เลขาฯสมช. รับ ไม่ง่ายแก้ปมสารพิษ จากทำเหมืองแร่ ย้ำ ต้องร่วมมือ 3 ฝ่าย ยัน เร่งหามาตรการบรรเทาความเดือดร้อนปชช.โดยเร็ว
เมื่อเวลา 09.45 น.วันที่ 17 พฤศจิกายน ที่ทำเนียบรัฐบาล พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช)ให้สัมภาษณ์ก่อนการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.)ถึงการแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนที่มาจากการทำเหมืองแร่ ในประเทศเพื่อนบ้าน ว่า ตนได้พูดคุยกับทางการจีนในช่วงที่เดินทางไปจีนก่อนหน้านี้ ขณะที่นายกรัฐมนตรี ได้คุยกับนายกรัฐมนตรีจีนไปแล้ว ส่วนรองนายกรัฐมนตรี และรมว.ต่างประเทศ ก็ได้พูดคุยกับเมียนมา ถือเป็นการคุย 3 ฝ่าย โดยจากนี้จะจัดทีมงาน ลงไปหาแนวทางแก้ไขปัญหา และดูที่ต้นเหตุ รวมถึงโรงงานอุตสาหกรรม เพื่อพิจารณาว่าจะแก้อย่างไรให้เร็วที่สุด ขอยืนยันว่าระดับนโยบายได้เร่งดำเนินการเรื่องนี้ เพื่อแก้ปัญหาให้เร็วที่สุด
ผู้สื่อข่าวถามว่า ในระดับพื้นที่สามารถพูดคุยกับทางรัฐฉาน ถึงต้นเหตุของปัญหาที่มาจากการทำเหมืองแร่ได้หรือไม่ เลขาฯสมช.กล่าวว่า คุยได้ แต่คุยแล้วจะให้ทำตามที่เราบอก หรือไม่และคงต้องมีมาตรการบางอย่างเข้าไปพูดคุยกับเขาส่วนที่มีการเสนอให้บริษัทภายในประเทศไทย ไม่รับแร่จากทางเมียนมาในการส่งออก ก็เป็นมาตรการหนึ่ง แต่อาจยังไม่เพียงพอ เพราะจากข้อมูลที่ทราบ การทำเหมืองแร่มีระบบบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยแต่ไม่ได้มาตรฐาน และยังมีโรงงาน แร่อีกจำนวนเยอะมาก แม้จะจัดการโรงงานขนาดใหญ่ก็ยังมีโรงงานย่อย ดังนั้นต้องใช้องคาพยพที่ใหญ่พอสมควร ในการเข้าไปจัดการแก้ไขปัญหาเหมืองแร่ขนาดใหญ่
ส่วนที่มีข่าวว่ายังมีเหมืองแร่ขนาดใหญ่อยู่อีกแห่งนั้น พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าวว่า ตรงนี้ยังไม่ทราบข้อมูล เวลานี้ต้องแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่สร้างปัญหาก่อน และในการเดินทางเยือนไทยของนายกฯจีน นายอนุทิน ก็ได้พูดคุยเพื่อขอความร่วมมือด้วย ทั้งนี้เรื่องนี้เป็นผลประโยชน์ของชาติ ซึ่งทางจีนเขาต้องดูในรายละเอียดด้วยเช่นกัน แต่ยืนยันจะร่วมมือในการแก้ไขปัญหา สิ่งที่เราทำได้คือเร่งหามาตรการเพื่อแก้ไขปัญหาให้เร็ว เพราะประชาชนเดือดร้อนอาจรอไม่ได้และภาครัฐก็รอไม่ได้เช่นกัน ดังนั้นจะพยายามทำเต็มที่เท่าที่จะทำได้
“ฝ่ายเรามีความพร้อม ที่จะเข้าไปดูและประสานงาน หากทางนั้นมีความพร้อม เพราะเราเข้าใจความเดือดร้อนของประชาชน ซึ่งบริเวณยังมีครอบครัวกำลังพลที่อยู่บริเวณชายแดนเหมือนกัน ทุกส่วนเดือดร้อนหมด
ผู้สื่อข่าวถามว่า ขณะนี้คนมีความกังวลเรื่องความมั่นคงทางอาหาร ที่มีสารพิษปนเปื้อนอาหารและน้ำดื่ม ภาครัฐจะตี กรอบแก้ไขปัญหาได้เมื่อไหร่ เลขาฯสมช.กล่าวว่า เราติดตามอยู่ตลอดเวลา ว่าเมื่อไหร่เขาจะพร้อมให้ไรเข้าไปร่วมแก้ไขปัญหาโดยต้องรอความชัดเจนจากฝั่งเมียนมาและจีน ด้วย ถ้าไม่ได้รับความร่วมมือจาก 3 ส่วนก็ทำได้ยาก ต้องร่วมมือกันทั้ง 3 ส่วน รวมถึงผู้ที่ครองพื้นที่บริเวณนั้น
เมื่อถามว่าหากไม่ได้ร่วมมือทั้งสองฝ่าย จากกลายเป็นว่าไทยต้องแบกรับและแก้ไขปัญหา คนเดียวใช่หรือไม่ เลขาฯสมช.กล่าวว่า ต้องใช้มาตรการอื่นต่อไป ขอย้ำว่าต้องเข้าไปดูที่ต้นเหตุให้ได้ก่อนว่าปัญหามาจากอะไรก็จะแก้ได้ตรงจุด หากพูดไปก่อนก็จะเป็นภาพกว้างและไม่ก่อให้เกิดความสบายใจต่อประชาชน เมื่อถามย้ำว่า ปัญหาคือโรงงานที่ต้องจ่ายเงินให้กับชนกลุ่มน้อยและรัฐบาลเมียนมา ก็อาจเป็นเรื่องยากที่จะให้เข้าพื้นที่ไปตรวจสอบ เลขาฯสมช. กล่าวว่า ถึงบอกว่าไม่ใช่เรื่องง่ายแต่ต้องทำ

‘ยศชนัน’ ระดมสมองหัวกะทินักวิทยาศาสตร์ทั้งประเทศ ลุยแก้สารหนูแม่น้ำกก-สาย เดินหน้า 4 มาตรการด่วน ติดตั้งเครื่องกรองน้ำ-แจกชุดตรวจพกพา-สร้างฝายดักตะกอนพิษ-ทำแผนที่เสี่ยงพิสูจน์ต้นตอ
