เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ให้สัมภาษณ์ ‘มติชน’ กรณีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในอนาคตหลังการยุบสภาของนายอนุทิน ชาญวีรกูล
นายยิ่งชีพ กล่าวว่า การแก้รัฐธรรมนูญหลังข้อตกลง MOA ล่ม ตอนนี้ยังเกิดความไม่แน่นอน เพราะตามครม. ประชามติ ถ้าจะทำประชามติต้องทำภายใน 60-150 วัน นับตั้งแต่ ครม. มีมติให้ทำ ซึ่งเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม สภามีมติให้ทำ แต่ ครม.ยังไม่มีมติ ตนยืนยันว่า ครม. รักษาการสามารถดำเนินการได้ เพราะไม่ใช่การตัดสินใจทางการเมืองอะไร เป็นแค่การดำเนินการตามมติยุบสภาที่ลงมติ เพียงแต่ถ้า ครม. รักษาการ มีมติวันนี้หรือวันพรุ่งนี้ให้ดำเนินจัดการดำเนินการประชามติเร็วสุด ที่เป็นไปได้คือ 60 วัน ก็จะไม่ทันวันเลือกตั้ง เพราะเลือกตั้งต้องไม่เกิน 60 วัน แต่ประชามติต้อง 60-150 วัน ดังนั้นจะลงวันที่ 60 เป๊ะพอดี เช่น เลือกตั้งวันอาทิตย์ ที่ 8 กุมภาพันธ์ มันก็จะไม่ลงพอดีกัน ดังนั้นก็ยังกังวลอยู่ว่าจะเป็นอย่างไร
“ล่าสุด เห็นท่านอนุทิน ให้สัมภาษณ์เมื่อเช้าวันที่ 12 ธันวาคม ว่าอย่างไรก็จะมีประชามติ เพราะฉะนั้นจะมี 2 กรณีที่เป็นไปได้ กรณีที่ 1 คือ อ้างเหตุผลเรื่องงบประมาณ ถ้า ครม.อ้างเหตุผลเรื่องงบประมาณก็สามารถกำหนดวันให้เป็นวันอื่นที่ไม่ได้อยู่ในกรอบเวลาปกติได้ ซึ่งถ้าพร้อมเลือกตั้งจริงก็จะประหยัดงบประมาณได้หลักพันล้านก็เป็นข้ออ้างที่เป็นไปได้
หรือกรณีที่ 2 คือ ประชามติหลังเลือกตั้งไม่ใช่วันเดียวกัน เช่น ถัดไปสัก 3 ลัปดาห์ หรือ 1 เดือน หลังจากเลือกตั้งก็ไปทำประชามติกันอีกครั้งหนึ่งถ้าในทางกฎหมายเป็นไปได้ ในทางปฏิบัติประชาชนก็ต้องไปคูหา 2 ครั้ง ในรอบ 2 เดือน ก็จะเป็นเรื่องที่มีผลกระทบอยู่ คือ มีผู้ใช้สิทธิ์น้อยลง
ถามว่า พรรคเพื่อไทยกับพรรคประชาชนยังเป็นแนวร่วมการแก้ไขรัฐธรรมนูญได้หรือไม่ ผมมองไม่ร้ายมาก เมื่อวานนี้ (11 ธันวาคม) แสดงให้เห็นว่าพรรคภูมิใจไทยจะเอารัฐธรรมนูญฉบับใหม่จริงๆ เพียงแต่การไปโหวตร่วมกับ สว. ทุกเรื่องแสดงให้เห็นว่าพรรคภูมิใจไทยต้องการที่จะควบคุมหรือครอบงำกระบวนการกระบวนการยกร่างฉบับใหม่ให้ได้ ไม่ว่าช่องทางไหนช่องทางหนึ่ง แม้พรรคภูมิใจไทยจะออกมาบอกว่า ไม่รู้จะทำอย่างไร ไม่สามารถไปบังคับ สว.ได้ แต่คุณก็ไปโหวตกับเขาถ้าคุณไม่โหวตเห็นด้วยกับเขา สว. เขาก็ไม่ชนะหรอก ดังนั้นก็เห็นแล้วว่าพรรคภูมิใจไทยต้องการครอบครองกระบวนการรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แต่ในขณะเดียวกันเขาก็ต้องการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เหมือนกัน
ส่วนพรรคประชาชน และพรรคเพื่อไทย ต้องการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่อย่างแน่นอน เพียงแต่ว่ายังไม่มีช่องทางและอำนาจอะไร ดังนั้นเชื่อว่าถ้าได้ทำประชามติครั้งที่ 1 ไม่ว่าพร้อมวันเลือกตั้งหรือไม่ ผลมันจะสำคัญ ถ้าแพ้ถ้าประชาชนส่วนใหญ่โหวตเห็นว่าไม่ทำรัฐธรรมนูญใหม่ เรื่องใหญ่แน่ เป็นการปิดตายไม่ได้ขยับอะไรไปอีกหลายปี ถ้าประชาชนโหวตเห็นชอบแก้รัฐธรรมนูญเป็นส่วนใหญ่ แต่ชนะนิดหหน่อย แบบนี้หลังเลือกตั้งหน้าก็ต้องมาว่ากันใหม่ทีละขั้นตอน ก็ต้องสู้เหนื่อยทุกเรื่อง แต่ถ้าประชาชนโหวตเห็นชอบเยอะมากถล่มทลาย 75%-80% แปลว่าทางค่อนข้างใสที่จะมีความชอบธรรมในการทำอะไรต่อหลังการเลือกตั้งได้
ส่วนถ้าระหว่างการรณรงณ์หาเสียงกับรณรงค์ประชามติพร้อมกัน จะมีความยากมาก
สมมติถ้าเป็นวันเดียวกัน
1.ประชาชนก็จะรับข้อมูลข่าวสารไม่ทันเพราะมันเยอะ แนวโน้มจะสนใจการเลือกตั้งมากกว่าเพราะว่าเป็นอะไรที่คุ้นชินว่าเวลาจะไปเลือกจะไปเลือกใคร
2.สื่อมวลชนอาจจะเลือกรายงานสิ่งที่เอ็นเกจเม้นต์ดีกว่า เช่น การดีเบตพรรคการเมือง รัฐธรรมนูญก็อาจจะน้อยลง
3.พรรคการเมืองแม้จะมีอุดมการณ์ที่ชัดเจนเพียงได้ว่าต้องการรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เขาคงใช้พลังส่วนใหญ่ 80% – 90% ไปกับการหาเสียงเลือกตั้งให้ตนเองและพรรคตนเอง ก่อนที่จะมารณรงค์ประชามติ ดังนั้นก็กลัวอยู่ว่าถ้าเป็นวันเดียวกันกับวันเลือกตั้งความสนใจก็จะน้อยการนำเสนอข้อมูลข่าวสารความรู้ความเข้าใจ ก่อนประชาชนตัดสินใจไปกาอันนี้เป็นงานใหญ่” นายยิ่งชีพกล่าว
เมื่อถามว่าการเคลื่อนไหวของภาคประชาชน จะทำอย่างไรต่อไป นายยิ่งชีพ กล่าวว่า พร้อมที่จะทำอะไรหลายอย่างไม่ว่าจะเป็นการตั้งศูนย์ประสานงาน 400 จุด 400 เขตเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเป็นเว็บไซต์ Con for All ที่จะให้ความรู้ความเข้าใจกับประชาชน รับจิตอาสาทั้งการจับตา ลงคะแนนประชามติ การจับตาการเลือกตั้ง มาช่วยกันรณรงค์ แล้วเครื่องมือเราพร้อมเต็มที่เพียงแต่ลำพังเราทำงานไม่ได้มีความกว้างขวางมากนักต้องอาศัยทั้งสื่อมวลชน พรรคการเมือง และเราจะพยายามอธิบายว่ารัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันโครงสร้างที่เราอยู่เป็นมาอย่างไร ซึ่งจริงๆเรื่องนี้ทำมาตลอด 10 ปี และคิดว่าประชาชนเข้าใจพอสมควร
“อีกประเด็นหนึ่งที่ทำยากแต่พยายามทำอยู่ คือ พยายามชวนประชาชนคิดฝันว่า รัฐธรรมนูญดีกว่านี้ได้อย่างไรบ้าง เพื่อให้เห็นว่าการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นั้นเป็นความหวังต่อชีวิตต่ออนาคตข้างหน้า เรารับอาสาสมัครทั่วไป ใช้เว็บไซต์Vote62 รับทุกคนโดยเฉพาะในพื้นที่ต่างจังหวัดที่เราเองเข้าไม่ถึงให้มาสมัครกัน ช่วยกันทั้งจับตาการนับคะแนนในวันจริงไม่ว่าจะเป็นวันที่เท่าไหร่เราก็ช่วยกันรณรงค์เผยแพร่ความรู้แจก โบรชัวร์ โปสเตอร์ สงสัยจะต้องเริ่มแล้วตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป” นายยิ่งชีพ กล่าว
