‘อนุทิน’ลงนามART‘ทรัมป์’
ไทยเสียเปรียบสหรัฐหรือไม่
หมายเหตุ – นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์ โพสต์เฟซบุ๊ก ชี้แจงรายละเอียด สาระสำคัญของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade : ART) ระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา ภายหลัง นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ร่วมลงนามในแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน รวมทั้งความเห็นจากภาคธุรกิจและนักวิชาการ เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวนี้
ศุภจี สุธรรมพันธุ์
รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์
เมื่อวานนี้มีข่าวที่น่ายินดีเกี่ยวกับความคืบหน้าการเจรจาการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐ หลังจากท่านนายกฯและประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ร่วมลงนามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) ยืนยันว่าทั้งสองประเทศสามารถบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ ART ได้แล้ว
ความคืบหน้าครั้งนี้มีความสำคัญต่อประเทศไทย เพราะสหรัฐเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของเรา โดยในปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าไปสหรัฐ มูลค่าถึง 2.37 ล้านล้านบาท และมีการจ้างงานในประเทศเชื่อมโยงกับตลาดนี้ประมาณ 1.25 ล้านคน การเจรจาจึงมีเป้าหมายสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐ เกี่ยวข้องกับทั้งรายได้ของผู้ประกอบการและการจ้างงานของคนไทยจำนวนมาก
ขณะเดียวกัน หลังจากมีการเผยแพร่ข่าวการลงนาม เห็นว่ามีหลายท่านให้ความสนใจและมีคำถามเกี่ยวกับรายละเอียดของความตกลง โดยเฉพาะเรื่องการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐ จึงอยากขอใช้พื้นที่นี้อธิบายข้อมูลเพิ่มเติม
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจว่า การลงนามครั้งนี้ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ แต่เป็นการยืนยันว่าทั้งสองประเทศสามารถเจรจาจนได้ข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว ถือเป็นความคืบหน้าอีกขั้นหนึ่งของกระบวนการเจรจาที่ดำเนินมาตั้งแต่ปี 2568
สำหรับรายละเอียดประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวถึง ทั้งเรื่องการเปิดตลาดสินค้า การซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐ มูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (จริงๆ มีการจัดซื้อพลังงานและเครื่องบินด้วย) เป็นเรื่องที่อยู่ในกรอบการเจรจามาตั้งแต่รัฐบาลก่อน เมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 กรอบการเจรจาดังกล่าวมีส่วนสำคัญทำให้ไทยได้รับการปรับลดอัตราภาษีตอบโต้จากเดิม 36% เหลือ 19% และได้มีการประกาศกรอบความตกลงร่วมกันต่อสาธารณะในเดือนตุลาคม 2568 จึงไม่ใช่ข้อเรียกร้องใหม่เพิ่งเกิดขึ้นจากการลงนามครั้งนี้
แล้วการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐหมายความว่าไทยเสียเปรียบหรือไม่ อยากอธิบายว่า การเปิดตลาดเป็นเรื่องปกติของการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ เช่นเดียวกับความตกลงการค้าเสรี (FTA) ที่ไทยทำกับประเทศต่างๆ มาแล้ว 24 ประเทศ อาทิ ประเทศทั้งสิบประเทศในอาเซียน EFTA ภูฏาน ซึ่งทำให้สินค้าจากประเทศเหล่านี้ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีในการเข้าสู่ตลาดไทยอยู่แล้ว การเปิดตลาดให้สหรัฐ จึงเป็นการเปิดโอกาสให้สินค้าสหรัฐสามารถเข้ามาแข่งขันกับสินค้าจากประเทศที่ไทยมีความตกลงการค้าเสรีอยู่แล้วได้มากขึ้น โดยการเปิดตลาดระหว่างกันมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าและสร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจของทั้งสองฝ่าย
