‘จาตุรนต์’ จี้เลิกเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ชี้ต้นตอเส้นสาย-เงินทอน คืนอำนาจท้องถิ่นตัดสินใจ 100%

เมื่อวันที่ 10 กันยายน ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 วาระที่ 2 และ 3 นายจาตุรนต์ ฉายแสง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย อภิปรายมาตรา 33 งบประมาณองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) โดยเสนอปรับลดงบประมาณที่ตั้งไว้ 2.11 แสนล้านบาทลง 5% พร้อมชี้ว่าระบบการจัดทำและพิจารณางบประมาณท้องถิ่นในปัจจุบัน “ผิดฝาผิดตัว” และจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

นายจาตุรนต์กล่าวว่า กฎหมายกำหนดเป้าหมายรายได้ท้องถิ่นไว้ที่ 35% ของรายได้รัฐบาล แต่ปีนี้อยู่ที่เพียง 29.35% และค้างอยู่ในระดับดังกล่าวมาหลายปี ขณะที่เมื่อรัฐบาลกู้เงินเพิ่ม สัดส่วนรายได้ของท้องถิ่นกลับยิ่งลดลง เนื่องจากเงินกู้ไม่ได้ถูกนำมาคำนวณรวมในการกำหนดสัดส่วนรายได้ท้องถิ่น

สำหรับเงินอุดหนุนที่ใช้จ่ายตามภารกิจ 34 รายการ ซึ่งคณะกรรมการกระจายอำนาจเห็นชอบนั้น นายจาตุรนต์ระบุว่า ปัญหาสำคัญคือท้องถิ่นไม่มีอำนาจตัดสินใจใช้จ่ายด้วยตนเอง แต่ต้องดำเนินการตามรายการที่รัฐบาลกำหนดไว้ ทำให้ในทางบัญชีดูเหมือนท้องถิ่นมีรายได้จำนวนมาก แต่ในความเป็นจริงกลับไม่มีอิสระในการบริหารจัดการเงินดังกล่าว

ส่วนเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ เดิมอยู่ภายใต้การบริหารจัดการของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ก่อนที่ พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 จะกำหนดให้เกิด “หน่วยรับงบประมาณ” ทำให้ อบจ.และเทศบาลต้องเสนอของบประมาณโดยตรงจากสำนักงบประมาณ ขณะที่ อบต.ยังไม่ได้เข้าสู่ระบบดังกล่าว ส่งผลให้คณะกรรมาธิการต้องเชิญเทศบาลหลายพันแห่งและ อบจ.ทุกจังหวัดมาชี้แจงโครงการเป็นรายกรณี

“ยังใช้ดุลพินิจของสำนักงบประมาณ แล้วสภาก็ไม่สามารถดูแลได้ ไปดูแลก็ไม่รู้เรื่องว่าท้องถิ่นเขาต้องการอะไร สภาไปถามเขาว่าทำไมทำแบบนี้ ทำไมไม่ทำเรื่องนั้น ซึ่งมันไม่ใช่หน้าที่ที่สภาผู้แทนราษฎรจะไปดู สภาผู้แทนราษฎรต้องไปดูหน่วยงานของราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค” นายจาตุรนต์กล่าว

นายจาตุรนต์เสนอแนวทางแก้ไข 4 ประการ ได้แก่ ลดการของบประมาณโดยตรงจากสำนักงบประมาณให้เหลือน้อยที่สุด ปรับเงินอุดหนุนเฉพาะกิจให้เป็นเงินอุดหนุนทั่วไป โดยกำหนดหลักเกณฑ์จากจำนวนประชากร ความหนาแน่นของประชากร และภารกิจที่จำเป็น เพื่อให้ท้องถิ่นมีอำนาจตัดสินใจเอง 100% ปรับระบบการจัดสรรรายได้ท้องถิ่นใหม่ทั้งหมดเพื่อเพิ่มรายได้โดยตรง และจัดแบ่งอำนาจหน้าที่ระหว่าง อปท.กับราชการส่วนภูมิภาคใหม่ เพื่อไม่ให้เกิดความซ้ำซ้อนและลักลั่น

นายจาตุรนต์ระบุว่า เคยเสนอแนวทางดังกล่าวต่อคณะกรรมาธิการชุดก่อนแล้ว แต่ยังไม่มีการเปลี่ยนแปลง จึงเสนอปรับลดงบประมาณส่วนนี้ลง 5% เพื่อผลักดันให้เกิดการปรับระบบการกระจายอำนาจและการจัดสรรเงินอุดหนุนแก่ท้องถิ่นอย่างจริงจัง