เปิดร่างพ.ร.บ.ประกันสังคม 4 ฉบับจ่อพิจารณาในสภาฯ 18 พ.ย.นี้ ขยายอายุเกษียณ เลือกรับบำเหน็จ-บำนาญได้ ดึงแรงงานแพลตฟอร์มเข้าระบบ-ปฏิรูปบอร์ดกองทุน
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานจากรัฐสภาว่า ในวันที่ 18 พฤศจิกายน ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร จะพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประกันสังคม (ฉบับที่…) พ.ศ. … จำนวน 4 ฉบับ ประกอบด้วย ฉบับที่ คณะรัฐมนตรี (ครม.) เป็นผู้เสนอ ฉบับที่ นายสหัสวัต คุ้มคง ส.ส.ชลบุรี พรรคประชาชน ฉบับที่นายธงธรรม เวชยชัย ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย และฉบับที่ น.ส.รักชนก ศรีนอก ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เป็นผู้เสนอ
ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าฉบับของครม.จะเป็นร่างหลักในการพิจารณาของคณะกมธ. โดยมีสาระสำคัญดังนี้ ขยายเพดานอายุของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 จากเดิม 60 ปี เป็น 65 ปี เปิดโอกาสให้ผู้ประกันตนส่งเงินสมทบกองทุนต่อได้ หลังจากที่สิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน และปลดล็อกผู้ประกันตนที่เกษียณอายุ 55 ปีสามารถเลือกได้ว่าจะรับบำเหน็จหรือเงินบำนาญ จากเดิมที่กำหนดให้ผู้เกษียณอายุตอนครบ 55 ปีรับได้แต่เงินบำนาญเท่านั้น ขอคืนหรือในกรณีขอรับเงินชราภาพบางส่วนก่อนกำหนด ผู้ประกันตนที่จ่ายเงินสมทบไม่น้อยกว่า 60 เดือน ในกรณีเกิดภัยพิบัติรับได้ไม่เกิน 30% ของเงินสมทบ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างสูงสุด เช่นเดียวกับกรณีขอกู้ โดยจะนำเงินชราภาพบางส่วนไปเป็นหลักประกันสินเชื่อ และในร่างยังเสนอให้ปรับโครงสร้างคณะกรรมการประกันสังคม ปรับวาระดำรงตำแหน่งของกรรมการที่รัฐมนตรีแต่งตั้งจากคราวละ 2 ปี เป็นคราวละ 3 ปี แต่จะติดต่อกันเกิน 1 วาระไม่ได้
ขณะที่ ฉบับของนายสหัสวัต เนื้อหาส่วนใหญ่เน้นไปที่การปรับปรุงโครงสร้างคณะกรรมการชุดต่างๆ ในกองทุน อาทิ คณะกรรมการประกันสังคม ให้มีจำนวนไม่เกิน 13 คน และให้มีสัดส่วนของผู้แทนฝ่ายรัฐบาล นายจ้าง และผู้ประกันตน สอดคล้องกับอัตราการจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนของแต่ละฝ่าย และให้ผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้ประกันตนมาจากการเลือกตั้ง ขณะที่ประธานบอร์ดต้องมาจากการลงมติเลือกกันเองของกรรมการ ซึ่งต้องมิใช่กรรมการโดยตำแหน่ง เป็นต้น นอกจากนี้ ยังเสนอให้จำกัดงบบริหารจัดการสำนักงาน ปรับลดเพดานการจัดสรรเงินกองทุนเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารงานของสำนักงาน จากเดิมไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินสมทบต่อปี ลงเหลือไม่เกินร้อยละ 4
ส่วนฉบับของนายธงธรรม เน้นที่การดึงแรงงานแพลตฟอร์มดิจิทัลเข้าสู่ระบบ และการปรับโครงสร้างบอร์ดต่างๆ โดยพบประเด็นสำคัญ อาทิ ในมาตรา 5 มีการแก้นิยามคำว่า “ลูกจ้าง” และ “นายจ้าง” ให้ครอบคลุมถึงบริการผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล นอกจากนี้ ยังมีการปรับโครงสร้างคณะกรรมการประกันสังคม โดยกำหนดให้มีกรรมการ 21 คน ดังนี้ กรรมการโดยตำแหน่งจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 6 หน่วยงาน คณะกรรมการซึ่งเป็นผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้ประกันตน ฝ่ายละ 7 คน โดยมาจากการเลือกตั้ง และเลขาธิการสำนักงานประกันสังคมเป็นกรรมการและเลขานุการ เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม ฉบับของพรรคเพื่อไทย ยังเสนอให้แก้ไขประโยชน์ทดแทน ในกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยอันมิใช่เนื่องจากการทำงาน การจัดบริการทางการแพทย์ ให้สำนักงานดำเนินการบูรณาการมาตรฐานการรักษาพยาบาลและสิทธิประโยชน์ร่วมกับกองทุนหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าและ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ เพื่อให้ผู้ประกันตนได้รับประโยชน์สูงสุด
ขณะที่ฉบับของน.ส.รักชนก เป็นการยกเลิก พ.ร.บ.ประกันสังคม พ.ศ.2533 ทั้งฉบับ แล้วยกร่างกฎหมายขึ้นมาใหม่ เพื่อแยกสำนักงานประกันสังคมออกจากระบบราชการ และขยายความคุ้มครองให้ครอบคลุมแรงงานยุคใหม่ โดยพบประเด็นสำคัญ อาทิ เสนอเปลี่ยนชื่อเป็น “สำนักงานกองทุนประกันสังคม” กำหนดให้กองทุนเป็น “นิติบุคคล” ไม่ใช่ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ขยายความคุ้มครองแแรงงานแพลตฟอร์ม เช่น ไรเดอร์หรือฟรีแลนซ์ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยมีการบัญญัติให้บุคคลธรรมดาที่ทำงานในฐานะตัวแทนให้นิติบุคคลที่ให้บริการผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล ถือเป็น “ลูกจ้าง” และนิติบุคคลเจ้าของแพลตฟอร์มถือเป็น “นายจ้าง” เพื่อทำให้แรงงานแพลตฟอร์มเข้าสู่ระบบประกันสังคม
นอกจากนี้ ในร่างยังเสนอให้ในกรณีที่ผู้ประกันตนอายุครบ 55 ปีมีสิทธิได้รับเงินบำนาญชราภาพหรือเงินบำเหน็จ ตั้งแต่เดือนถัดจากเดือนที่อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ หรือตามที่คณะกรรมการกำหนดโดยความเห็นชอบของ ครม. เว้นแต่เมื่อครบอายุดังกล่าวแล้วยังมีสถานะเป็นผู้ประกันตนอยู่ แต่ในกรณีที่จ่ายเงินสมทบไม่ครบ 180 เดือนให้ผู้นั้นมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จ และในกรณีที่ความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง เนื่องจากผู้ประกันตนถึงแก่ความตายให้ทายาทของผู้ประกันตนนั้นมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จ และยังเสนอเพิ่มกลไกการเข้าชื่อถอดถอนกรรมการประกันสังคม โดยนายจ้างไม่น้อยกว่า 10% หรือผู้ประกันตนไม่น้อยกว่า 5% สามารถเข้าชื่อเสนอให้ถอดถอนผู้แทนฝ่ายตนเองได้ นอกจากนี้ ยังเสนอให้กรรมการที่ถือเป็นผู้ดำรงตำแหน่งสูงสุดต้องยื่นบัญชีทรัพย์สินต่อสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) โดยให้เปิดเผยต่อสารณชนทราบไม่เกิน 30 วันนับแต่วันที่ครบกำหนดต้องยื่นบัญชีดังกล่าว



