สว.สุนทร นำวุฒิสภา ยกทัพลุยปราจีนบุรี เร่งทำแผนที่เสี่ยงมลพิษ-แก้วิกฤตความมั่นคงทางอาหาร อ.เชนส่งทีมวิจัยเสริมทัพ เร่งเก็บตัวอย่างตรวจวิเคราะห์เชิงลึกด้วย “แสงซินโครตรอน” ประเมินความเสี่ยงการปนเปื้อนสารเคมี-โลหะหนัก
เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน นายสุนทร พฤกษพิพัฒน์ ประธานคณะอนุกรรมาธิการการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา พร้อมด้วย นางกัลยา ใหญ่ประสาน และคณะ ประกอบด้วย นางสาวปรกชล อู๋ทรัพย์ อนุกรรมาธิการการคุ้มครองผู้บริโภค และ นายพลรักษ์ รักษาพล เลขานุการประจำ กมธ. พัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา ใน คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา ลงพื้นที่ อ.ศรีมหาโพธิ และ อ.กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี ศึกษาปัญหาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตามข้อร้องเรียนของพี่น้องประชาชน ทั้งการลงตรวจจุดปล่อยคราบน้ำสีรุ้ง, จุดกองดิน มูลสัตว์ที่พบเศษขยะอิเล็กทรอนิกส์บดย่อยปนเปื้อน, การเก็บตัวอย่างน้ำในลำคลองเขาไม้แก้ว รวมถึงการเปิดวงประชุมรับฟังเสียงสะท้อนจากชาวบ้านผู้ได้รับผลกระทบและหน่วยงานในพื้นที่โดยตรง ขณะที่ นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มอบหมายหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ร่วมทีมนักวิจัย-นักวิชาการ ลงพื้นที่ตรวจสอบปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ด้วย
นายสุนทรเปิดเผยถึงสถานการณ์ดังกล่าวว่า ขณะนี้ปัญหาการปนเปื้อนของสารเคมีและมลพิษส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ประชาชนในพื้นที่ตกอยู่ในความหวาดวิตก และกระทบต่อคุณภาพชีวิตขั้นพื้นฐานอย่างรุนแรง เนื่องจากระบบน้ำประปาชุมชนไม่สามารถใช้งานได้ ชาวบ้านต้องซื้อน้ำมาอุปโภคบริโภค ซึ่งสิทธิในการอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและการเข้าถึงอาหารที่ปลอดภัยถือเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนที่ไม่ควรต้องมาเผชิญกับสภาพเช่นนี้
นายสุนทร ระบุว่า ทางคณะกรรมาธิการฯ ได้ร่วมมือกับทีมนักวิชาการเร่งจัดทำ “แผนที่ความเสี่ยง” (Risk Map) ในพื้นที่เกิดเหตุ เพื่อประเมินความปลอดภัยและจำแนกให้ชัดเจนว่า ผลผลิตทางการเกษตรในแปลงใดสามารถเก็บเกี่ยวได้อย่างปลอดภัย และแปลงใดมีความเสี่ยงอันตรายจากสารพิษตกค้างในดินและน้ำ เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภคและสะท้อนความจริงอย่างตรงไปตรงมา
ทั้งนี้ นายสุนทร ย้ำว่า การแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างจะต้องอาศัยอำนาจบริหารจากรัฐบาล ทางกรรมาธิการฯ จะขอทำหน้าที่ส่งเสียงสะท้อนปัญหานี้ให้ถึงระดับนโยบาย เพราะสถานการณ์ในขณะนี้ก้าวเข้าสู่ภาวะ “วิกฤตความมั่นคงทางอาหาร” แล้ว พร้อมเตรียมผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบาย ทั้งการทบทวน พ.ร.บ.อาหาร และการตรวจสอบย้อนกลับไปถึงต้นตอของปัญหา คือกฎหมายและผังเมืองที่อนุญาตให้ตั้งโรงงานอุตสาหกรรมที่มีมลพิษอยู่ใกล้ชิดกับชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรม
นอกจากนี้ ในการลงพื้นที่เริ่มเห็นสัญญาณที่ดีจากการที่หน่วยงานท้องถิ่น เช่น อบต. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องส่งตัวแทนเข้ามาร่วมรับฟัง แต่การแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการร่วมกันหลายกระทรวง ทั้งกระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยคณะกรรมาธิการฯ จะเดินหน้ารับฟังเสียงสะท้อนจากประชาชนผู้ได้รับผลกระทบเพื่อรวบรวมข้อเท็จจริงและเร่งผลักดันมาตรการเยียวยาแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป
ด้าน นายชินวุธ พิพัฒน์ภานุกูล รองผู้อำนวยการ บพค. ภายใต้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมส่งคณะนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญลงพื้นที่ในจังหวัดปราจีนบุรี ช่วยคณะอนุกรรมาธิการการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา ใน คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา เพื่อเก็บตัวอย่างดินและน้ำในจุดที่ได้รับผลกระทบ นำกลับไปตรวจพิสูจน์ในห้องปฏิบัติการและวิเคราะห์เชิงลึกด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง มุ่งคลี่คลายข้อเท็จจริงเรื่องการปนเปื้อนสารเคมีและโลหะหนัก พร้อมวางแนวทางฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ
การลงพื้นที่ครั้งนี้เป็นไปตามภารกิจเร่งด่วนในการใช้องค์ความรู้และศักยภาพทางวิทยาศาสตร์เข้าช่วยเหลือประชาชน เพื่อตรวจสอบว่าตัวอย่างที่เก็บได้มีการปนเปื้อนสารเคมีชนิดใดบ้าง มีความอันตรายและส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในระดับใด ครอบคลุมพื้นที่รุนแรงและขยายวงกว้างเพียงใด โดยคาดว่าจะใช้เวลาตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ (Lab) ประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อแยกองค์ประกอบของสารและระบุระดับความรุนแรงได้อย่างแม่นยำ
สำหรับการดำเนินงานครั้งนี้ เป็นการบูรณาการความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสถาบัน นำโดย
นายศิวัช พงษ์เพียจันทร์ อาจารย์ประจำ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม มลพิษทางอากาศ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในฐานะหัวหน้าคณะวิจัย ร่วมด้วย ศาสตราจารย์ ดร. พวงรัตน์ แก้วล้อม อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พร้อมทั้งเครือข่ายนักวิจัยและทีมนักศึกษาจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน (มทร.อีสาน) ที่ร่วมลงพื้นที่เก็บตัวอย่างในจุดสำคัญต่างๆ ตลอดเส้นทาง เพื่อนำข้อมูลมาใช้ประเมินความเสี่ยงและส่งต่อให้กรรมาธิการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใช้ในการบริหารจัดการความเสี่ยงต่อไป
นอกจากนี้ จุดเด่นสำคัญของการตรวจสอบครั้งนี้ คือการส่งตัวอย่างส่วนหนึ่งไปตรวจวิเคราะห์เชิงลึกร่วมกับ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) เพื่อตรวจวัดสถานะทางเคมีระดับลึก (Oxidation State) ซึ่งจะช่วยระบุรูปแบบการเปลี่ยนรูปของโลหะหนัก ทำให้สามารถประเมินระยะเวลาที่สารเคมีเกิดการปนเปื้อนสะสมในพื้นที่จริงได้อย่างแม่นยำ
ผลการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ดังกล่าว ไม่เพียงแต่บอกระดับความรุนแรงของการปนเปื้อนเท่านั้น แต่จะนำไปสู่การออกแบบแนวทางจัดการและกักเก็บสารพิษอย่างตรงจุด เช่น การพัฒนาวัสดุดูดซับหรือถ่านกัมมันต์ (Activated Carbon) ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมในการดูดซับโลหะหนักแต่ละชนิด เพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดการภัยพิบัติทางสารเคมีและฟื้นฟูความปลอดภัยให้แก่ประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน
