เพื่อไทย ยื่นญัตติขอสภามีมติชงให้ ครม. ทําประชามติคำถามที่ 1 แล้วหวังถกต่อทันทีที่จบพิจารณาแก้ รธน.วาระสอง ชี้เพื่อเป็นหลักประกันหากเกิดเหตุการณ์ -รธน.ไม่ผ่านวาระสาม
เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 11 ธันวาคม 2568 ที่รัฐสภา นายชูศักดิ์ ศิรินิล ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ในฐานะกรรมาธิการ (กมธ.) พิจารณาร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ พร้อม กมธ.สัดส่วนของพรรคเพื่อไทย แถลงว่า ประเด็นการแก้ไขรัฐธรรมนูญวาระสองว่า วาระที่สองคาดว่าจะเสร็จสิ้นในวันนี้ ซึ่งหลังจากพิจารณาวาระสองเสร็จต้อง พักร่างกฎหมายไว้ 15 วัน จึงจะสามารถกลับมาโหวตต่อในวาระสามได้ โดยหลักการแก้ไขรัฐธรรมนูญในครั้งนี้เป็นการแก้ไขมาตรา 256 เพื่อให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แต่มีคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 กำกับไว้ว่า รัฐสภามีอำนาจริเริ่มจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้ แต่ต้องจัดทำประชามติก่อนว่าสมควรให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ซึ่งการจัดทำประชามตินั้น ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยให้เป็นหน้าที่ของรัฐสภาในการมีมติและส่งเรื่องให้นายกรัฐมนตรีไปดำเนินการ เราจึงเห็นว่าให้การดำเนินการจัดทำรัฐธรรมนูญในครั้งนี้เป็นไปโดยสมบูรณ์ถูกต้องตามกฏหมาย และเป็นไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ เราจึงมีมติร่วมกันว่าจะเสนอญัตติขอให้รัฐสภามีมติเพื่อเสนอญัตติจัดทำประชามติสอบถามประชาชนว่าสมควรให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ซึ่งญัตติที่ได้เสนอไปได้ถึงมือประธานรัฐสภาแล้ว และมีการสั่งบรรจุแล้ว เพราะเรามีความตั้งใจร่วมกันว่าหลังจากพิจารณาแก้รัฐธรรมนูญวาระสองเสร็จสิ้นจะขอให้รัฐสภามีมติในเรื่องนี้เลย เท่าที่ทราบขณะนี้มีหลายพรรคการเมืองที่เสนอญัตติในทำนองเดียวกันด้วย
ด้าน นายจาตุรนต์ ฉายแสง ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ในฐานะ กมธ.พิจารณาร่างฯ กล่าวว่า ก่อนหน้านี้คณะรัฐมนตรี (ครม.) เคยกล่าวว่า จะมีมติส่งเรื่องไปยังคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อขอทำประชามติ ซึ่งเราทราบว่า การขอทำประชามติของ ครม. ไม่ผูกพันกับรัฐสภา แต่จะมีประโยชน์ทางการเมืองอยู่เช่นกัน จึงได้เร่งรัดให้ ครม. เร่งจัดให้มีการลงประชามติ โดยเร็วเพื่อให้รัฐบาลแสดงความจริงใจ แต่ภายหลังที่ ครม.ฟังความเห็นจากกฤษฎีกา ว่าไม่ผูกพันกับรัฐสภา จึงไม่ทำแล้ว เป็นการแสดงให้เห็นว่าที่ ครม.เคยพูดไว้เป็นการพูดโดยไม่ศึกษาอะไร ดังนั้น จึงเกิดคำถามว่า จะสามารถจัดทำประชามติครั้งที่หนึ่งไปพร้อมกับการเลือกตั้งได้อย่างไร เมื่อรัฐสภาพิจารณาแก้ไขรัฐธรรมนูญใกล้แล้วเสร็จ จึงเข้าเกณฑ์ตามที่ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยไว้ว่าหากรัฐสภาประสงค์ให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้ร้องขอไปยัง ครม.เพื่อให้จัดทำการลงประชามติการยื่นญัตติคราวนี้ จึงเป็นการยื่นที่สอดคล้องกับคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ และจะทำให้เกิดการจัดทำประชามติพร้อมกับวันเลือกตั้งได้ ที่สำคัญคือถ้าร่างรัฐธรรมนูญนี้ผ่านวาระสองและรออีก 15 วัน เมื่อผ่านวาระที่สามจะเกิดการทำประชามติสองคำถามในครั้งเดียวได้ตามที่หลายฝ่ายต้องการ
ขณะที่ นพ.ชลน่าน ศรีแก้ว ส.ส.น่าน พรรคเพื่อไทย ในฐานะ กมธ.ร่างฯ กล่าวว่า สิ่งที่พรรคเพื่อไทยจำเป็นต้องยื่นญัตติในครั้งนี้เพื่อให้รัฐสภาไปยังนายกรัฐมนตรีในการจัดทำประชามติคำถามที่หนึ่ง โดยไม่ต้องรอคำถามที่สอง เพราะคำถามที่สองจะต้องรอรัฐสภาให้ความเห็นชอบร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญในวาระสามก่อน พรรคเพื่อไทย จึงไม่ต้องการให้คณะรัฐมนตรีรอจนถึงผ่านวาระสามที่จะต้องรออีก 15 วัน เพื่อเป็นหลักประกันว่าอย่างน้อยที่สุดหากมีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้นไม่ว่าจะมีเงื่อนไขอะไรก็แล้วแต่ ที่ทำให้รัฐสภาไม่สามารถให้ความเห็นชอบแก้ไขรัฐธรรมนูญวาระสามได้ ก็จะมีคำถามที่หนึ่งถามประชาชนเป็นเบื้องต้นว่าควรที่จะมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ซึ่งหากรัฐสภาส่งความเห็นไปยังนายกฯก็จะส่งไปยังคณะกรรมการการเลือกตั้งไว้ก่อนเลย และหากร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภาวาระสาม รัฐสภาก็จะส่งไปยังนายกฯ ตามกระบวนการของกฎหมายอยู่แล้ว ซึ่งจะเป็นคำถามที่สอง ดังนั้นก็จะสามารถทำพร้อมกันได้ทั้งสองคำถามในคราวเดียว
