สตง.ชี้จ้าง ‘ข่าวเจาะย่อโลก’ อาจขัดกฎหมาย พบจ่ายค่าพิธีกรไร้ระเบียบรองรับ จ่อแจ้งผลสอบผู้บริหารใช้รถส่วนกลาง

เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ที่ห้องดำริอิศรานุวรรต สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) แถลงผลการตรวจสอบการใช้จ่ายเงินขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส เกี่ยวกับการจ้างผลิตรายการ “ข่าวเจาะย่อโลก” ด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง การจ่ายค่าตอบแทนพิธีกรและแขกรับเชิญ รวมถึงการใช้รถส่วนกลางของผู้บริหาร ขณะที่การตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพพบปัญหาความต่อเนื่องของตัวชี้วัดและระบบติดตามผลการดำเนินงาน

นางสาวมธุลีห์ โยคี ผู้ตรวจเงินแผ่นดิน กล่าวถึงการตรวจสอบการจ้างผลิตรายการ “ข่าวเจาะย่อโลก” ว่า การตรวจสอบข้อปฏิบัติทางกฎหมายในเรื่องการเบิกจ่ายเงิน โดยมีการตั้งการตรวจสอบไว้ 2 ประเด็นตามข้อร้องเรียนดังนี้

1.การจ้างทำรายการข่าวเจาะย่อโลก โดยวิธีเฉพาะเจาะจง เป็นไปตามระเบียบหรือไม่ จากการตรวจสอบพบว่า มีการจ้างผลิตตั้งแต่ปี 2560 – 2568 กับบริษัทแห่งหนึ่งด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง โดยเป็นผู้ผ่านกระบวนการคัดเลือกของไทยพีบีเอส ว่าด้วยวิธีการคัดสรรผลิตรายการ เป็นลักษณะที่ใช้เพียงอุปกรณ์ที่ใช้เพียงตัวสนับสนุนการผลิต และไม่มีการประเมินเรตติ้ง ดังนั้นจึงอาจขัดต่อพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการจัดซื้อพัสดุของภาครัฐ พ.ศ.2560 ในเรื่องหลักการเปิดให้มีการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม กรณีการจัดจ้างหน่วยงานเอกชนแบบเฉพาะเจาะจง โดยไม่มีเหตุอันสมควร มาตรา 56 (2) (ค) และพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ 2561 มาตรา 48 และก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทางไทยพีบีเอส

2. การจ่ายค่าตอบแทนพิธีกร ผู้ดำเนินรายการ และแขกรับเชิญปีงบประมาณ 2566 – 2568 เป็นไปตามพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพฯ พ.ศ. 2561 ข้อ 20 ประกอบข้อ 21 หรือไม่อย่างไร

จากการตรวจสอบพบว่าในปีงบประมาณ 2566 – 2568 มีการใช้จ่ายค่าพิธีกรและแขกรับเชิญ โดยไม่ปรากฏว่ามีระเบียบกฎหมายและข้อบังคับที่ให้อำนาจการเบิกจ่ายไว้ แต่มีเพียงแนวทางหรือหลักเกณฑ์ในเชิงการบริหาร โดยไม่มีการกำหนดระเบียบเฉพาะในเรื่องของอัตราค่าตอบแทนพิธีกรและแขกรับเชิญอาศัยอนุมัติตามคำสั่งมอบอำนาจเป็นการชั่วคราว ต่อมามีการบังคับใช้ระเบียบองค์การสาธารณะว่าด้วยการเงิน การบัญชี พ.ศ.2567 จึงทำให้การเบิกจ่ายก่อนหน้าไม่สามารถดำเนินการได้อีก จึงกล่าวได้ว่าการเบิกจ่ายค่าพิธีกร ผู้ร่วมรายการ และค่าพิธีกร ที่มีการเบิกจ่ายในปีงบประมาณปี 2568 เป็นการใช้จ่ายเงินที่ไม่มีระเบียบหลักเกณฑ์ จึงมีการเสนอให้ดำเนินการเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง

ด้าน นายโสมทัต นิธิตรีรัตน์ ผู้อำนวยการสำนักตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมายที่ 1 กล่าวถึงการตรวจสอบการใช้รถของผู้บริหารว่า  จากการตรวจสอบการใช้รถของผู้บริหาร เดิมจะมีการตรวจสอบย้อนหลัง 5 ปี ซึ่งพบว่าตั้งแต่ปี 2562 ไม่มีการดำเนินการให้ถูกต้อง ซึ่งไทยพีบีเอสก็ทราบว่าการใช้รถส่วนกลางมีระเบียบในการเบิกจ่ายรถประจำตำแหน่ง แต่ในกรณีรถส่วนกลางทางไทยพีบีเอส ไม่มีการออกระเบียบ ซึ่งพบว่ามีผู้บริหารได้ค่าตอบแทนการใช้รถมาใช้รถส่วนกลางด้วย โดยหลักการถ้าผู้บริหารได้ค่ารถประจำตำแหน่งแล้ว จะไม่สามารถมาใช้รถส่วนกลางได้ โดยตอนนี้ทีมตรวจสอบได้มีการสรุปความเห็นเรียบร้อยแล้ว คาดว่าจะนำเสนอต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน และแจ้งไทยพีบีเอสภายในอาทิตย์หน้า

ด้าน น.ส.สินีนาต โพธิชัย ผู้อำนวยการสำนักตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการดำเนินงานที่ 3 กล่าวถึงการตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการดำเนินงานของไทยพีบีเอส ว่า ไทยพีบีเอสได้รับงบประมาณในการดำเนินการปีละกว่า 2,000 ล้านบาท โดยงบฯ ส่วนมากเกือบร้อยละ 50 เกี่ยวข้องกับการจัดหาและผลิตสื่อ ดังนั้น สตง.จึงตรวจสอบเพื่อประเมินความคุ้มค่าและประสิทธิผล พบว่า ส่วนใหญ่บรรลุเป้าหมายตัวชี้วัดขององค์กร (KPI) แต่ตัวชี้วัดบางส่วนขาดความต่อเนื่องและมีการเปลี่ยนแปลงกลับไปกลับมาบ่อยครั้ง แม้จะอยู่ภายใต้การบริหารของผู้บริหารชุดเดียวกัน

พร้อมยกตัวอย่าง ตัวชี้วัดที่ใช้ PSI Ranking สลับไปสลับมากับ PSI Market Share ทำให้ตัวองค์กรไม่สามารถสะท้อนความมีประสิทธิภาพและความก้าวหน้า นอกจากนี้ยังพบว่าการดำเนินการของหน่วยงานภายในด้านการผลิตจัดหารายการ ไม่สามารถบรรลุเป้าหมายตัวชี้วัดได้ตามที่มุ่งหวัง เช่น สำนักข่าว และสำนักสร้างสรรค์เนื้อหา สาเหตุมาจากขาดการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก

ขณะที่โครงการส่วนใหญ่ดำเนินการแบบปีต่อปี โดยหากโครงการไม่ได้ดำเนินการต่อไปก็ไม่มีการวิเคราะห์หาสาเหตุและไม่ได้นำไปสู่การปรับปรุงแก้ไข แต่ใช้วิธีการเปลี่ยนตัวชี้วัดเพื่อเลี่ยงปัญหาแทน โดยไทยพีบีเอสให้ข้อมูลว่า มีการนำข้อมูลพฤติกรรมผู้ชมมาใช้ แต่ไม่ได้นำมาสู่การวางแผนการผลิตจัดหารายการ เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้รับชม ทำให้มีข้อจำกัดของชุดข้อมูลในระบบ PSI ที่ไม่สามารถระบุความต้องการ ความนิยมของแต่ละบุคคลของผู้รับชมได้

