก็ดี ข้าราชการทหารก็ดี นักกฎหมายก็ดี ต่างให้ความสำคัญกับกฎหมายหลักที่จะบังคับใช้กับคนทั้งประเทศ
แต่นั่นเป็นเพียงแค่คนกลุ่มหนึ่ง ไม่ใช่ทั้งหมดของประเทศที่ให้ความสำคัญกับ “รัฐธรรมนูญ”
เรายังมีคนอีกจำนวนมากที่ไม่รู้ว่า “รัฐธรรมนูญ” มีไว้ทำไม? ประชาชนได้อะไร?
แน่นอนว่าคนจำนวนมากไม่ได้ให้ความสำคัญกับรัฐธรรมนูญเท่ากับความเป็นอยู่ ปากท้อง ความอยู่ดีกินดีมีสุข นั่นคือสิ่งทั่วไปที่ชาวบ้านต้องการ
ดังนั้น การยกร่างรัฐธรรมนูญไม่ว่าจะกี่ฉบับย่อมไม่เป็นผลกับคนทั่วไป ถ้าตราบใดชนชั้นสูงต้องการที่จะออกกฎหมายเพื่อให้กลุ่มของตัวเองได้รับประโยชน์ และกีดกันคนอีกกลุ่มไม่ให้กระดิกกระเดี้ยอะไรได้ และการประชามติก็จะเป็นเพียงแค่ปาหี่ เป็นพิธีกรรมสร้างความชอบธรรมไปตามท้องเรื่องเท่านั้น
เพราะไม่มีอะไรเลยที่ชาวบ้านทั่วไปจับต้องได้ แม้กระทั่ง “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” เดิมรัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 และ 2550 กำหนดให้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อยู่ในหมวด 1 คือหมวดทั่วไป ในมาตรา 4 ที่กำหนดไว้ชัดเจนว่า “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคล ย่อมได้รับการคุ้มครอง”
นั่นแปลว่ามนุษย์ทุกคนย่อมมีสิทธิ เสรีภาพ เท่าเทียมกัน โดยไม่มีการแบ่งชั้นวรรณะ แต่ในร่างรัฐธรรมนูญของนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ไม่ปรากฏศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อยู่ในหมวดที่ 1 แต่ไปปรากฏอยู่ในหมวด 3 ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ในมาตรา 26 ที่ระบุว่า “การตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคล ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติเงื่อนไขไว้ กฎหมายดังกล่าวต้องคำนึงถึงหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิ หรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุ หรือจะกระทบต่อ ‘ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์’ ของบุคคลมิได้ และต้องระบุเหตุผลความจำเป็นในการจำกัดสิทธิและเสรีภาพไว้ด้วย”
เมื่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์มาปรากฏอยู่เพียงแค่ในเรื่องของการออกกฎหมาย ทั้งที่รัฐธรรมนูญฉบับเก่าให้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้รับการคุ้มครอง อีกทั้งในมาตรานี้ยังระบุชัดเจนว่าให้ละเมิดความเป็นมนุษย์ได้ โดยการออกกฎหมายจำกัดสิทธิเสรีภาพ และความเป็นมนุษย์ย่อมกระทำได้ เพราะในท้ายประโยคระบุชัดเจนว่า “ต้องระบุเหตุผลความจำเป็นในการจำกัดสิทธิเสรีภาพไว้ด้วย” นั่นแปลว่านับจากนี้ไปรัฐสามารถออกกฎหมายลิดรอนสิทธิเสรีภาพได้ เพียงแค่อ้างเหตุแห่งความจำเป็น
อีกทั้งการว่าด้วย “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” ยังไปอยู่ในหมวดที่ 3 สิทธิเสรีภาพของปวงชนชาวไทย นั่นเท่ากับว่า รัฐธรรมนูญฉบับนี้คุ้มครองความเป็นมนุษย์เพียงแค่ปวงชนชาวไทยหรือไม่ รัฐบาล รัฐสภา สามารถออกกฎหมายที่ละเมิดสิทธิเสรีภาพ ละเมิดความเป็นมนุษย์ของชาวต่างชาติได้ใช่หรือไม่ เพราะหมวดที่กำกับอยู่นั้นมีข้อความชัดเจนว่า “ปวงชนชาวไทย”
จึงไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเจตนารมณ์การร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีนัยยะใด เพราะโดยหลักสากลที่ใช้ทั่วโลกให้ความสำคัญกับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ อยู่ในหมวดที่สำคัญและแตะต้องไม่ได้ พอๆ กับระบอบการปกครองของแต่ละประเทศ เพราะความเป็นคนถือเป็นอีกหนึ่งความสำคัญสูงสุด
ขนาดข้อเสนอต่อร่างรัฐธรรมนูญของคณะรัฐมนตรี (ครม.) เองยังเสนอให้ควรบัญญัติถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ให้ชัดเจนเป็นการเฉพาะตามหลักสากล
และอีก 1 ประเด็นที่ กรธ.ไม่ให้ความสำคัญกับประชาชน คือระบบการเลือกตั้งแบบสัดส่วนผสมของระบบบัญชีรายชื่อ ที่ กรธ.พยายามที่จะอธิบายว่าทุกคะแนนเสียงของประชาชนมีคุณค่าต้องไม่ทิ้งน้ำ โดยการที่ เขตหนึ่ง มีประชากร 50,000 คน ลงคะแนนเลือกพรรค ก 20,000 คน เลือกพรรค ข 10,000 คน เลือกพรรค ค 10,000 คน และเลือกพรรค ง 10,000 คน ทำให้พรรค ก ได้รับเลือกเป็น ส.ส.เขต แต่จะเห็นว่า คะแนนของพรรค ข-ค-ง รวมกัน มีมากกว่าคะแนนผู้ชนะ คือ 30,000 คะแนน ซึ่งเป็นคะแนนของผู้ที่ไม่เลือกพรรค ก ดังนั้น คะแนนส่วนนี้จะถูกนำไปให้พรรคลำดับถัดมาในการคำนวณแบบสัดส่วนผสม
ทั้งที่ในความเป็นจริง หากนับคะแนนที่ไม่ได้เลือกพรรค ข-ค-ง รวมกันแล้วได้ 40,000 คะแนน ซึ่งมากกว่าคะแนนที่ กรธ.อ้างเสียด้วยซ้ำ อีกทั้ง กรธ.ยังบังคับขืนใจให้ประชาชนกาบัตรใบเดียว ที่มีผลทั้ง ส.ส.แบบเขต และ ส.ส.บัญชีรายชื่อ ทั้งที่คนจำนวนมากมักเลือกคนที่รัก เลือกพรรคที่ชอบ และไม่จำเป็นเสมอไปว่าจะต้องเป็นบุคคลเดียวกับพรรค
เพียงแค่นี้ก็แสดงให้เห็นแล้วว่า ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้เห็นหัวประชาชนหรือไม่ ประชาชนได้อะไรจากรัฐธรรมนูญ เพราะสาระสำคัญของรัฐธรรมนูญคือการกำหนดอำนาจต่างๆ ให้กับองค์กร ไม่ใช่ให้อำนาจประชาชน
และยังมีเงื่อนกลอีกมากมายที่ซ่อนอยู่ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้