วันเดียวกันนี้ นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ประชุมออนไลน์ร่วมกับทีมนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ของ อว. จากทั่วประเทศทันที หลังลงพื้นที่ไปรับฟังความเดือดร้อนของชาวบ้านริมแม่น้ำสายและแม่น้ำกก จ.เชียงราย ที่กังวลเรื่องสารโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำจนกระทบต่อสุขภาพ การใช้น้ำอุปโภคบริโภค และการทำเกษตร
นายยศชนัน เปิดเผยว่า การเรียกประชุมนักวิจัยทั่วประเทศในครั้งนี้ เพื่อระดมเทคโนโลยีและงานวิจัยของ อว. ที่พร้อมใช้งานอยู่แล้ว ลงไปแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้ประชาชนในพื้นที่ทันทีโดยไม่ต้องรอ เพราะแม้การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจะต้องเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้นน้ำ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และทางจังหวัดกำลังดำเนินการอยู่ แต่ในฝั่งไทยต้องลงมือปกป้องสุขภาพและปากท้องของประชาชนไปพร้อมกันทันที
สำหรับ 4 มาตรการด่วนที่ อว.ลงมือทำทันทีในพื้นที่ มีดังนี้ 1.ติดตั้งระบบกรองน้ำสะอาดเพิ่มในพื้นที่เดือดร้อน อว.โดยสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ, ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค สวทช.) และกรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) นำระบบกรองและบำบัดน้ำที่ติดตั้งและใช้งานได้ผลจริงแล้วในพื้นที่นำร่อง ทั้งที่ ต.ท่าตอน จ.เชียงใหม่ และ อ.เมือง จ.เชียงราย (บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ, บ้านเมืองงิม และบ้านริมกก) ขยายการติดตั้งไปยังหมู่บ้านอื่นๆ ที่ประสบปัญหา เพื่อให้ชาวบ้านมีน้ำสะอาดใช้ได้อย่างเพียงพอ
2.แจกชุดตรวจสารหนูแบบพกพา ให้ชาวบ้านตรวจน้ำ-ดิน-พืชผลได้เอง นาโนเทค สวทช. นำชุดตรวจสารหนูและโลหะหนักแบบพกพาที่รู้ผลเร็วและใช้งานง่าย มาเร่งผลิตเพิ่มและกระจายลงพื้นที่ร่วมกับทางจังหวัดและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อให้ชาวบ้านและเกษตรกรใช้ตรวจน้ำกินน้ำใช้ น้ำการเกษตร ดิน และผลผลิตทางการเกษตรได้ด้วยตัวเอง ช่วยสร้างความสบายใจในการใช้น้ำและสร้างความมั่นใจให้กับผู้ซื้อผลผลิต
3.สร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนสารพิษอย่างปลอดภัย เนื่องจากผลการวิจัยพบว่าสารหนูส่วนใหญ่ไหลปะปนมากับตะกอนในน้ำ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) จึงนำข้อมูลสภาพแม่น้ำและขนาดตะกอนจริง มาคำนวณด้วยโปรแกรมจำลองทางคณิตศาสตร์ระดับสากล (MIKE HYDRO ร่วมกับ DHI) เพื่อออกแบบและพัฒนาฝายชะลอน้ำที่ดักจับตะกอนสารพิษได้อย่างแม่นยำ มีแผนกำจัดตะกอนที่ปลอดภัย และคำนวณผลกระทบอย่างรอบด้านเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาน้ำท่วมหรือกระทบสิ่งแวดล้อมตามมา
4.ทำแผนที่จุดเสี่ยงเฝ้าระวังภัย และตรวจพิสูจน์ต้นตอสารพิษในห้องแล็บ จัดทำแผนที่ระบุพิกัดพื้นที่เสี่ยงปนเปื้อนอย่างละเอียดเพื่อเฝ้าระวังและแจ้งเตือนชาวบ้านได้ตรงจุด พร้อมทั้งใช้ห้องปฏิบัติการขั้นสูงของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ ตรวจวิเคราะห์น้ำและตะกอนด้วยเทคนิคไอโซโทป ซึ่งสามารถระบุแหล่งที่มาของสารปนเปื้อนได้อย่างแม่นยำ เพื่อใช้เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเจรจาแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างยั่งยืน
ทั้งนี้ สำหรับการระดมทีมวิทยาศาสตร์และงานวิจัยของ อว. ลงพื้นที่ดังกล่าว เป็นหนึ่งในนโยบายของรองนายกฯ และ รมว.อว. ที่ต้องการนำงานวิจัยมาใช้เป็นเครื่องมือแก้ปัญหาความเดือดร้อนให้ประชาชนเห็นผลจริงในทันที โดยทำงานร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นและชาวบ้านอย่างใกล้ชิด เพื่อคืนน้ำสะอาด สร้างความเชื่อมั่น และฟื้นฟูคุณภาพชีวิตของชาวลุ่มน้ำกกและแม่น้ำสายโดยเร็วที่สุด