ในมุมของประเทศไทย การเปิดตลาดจะช่วยให้ผู้บริโภคมีทางเลือกในการซื้อสินค้ามากขึ้น และผู้ประกอบการไทยก็มีทางเลือกในการเข้าถึงวัตถุดิบ เครื่องจักร และเทคโนโลยีจากประเทศต่างๆ ที่เรามีข้อตกลงการค้าหลากหลายมากขึ้น ที่สำคัญ การเปิดตลาดไม่ได้หมายความว่าเราจำเป็นต้องซื้อสินค้าจากสหรัฐ เพราะสุดท้ายแล้วจะซื้อหรือไม่ซื้อ ผู้บริโภคและผู้ประกอบการยังเป็นผู้ตัดสินใจเอง
สิ่งที่อยากย้ำคือ ตลอดการเจรจาที่ผ่านมา เราพิจารณาทุกเรื่องโดยยึดผลประโยชน์ของประเทศและประชาชนเป็นสำคัญ หากจะเปิดตลาดให้นำเข้าสินค้าประเภทใดเพิ่มขึ้น ก็ต้องพิจารณาว่าสินค้านั้นจะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยอย่างไร เช่น เป็นสินค้าที่เราไม่ได้ผลิตเอง หรือผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการในประเทศ รวมถึงวัตถุดิบที่ช่วยลดต้นทุนให้ผู้ประกอบการไทย
ขณะเดียวกัน ก็ต้องพิจารณาผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศควบคู่กันไป โดยเฉพาะสินค้าอ่อนไหวที่จำเป็นต้องมีเงื่อนไข โควต้า หรือมาตรการดูแลที่เหมาะสม เพราะการเจรจาการค้าแต่ละครั้งต้องมองให้ครบทุกด้าน ทั้งประโยชน์ที่จะได้รับและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับคนไทย
อีกเรื่องที่อยากให้เห็นภาพคือ ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐมาอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงที่สหรัฐเริ่มใช้มาตรการภาษีภายใต้กฎหมาย IEEPA ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐอันดับ 11 ของโลก ก่อนขยับมาเป็นอันดับ 7 ณ สิ้นปี 2568 และอันดับ 5 ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ตามลำดับ
แม้ไทยจะมีการเกินดุลการค้ากับสหรัฐสูงขึ้น แต่เราก็สามารถเจรจาเพื่อให้ได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขันในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาคได้ ขณะเดียวกัน แม้จะมีการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐเพิ่มขึ้นตามกรอบความตกลง ก็ไม่ได้หมายความว่าไทยจะสูญเสียการเกินดุลการค้าทั้งหมด เพราะสหรัฐยังคงเป็นตลาดส่งออกขนาดใหญ่ที่มีความต้องการสินค้าไทยอย่างต่อเนื่อง
เรื่องนี้มีความสำคัญมาก เพราะหากสินค้าไทยต้องเผชิญอัตราภาษีที่สูงกว่าประเทศคู่แข่ง ก็อาจทำให้ผู้ประกอบการไทยเสียคำสั่งซื้อและส่วนแบ่งตลาดไปได้ การเจรจาจึงมีเป้าหมายเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย ควบคู่กับการรักษาตลาดส่งออกที่เชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก
ตลอดกระบวนการเจรจา ทีมไทยแลนด์ได้ทำงานร่วมกันทั้งหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน พร้อมรับฟังข้อเสนอและข้อกังวลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อนำมาประกอบการกำหนดท่าทีของไทย โดยคำนึงถึงทั้งโอกาสทางการค้าและผลกระทบต่อผู้ผลิต เกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้บริโภคในประเทศ
สำหรับขั้นตอนต่อจากนี้ ยังมีอีกหลายเรื่องที่ต้องดำเนินการ ทั้งไทยและสหรัฐจะต้องขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายของร่างความตกลงให้สมบูรณ์ ก่อนที่ฝ่ายไทยจะเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบในการลงนามอย่างเป็นทางการ จากนั้นยังมีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง การพิจารณาของรัฐสภา รวมถึงการปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบที่จำเป็น ก่อนที่ความตกลงจะมีผลใช้บังคับ