สตง.เสนอแนะให้ไทยพีบีเอสวิเคราะห์ทิศทางเป้าหมายขององค์กร เพื่อกำหนดตัวชี้วัดให้สอดคล้องกับหมายการถ่ายทอด และถ่ายทอดลงสู่หน่วยงานภายใน โดยให้น้ำหนักตัวชี้วัดที่แตกต่างกันตามจุดเน้นของทิศทางและเป้าหมายของขององค์กร และกำหนดให้ใช้ตัวชี้วัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบ วัดประสิทธิภาพของการดำเนินงานได้ และเร่งเชื่อมโยงข้อมูลสมาชิกวันไทยพีบีเอสที่เคยกำหนดเป็นเป้าหมายตัวชี้วัด

แต่ปัจจุบันไทยพีบีเอสนำเป้าหมายตัวชี้วัดนี้ออกไป เนื่องจากยังไม่สามารถดำเนินการให้บรรลุตัวชี้วัดได้ จึงอยากผลักดันให้เกิดการเชื่อมโยงข้อมูลวันไทยพีบีเอสให้แล้วเสร็จ เพื่อรองรับยุคดิจิทัล และนำข้อมูลพฤติกรรมของผู้ชมมาประกอบการวางแผน ผลิตและจัดหารายการ ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้รับชมรายการ

น.ส.สินีนาต กล่าวอีกว่า ข้อตรวจพบที่ 2 แผนงาน Business Management Plan ยังไม่ครบถ้วน ไม่สามารถใช้เป็นข้อมูลเปรียบเทียบแผนและผลการดำเนินงานได้อย่างชัดเจน และไม่มีการแสดงผลตัวชี้วัดองค์กรในระบบ ทำให้ผู้บริหารไม่สามารถวัดผลการดำเนินงานได้ว่า เป็นไปตามแผนที่เคยเสนอขออนุมัติงบประมาณหรือไม่ โดยมุ่งเน้นเพียงว่ามีการเบิกจ่ายงบฯ เกินร้อยละ 80 หรือไม่
นอกจากนี้ยังพบว่าระบบจัดเก็บไฟล์รายการ แยกไปตามแต่ละสำนักต่างๆ ไม่เป็นไปตามฐานข้อมูลเดียวกัน และระบบบริหารจัดการการถ่ายทอดเผยแพร่บันทึกเทป ยังใช้ในการบริหารจัดการเพียงรายการที่ออกอากาศทางโทรทัศน์เท่านั้น ยังไม่รองรับรายการที่เผยแพร่ทางออนไลน์ นอกจากนี้รายการที่เผยแพร่ทางออนไลน์ในรูปแบบ Online First ยังไมได้รับการประเมินผลการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายอย่างเป็นรูปธรรม โดยวัดเพียง Active Users ของเว็บไซต์เท่านั้น ยังไม่สามารถสะท้อนการเข้าถึงเนื้อหาที่แท้จริงได้

ผอ.สำนักตรวจสอบผลสัมฤทธิ์ฯ กล่าวอีกว่า ขณะเดียวกันพบว่าการประเมินคุณภาพรายการที่ผลิตและจัดหาบางส่วนยังไม่รัดกุม โดยพบว่าการประเมินผลตอบแทนทางสังคม หรือ SROI ยังไม่มีแนวทางคัดเลือกรายการและผู้ประเมินที่เป็นลายลักษณ์อักษร แต่ใช้การพิจารณาเป็นรายปี ไม่มีการจัดทำแนวทางที่ชัดเจน และการสำรวจ Perception Survey ในกรณีผู้ตอบแบบสอบถาม ไม่มีการถามว่าทำไมจึงไม่ได้รับชม เพื่อนำไปสู่การให้ข้อเสนอแนะสำหรับการผลิตและจัดหารายการต่อไป

สาเหตุของข้อตรวจพบ สตง.วิเคราะห์แล้วพบว่า ฝ่ายยุทธศาสตร์องค์กรยังไม่ได้กำหนดแนวทางให้หน่วยงานรายงานผลในระบบ BMP ได้ครบถ้วน แต่เน้นติดตามการเบิกจ่ายงบประมาณให้เป็นไปตามแผนคือได้มากกว่าร้อยละ 80 และระบบยังไม่มีการพัฒนาให้เป็นฐานข้อมูลเดียวกัน ขณะที่องค์กรชี้แจงว่า อยู่ระหว่างการเปลี่ยนแปลงยุทธศาตรจากโทรทัศน์สู่ออนไลน์ จึงยังไม่ได้กำหนดเป้าหมายความนิยมและการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทางออนไลน์ไว้ในตัวชี้วัดขององค์กร

