เปิดฉากประชุมสันติภาพโลก ICPDN 2026 รมว.กลาโหมไทย ย้ำ ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือ “ศ.ดร.เกรียงศักดิ์” ชู “พันธสัญญาอะกอร่า” 4 ข้อ แก้วิกฤตคุณธรรมให้ยั่งยืน
เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน การประชุมนานาชาติว่าด้วยสันติภาพบนฐานคุณธรรม การพัฒนา และการสร้างชาติ (The International Conference on Peace upon Morality, Development and Nation-Building: ICPDN 2026) หัวข้อ สันติภาพบนฐานคุณธรรมในโลกแห่งความคลุมเครือทางคุณธรรม (Peace upon Morality in a World of Blurred Morality) จัดโดยสถาบันการสร้างชาตินานาชาติ (Nation-Building International Institute: NBII) และองค์กรพันธมิตรนานาชาติ
พล.ท.อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ให้เกียรติกล่าวเปิดการประชุม ว่า การประชุมนานาชาติในหัวข้อดังกล่าว สะท้อนถึงความท้าทายสำคัญของโลกยุคปัจจุบันที่กำลังเผชิญความแตกแยกทางสังคม ความเหลื่อมล้ำ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี และการลดลงของความไว้วางใจระหว่างผู้คนและสถาบันต่าง ซึ่งสันติภาพในศตวรรษที่ 21 ไม่ได้หมายถึงเพียงการปราศจากความขัดแย้ง แต่รวมถึงการสร้างความยุติธรรม การคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การเสริมสร้างความไว้วางใจ และการเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในสังคมอย่างเท่าเทียม พร้อมย้ำว่า การสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน การส่งเสริมการศึกษา การลดเงื่อนไขของความขัดแย้ง และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ควบคู่กับการพัฒนาความมั่นคงของมนุษย์ ไปพร้อมกัน
ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นักวิชาการอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และประธานสถาบันการสร้างชาติ กล่าวปาฐกถาพิเศษว่า ความท้าทายสำคัญต่อสันติภาพในศตวรรษที่ 21 อาจไม่ใช่เพียงสงคราม การก่อการร้าย หรือการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์เท่านั้น หากแต่เป็น “ความคลุมเครือทางคุณธรรม” (Blurred Morality) ซึ่งกำลังกัดกร่อนความไว้วางใจ ความรับผิดชอบ และความสามารถของมนุษย์ในการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ปัญหาสำคัญในโลกปัจจุบันไม่ใช่การที่ผู้คนไม่มีคุณธรรม แต่เป็นการที่ผู้คนยึดถือกรอบคุณธรรมที่แตกต่างกัน และต่างเชื่อว่าตนเองกำลังทำสิ่งที่ถูกต้อง ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งในระดับปัจเจก ชุมชน ประเทศ และประชาคมโลก ตั้งแต่ความแตกแยกทางสังคม การเสื่อมถอยของความไว้วางใจต่อสถาบัน การแบ่งขั้วทางการเมือง ไปจนถึงความล้มเหลวในการแก้ปัญหาร่วมของมนุษยชาติ
ประธานสถาบันการสร้างชาติ เสนอแนวคิด “พันธสัญญาอะกอร่า” (Agora Covenant) ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจาก Agora พื้นที่สาธารณะในนครเอเธนส์โบราณ ที่ผู้คนซึ่งมีความเชื่อ ค่านิยม และผลประโยชน์แตกต่างกันสามารถพบปะ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และแสวงหาทางออกเพื่อส่วนรวมได้อย่างสันติ มี 4 ประการ ดังนี้ ประการแรก สร้างความฉลาดรู้ทางคุณธรรม (Moral Literacy) เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนเข้าใจว่าผู้คนอาจยึดถือกรอบคุณธรรมที่แตกต่างกัน และพัฒนาทักษะการตระหนักรู้ตนเอง การคิดเชิงวิพากษ์ และการรู้เท่าทันอคติของตนเอง โดยความฉลาดรู้ทางศีลธรรมมิได้ลดทอนความเชื่อมั่นในหลักคุณธรรมที่ตนยึดถือ หรือหมายความว่าคุณค่าทุกแบบถูกต้อง แต่ช่วยให้สังคมสามารถเข้าใจความแตกต่าง และแสวงหาหลักธรรมะสากลที่ฝ่ายยอมรับได้ร่วมกัน
