‘ปชน.’ จ่อเสนอร่างกฎหมาย ‘Anti-SLAPP’ ยุติการกลั่นแกล้งฟ้องปิดปาก หวังคุ้มครองการแสดงความเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะ เปิดทางผู้เสียหายยื่นฟ้องอัยการโดยตรงได้
เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พรรคประชาชน (ปชน.) จัดงานเสวนา “สิทธิของเรา อย่าให้ใครฟ้องปิดปาก” โดย นายชลธาร ทรัพย์ไพบูลย์เลิศ ส.ส.กทม. พรรคประชาชน และนายอนุสรณ์ แก้ววิเชียร ส.ส.นนทบุรี พรรคประชาชน โดยมีการนำเสนอหลักการแก้ไขกฎหมายการฟ้องปิดปาก (Strategic Lawsuit Against Public Participation: SLAPP) ของพรรคประชาชน
นายชลธารกล่าวว่า ที่มาของกฎหมายฉบับนี้เกิดจากปัญหาการฟ้องปิดปากหรือกลั่นแกล้งประชาชนที่ออกมาเรียกร้องสิทธิและเสรีภาพของตัวเอง หรือเปิดเผยการทุจริตคอร์รัปชั่น ซึ่งปัญหาดังกล่าวเกิดจากความขัดกันและการสร้างสมดุลของสิทธิ เช่น สิทธิในการแสดงความคิดเห็น และสิทธิในชื่อเสียงของบุคคลอื่น ซึ่งประเทศไทยไม่สามารถสร้างสมดุลในการรักษาทั้งสองสิทธิดังกล่าวได้ จึงเป็นโจทย์สำคัญว่าประเทศไทยจะรักษาสมดุลของสิทธิระหว่างเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นกับความมั่นคงของรัฐ ความปลอดภัยสาธารณะ และชื่อเสียงของบุคคล อย่างไร
นายชลธารกล่าวต่อว่า แม้ไทยจะมีกฎหมายหมิ่นประมาท ซึ่งเป็นเครื่องมือในการสร้างสมดุลของสิทธิดังกล่าว แต่กฎหมายหมิ่นประมาทที่มีโทษทางอาญาขัดกับมาตรฐานของต่างประเทศอย่างชัดเจน เพราะมีการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออกและแสดงความคิดเห็นภายใต้กรอบเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งไม่ควรมีใครต้องติดคุก นอกจากนี้ ยังมีเรื่องสิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมที่มีข้อยุ่งยาก เพราะต้องใช้เวลาและทรัพย์สินในการต่อสู้ในกระบวนการยุติธรรม โดยสิทธิดังกล่าวเป็นเรื่องจำเป็นและถือเป็นโจทย์สำคัญของประเทศไทย เพราะปัจจุบันประเทศไทยยังสร้างสมดุลระหว่างสองสิทธิดังกล่าวได้ไม่ดี นี่จึงเป็นเหตุผลให้พรรคประชาชนผลักดันการปฏิรูปกฎหมายต่อต้านการฟ้องปิดปาก หรือ Anti-SLAPP
ด้านนายอนุสรณ์กล่าวว่า กฎหมายฉบับนี้ไม่ใช่การคุ้มครองการกระทำความผิด แต่จะทำหน้าที่คุ้มครองการแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะ ซึ่งได้มีการร่างมาตั้งแต่สภาชุดที่ 26 แล้ว แต่รอให้กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพยื่นกฎหมายฉบับดังกล่าว และเนื่องจากหากเป็นกฎหมายที่ออกมาจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) จะถูกนำมาพิจารณาก่อน ทั้งนี้ จากท่าทีของรัฐบาลปัจจุบันที่มีการเปลี่ยนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม กลับยังไม่มีท่าทีที่จะยื่นกฎหมายฉบับดังกล่าว ฉะนั้น พรรคประชาชนจึงยื่นกฎหมายดังกล่าวเข้าสภาก่อน หากรัฐบาลเห็นความสำคัญของกฎหมายฉบับนี้ก็ขอให้รีบเสนอร่างเข้าสู่สภา สำหรับร่างของพรรคประชาชนจะเป็นการสร้างสมดุลของสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและชื่อเสียงของบุคคล
นายอนุสรณ์กล่าวต่อว่า สิ่งที่พรรคประชาชนเสนอแก้ไขคือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และประมวลกฎหมายอาญา โดยเสนอให้นำโทษทางอาญาออกจากความผิดฐานหมิ่นประมาท ให้เป็นโทษทางพินัย หรือการปรับทางแพ่ง รวมถึงเสนอแก้ไขความผิดฐานดูหมิ่นทางอาญาและดูหมิ่นซึ่งหน้า ตลอดจนการหมิ่นประมาททางแพ่ง หรือการเรียกร้องค่าเสียหายเป็นตัวเงิน เพื่อใช้เป็นเครื่องมือขู่และฟ้องปิดปากให้หยุดแสดงความคิดเห็น
นายอนุสรณ์กล่าวอีกว่า นอกจากนี้ ยังเสนอให้สามารถยื่นคำร้องได้ในชั้นตำรวจ อัยการ และศาล โดยในชั้นตำรวจปกติคดีอาญาจะสามารถเลือกได้ว่าจะแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนหรือยื่นฟ้องโดยตรง ซึ่งพรรคประชาชนได้เปิดสิทธิให้ผู้ถูกกล่าวหาสามารถยื่นว่าคดีที่ถูกแจ้งความนั้นเป็น SLAPP หลังจากนั้นตำรวจจะมีหน้าที่รวบรวมพยานหลักฐานเบื้องต้น แล้วส่งความเห็นไปยังอัยการ หากอัยการเห็นด้วยว่าเป็น SLAPP ก็มีอำนาจยุติคดีได้ และผู้ถูกกล่าวหาสามารถยื่นคำร้องต่อพนักงานอัยการเพื่อให้ตรวจเนื้อหาของคดีว่าเป็น SLAPP หรือไม่ หากอัยการเห็นว่าเป็น SLAPP ก็มีอำนาจยุติคดีได้เช่นเดียวกัน
นายอนุสรณ์กล่าวด้วยว่า เช่นเดียวกับในชั้นศาลที่ประชาชนสามารถยื่นคำร้องต่อศาล เพื่อให้ศาลไต่สวนโดยเร็วว่าเป็น SLAPP หรือไม่ หากศาลเห็นว่าเป็น SLAPP ก็สามารถยุติคดีได้ และหากใครเป็นผู้ฟ้อง SLAPP ศาลมีดุลพินิจให้จ่ายค่าเสียหายไม่น้อยกว่าสองเท่าของความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง และไม่สามารถนำคดีดังกล่าวมาฟ้องได้อีก