ดังนั้น สตง.จึงเสนอให้เสนอแนะกับกรรมการนโยบาย และผู้อำนวยการไทยพีบีเอส ในการพิจารณาเชื่อมโยงการอนุมัติงบประมาณกับผลสัมฤทธิ์ โดยจัดสรรงบประมาณต้องอ้างอิงข้อมูลผลผลิตและผลลัพธ์ในระบบ BMP อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ แทนการดูเพียงอัตราการเบิกจ่ายเพียงอย่างเดียว ยกระดับระบบ BMP ให้สามารถเปรียบเทียบในระดับโครงการและตัวชี้วัดองค์กร ซักซ้อมความเข้าใจตัวรายงานอย่างครบถ้วน จัดทำสถาปัตยกรรมองค์กรระบบดิจิทัลและถังข้องมูลกลางให้เป็นระบบ และสามารถสนับสนุนการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ของผู้บริหารได้อย่างแม่นยำครบถ้วน

อีกทั้งให้ยกระดับการบริหารการเผยแพร่ทั้งช่องทางโทรทัศน์และออนไลน์ เพื่อใช้ในการติดตามผลทั้งองค์กร และพัฒนากรอบในการประเมินผลสัมฤทธิทางสังคมและการเข้าถึงผู้ชมของรายการในยุคดิจิทัล โดยทบทวนและกำหนดตัวชี้วัดสำหรับช่องทางออนไลน์ ทำหลักเกณฑ์เพื่อทำ SROI เป็นลายลักษณ์อักษร รวมถึงการปรับปรุง Perception Survey เพื่อนำมาสู่การพัฒนาเนื้อหาต่อไป

นายสุทธิพงษ์ บุญนิธิ รองผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน และโฆษกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ย้ำว่า ในรายงานที่มีการตรวจสอบ เป็นรายงานเฉพาะบุคคล แต่ไม่ได้ตีความว่าไทยพีบีเอส ดีไม่ดีอย่างไรในภาพรวม แต่ตรวจเพียงข้อเรียกร้องที่ส่งมา

ส่วนเรื่องเอกสารหลุด คนที่เอาเอกสารของ สตง.ออกมาเผยแพร่เอาออกมาได้อย่างไร และเรื่องนี้ไม่ได้ปล่อยผ่าน โดยไทยพีบีเอสส่งเอกสารมายังประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน และมีการตั้งกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงเรื่องนี้แล้ว ซึ่งใครนำเอกสารลับไปเปิดเผยจะต้องรับผิดชอบ ทั้งนี้ข้อดำเนินการของเราเป็นไปตามข้อเสนอแนะตามกฎหมาย ยังไม่เป็นคำสั่งทางปกครอง

– สตง.โต้สอบงบไทยพีบีเอส แก้แค้นข่าวตึกถล่ม ย้ำตั้งทีมสอบก่อนเสนอข่าวครบปี ปัดเป็นเครื่องมือรัฐบาล
– สตง.เผยจนท.ไทยพีบีเอสเอง ร้องตรวจใช้งบ ย้ำตั้งทีมสอบตั้งแต่ ม.ค. จ่อสรุปความผิดรายบุคคล
– สตง.งัดเอกสารโต้กลับ ตรวจใช้งบไทยพีบีเอสตั้งแต่ก่อนร่อนหนังสือขอให้กำกับปมนำเสนอข่าวตึกถล่ม
– ไทยพีบีเอส เปิดหนังสือสตง. ปมทำข่าวตึกถล่ม หลังนัดแถลงสอบใช้งบวันนี้
– สตง. สั่งบอร์ด ไทยพีบีเอส ฟัน ผอ.วันชัย ปมจัดจ้าง-ค่าพิธีกร จี้ชดใช้ 85 ล้าน ภายใน 120 วัน