ประการที่สอง พัฒนาคุณธรรมความรับผิดชอบในทุกบุคคล (Moral Accountability) ส่งเสริมวัฒนธรรมแห่งความรับผิดชอบต่อการกระทำของตนเอง ทั้งในระดับบุคคล องค์กร และสถาบัน โดยยึดหลักความโปร่งใส ความซื่อสัตย์ และความรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้น พร้อมพัฒนากลไกส่งเสริมความรับผิดชอบ ทางสังคม เช่น ระบบ Nation-Building Credit Score การประเมินผลกระทบทางจริยธรรม และการจัดทำรายงานตรวจสอบ คุณธรรมสาธารณะประจำปี เพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นและความไว้วางใจในสังคม เป็นต้น
ประการที่สาม ส่งเสริมพื้นที่สนทนาอย่างมีคุณธรรม (Moral Dialogue) โดยพัฒนากลไกและพื้นที่กลางที่เปิดโอกาสให้ผู้ที่มีความเห็นแตกต่างสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์ เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของกันและกัน และแสวงหาความเข้าใจร่วมกันโดยไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องในทุกประเด็น อาทิ การจัดอารยสนทนาเพื่อเป็นพื้นที่สนทนาสาธารณะที่มีโครงสร้างสำหรับการจัดการความเห็นต่าง และประการสุดท้าย สร้างความร่วมมือบนฐานคุณธรรม (Moral Cooperation) โดยผลักดันให้กลุ่มคนที่มีความเชื่อ อุดมการณ์ และมุมมองที่แตกต่างกัน สามารถร่วมมือกันแก้ไขปัญหาสาธารณะบนพื้นฐาน ของเป้าหมายร่วมเพื่อประโยชน์ส่วนรวม เปลี่ยนจุดเน้นจาก “การสร้างฉันทามติ” ไปสู่ “การสร้างความร่วมมือ” ผ่านการให้นักศึกษาฝึกงานบริการสังคมภาคบังคับ 2 ปีหลังเรียนจบ เพื่อสร้างอัตลักษณ์พลเมืองร่วม การจัดตั้งแพลตฟอร์มนโยบาย เพื่อสร้างพื้นที่ฉันทามติด้านนโยบายระหว่างกลุ่มการเมือง และการขับเคลื่อน การบริหารบนฐานพันธกิจในประเด็นสำคัญของประเทศและโลก
ขณะที่ ดร.สุธนี บิณฑสันต์ ประธานคณะกรรมการจัดงาน ICNWP และประธานที่ปรึกษาสถาบันการสร้างชาตินานาชาติ กล่าวว่า ในการประชุมนานาชาติครั้งนี้ เพื่อเปิดเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และข้อเสนอเชิงนโยบายด้านสันติภาพ คุณธรรม และการพัฒนาสังคม โดยรวบรวมผู้นำ นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญจากนานาประเทศร่วมอภิปรายประเด็นสำคัญ ของโลกยุคใหม่ พร้อมเปิดตัวดัชนี Global Total Peace Index และ Global Blurred Morality Index ตลอดจนการนำเสนอผลงานวิจัยกว่า 80 เรื่อง เพื่อส่งเสริมความร่วมมือและสร้างแนวทางสู่สังคมที่มีสันติภาพ คุณธรรม และการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับโลก
นอกจากนี้ยังมี รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) และนายไกลาศ สัตยารถี ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ประจำปี 2014 ร่วมกล่าวปาฐกถา โดยมีนักวิชาการ ผู้กำหนดนโยบาย ผู้นำภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคมจากหลายประเทศทั่วโลก ร่วมแลกเปลี่ยนข้อเสนอเพื่อรับมือ กับความท้าทาย ด้านสันติภาพในศตวรรษที่ 21 กว่า 3,000 คน เข้าร่วมทั้งออนไซต์และออนไลน์ อาทิ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ,วชิราวุธวิทยาลัย นักเรียน นักศึกษา รวมทั้งหน่วยงานและองค์กรต่างๆเข้าร่วมรับฟัง
