ผลการประกาศผู้มีสิทธิได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ หรือบัตรคนจน พบว่า ตามเกณฑ์ที่รัฐบาลวางไว้และสำรวจใหม่ มีผู้อยู่ในข่าย “คนจน” ตามเงื่อนไขประมาณ 9 ล้านคน
จากจำนวนผู้ที่ลงทะเบียนของบัตรสวัสดิการแห่งรัฐประมาณ 18 ล้านคน
เท่ากับว่า มีผู้ที่ไม่อยู่ในเงื่อนไขที่จะได้รับบัตรดังกล่าวประมาณ 9 ล้านคน
ผลที่ปรากฏหลังจากการประกาศ คือ เสียงโอดครวญจากผู้ที่ถูกปฏิเสธสิทธิ
แม้รัฐบาลจะเปิดโอกาสให้ยื่นอุทธรณ์ตั้งแต่วันที่ 17 กรกฎาคมเป็นต้นไป แต่ผู้ที่ถูกปฏิเสธย่อมเกิดความหวั่นไหวว่าตัวเองจะไม่ได้รับสิทธิ
ทั้งผู้ที่เคยได้รับสิทธิแล้วถูกปฏิเสธ และผู้ที่ลงทะเบียนใหม่เพื่อขอสิทธิและถูกปฏิเสธ
ทุกอย่างที่เกิดขึ้น ย่อมท้าทายความสามารถของรัฐบาล
ทั้งการรักษาเป้าหมาย ทั้งการบริหารข้อมูล ทั้งการบริหารการเมือง
ทั้งหมดนี้คือโอกาสของรัฐบาล
โครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ หรือบัตรคนจนนี้ เกิดขึ้นมาหลายรัฐบาลแล้ว มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่ขาดแคลนให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้
หากแต่ที่ผ่านมามีเสียงสะท้อนว่าผู้ที่ได้รับสิทธิมีทั้งคนจนจริงและคนที่ไม่ได้จนปะปนกันอยู่
รัฐบาลทุกชุดพยายามจะสกรีนเอาเฉพาะคนจนจริง รวมทั้งรัฐบาลชุดปัจจุบันนี้ด้วย เพราะเงินที่ใช้ไปเป็นเงินที่คนไทยทุกคนต้องรับภาระ ไม่ว่าเงินจำนวนดังกล่าวจะเป็นเงินงบประมาณ หรือเป็นเงินกู้ของรัฐบาลก็ตาม
ดังนั้น เป้าหมายของรัฐบาลตามที่นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกฯและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง บ่งบอกมาตั้งแต่ต้นคือ พร้อมจะช่วยเหลือคนที่จนจริง
และจะคัดเอาคนที่ไม่อยู่ในข่ายความจริงออกไป แล้วไปรับสิทธิช่วยเหลืออื่นแทน
จากเป้าหมายเมื่อนำมาสู่ปฏิบัติ กระทรวงการคลังได้ประกาศเกณฑ์ผู้มีสิทธิเข้าร่วมโครงการบัตรคนจน
หลังจากประกาศเกณฑ์ออกมามีเสียงทักท้วงกฎเกณฑ์บางประการ อาทิ การตัดสิทธิผู้ที่บุตรได้รับการลดหย่อนภาษีเลี้ยงดูบุพการี กระทั่งกระทรวงการคลังตัดเกณฑ์ที่ได้รับเสียงทักท้วงออกไป
แล้วทุกอย่างก็เข้าสู่กระบวนการลงทะเบียน และประกาศผล
ผลที่ประกาศออกมาปรากฏตัวเลขผู้อยู่ในเกณฑ์คนจนที่จะได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเพียง 9 ล้านคน
หลังจากประกาศผล มีผู้ถูกปฏิเสธสิทธิเข้ายื่นอุทธรณ์จำนวนมาก พร้อมเสียงวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับข้อมูลแห่งรัฐที่นำไปสู่การตัดสิทธิ
จำแนกคร่าวๆ มีทั้งข้อมูลผิดพลาด มีทั้งข้อมูลเก่าล้าสมัย มีทั้งข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์
แม้เสียงโอดครวญ เสียงวิจารณ์ เสียงตำหนิ อาจมองในแง่ลบว่ากระทบต่อความนิยมของรัฐบาล
แต่ถ้ามองในแง่บวกก็จะเห็นความบกพร่องของข้อมูลแห่งรัฐ
ข้อมูลแห่งรัฐมีความสำคัญในการบริหารราชการแผ่นดิน หากรัฐบาลไม่มีข้อมูลอยู่ในมือย่อมบริหารงานไม่ได้
ขณะเดียวกัน หากข้อมูลที่มีอยู่ไม่ตรงกับความเป็นจริง หรือเป็นข้อมูลที่ล้าสมัย เมื่อนำข้อมูลเหล่านั้นมาบริหารจัดการ
โอกาสที่การบริหารจัดการจะผิดพลาดย่อมมีสูง
กรณีข้อมูลของประชาชนจำนวน 18 ล้านคนที่ลงทะเบียนขอสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ หากรัฐบาลถือโอกาสอัพเดต และจัดทำข้อมูลให้ถูกต้องและทันสมัย
โอกาสที่จะสามารถแก้ปัญหาให้คนกลุ่มนี้ได้สำเร็จย่อมมีสูง
ดังนั้น การตรวจสอบข้อมูลผู้ยื่นเรื่องอุทธรณ์ในกรณีบัตรคนจนในห้วงเวลา 17 กรกฎาคม ถึง 16 สิงหาคม จึงเป็นโอกาส
หนึ่ง คือ โอกาสของรัฐบาลที่จะได้ข้อมูลจากกลุ่มเป้าหมายโดยตรง เป็นข้อมูลที่ถูกต้องและทันสมัย
หนึ่ง คือ โอกาสของประชาชนที่จะให้ข้อมูลความเป็นจริงในปัจจุบันให้รัฐบาลที่รับผิดชอบความเป็นอยู่ของคนไทยได้รับทราบ
หนึ่ง คือ การสะท้อนให้ทุกภาคส่วนเห็นความสำคัญของข้อมูลที่จะใช้แก้ไขปัญหาประเทศ
กรณีการลงทะเบียน การอุทธรณ์ บัตรคนจนจึงเป็นโอกาส
เพียงแต่รัฐบาลจะมองเห็นโอกาส และใช้โอกาสนี้ เพื่อแก้ปัญหาให้คนจนด้วยข้อมูลอันเป็นจริง หรือจะเพียงแก้ปัญหาเฉพาะหน้าทางการเมืองให้ผ่านพ้นไปเท่านั้น
น่าติดตาม