เพราะฉะนั้นการลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้จึงเป็นอีกขั้นหนึ่งของการเจรจาที่บรรลุความตกลงการร่วมมือของทั้งสองประเทศ เพื่อให้ความมั่นใจว่าไทยจะได้รับอัตราภาษีที่เป็นอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขัน (Favorable Rate) และทัดเทียมหรือดีกว่าประเทศอื่นๆ ที่ได้เซ็น ART ไปแล้ว ทั้งนี้ เพื่อรักษาศักยภาพของการแข่งขัน แต่ยังไม่ได้หมายความว่ามาตรการทั้งหมดจะมีผลทันที
สิ่งที่เราให้ความสำคัญคือการรักษาตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทย เชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตและผู้ประกอบการในประเทศให้สามารถแข่งขันได้ ภายใต้สถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
เข้าใจดีว่าความตกลงนี้เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน และแต่ละฝ่ายย่อมมีทั้งโอกาสและข้อกังวลที่แตกต่างกัน จึงอยากให้ทุกท่านได้รับข้อมูลที่ครบถ้วน และมีโอกาสแสดงความคิดเห็นในกระบวนการที่จะเกิดขึ้นต่อจากนี้
พจน์ อร่ามวัฒนานนท์
ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย
หอการค้าไทยมองว่าเป็นสัญญาณบวกต่อเศรษฐกิจไทย หลังทั้งสองประเทศสามารถบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจา และเตรียมเดินหน้าสู่การจัดทำความตกลงฉบับสมบูรณ์
สำหรับภาคเอกชน สิ่งสำคัญคือการที่สินค้าไทยยังสามารถแข่งขันในตลาดสหรัฐได้ เพราะตลาดนี้เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการและแรงงานไทยจำนวนมาก หากสินค้าไทยต้องเผชิญต้นทุนภาษีสูงกว่าประเทศคู่แข่ง ก็อาจกระทบต่อคำสั่งซื้อ การผลิต และการลงทุนในระยะยาว การที่การเจรจามีความคืบหน้า และทั้งสองประเทศสามารถหาข้อสรุปร่วมกันในสาระสำคัญได้ จึงเป็นสัญญาณที่ดีต่อภาคธุรกิจ เป็นก้าวสำคัญในการสร้างความชัดเจนด้านการค้าให้แก่ผู้ประกอบการไทย
ในช่วงที่กติกาการค้าโลกเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง ความแน่นอนของเงื่อนไขทางการค้ามีความสำคัญต่อการตัดสินใจของภาคธุรกิจ โดยเฉพาะผู้ประกอบการต้องวางแผนการผลิตและรับคำสั่งซื้อล่วงหน้า รวมถึงนักลงทุนกำลังพิจารณาขยายฐานการผลิตในประเทศไทย หากความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์สามารถสร้างเงื่อนไขทางการค้าชัดเจนและแข่งขันได้เมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค ก็จะช่วยลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ และสนับสนุนความเชื่อมั่นต่อประเทศไทยในฐานะฐานการผลิตและส่งออกที่สำคัญ
หอการค้าไทยให้ความสำคัญกับการเจรจาคำนึงถึงผลประโยชน์ของทั้งสองฝ่าย เห็นว่าการรักษาตลาดส่งออกต้องดำเนินควบคู่กับการดูแลผู้ประกอบการและเกษตรกรภายในประเทศ โดยเฉพาะสินค้าอาจได้รับผลกระทบจากการแข่งขันเพิ่มขึ้น จึงจำเป็นต้องมีมาตรการดูแลผู้ได้รับผลกระทบ อาทิ กองทุน FTA หอการค้าไทยพร้อมสนับสนุนข้อมูลและข้อเสนอจากภาคธุรกิจ เพื่อให้การจัดทำความตกลงฉบับสมบูรณ์สามารถสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ ขณะเดียวกันก็มีแนวทางรองรับผล กระทบต่อผู้ประกอบการเกี่ยวข้องอย่างเหมาะสม ภาคเอกชนจะติดตามรายละเอียดอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะเงื่อนไขด้านภาษี การเปิดตลาด และผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทยในแต่ละสาขา
นอกจากนี้ หอการค้าไทยมองว่าความคืบหน้าของ ART ยังเป็นโอกาสในการต่อยอดแนวทาง Reinvent Thailand เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว ทั้งการลดต้นทุนและอุปสรรคในการประกอบธุรกิจ การส่งเสริมการลงทุนในเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมใหม่ การพัฒนาทักษะแรงงาน ตลอดจนการสนับสนุนให้ SMEs ไทยเข้าไปมีส่วนร่วมในห่วงโซ่อุปทานโลกมากขึ้น โดยเฉพาะการเชื่อมโยงกับบริษัทขนาดใหญ่และนักลงทุนต่างชาติที่ใช้ประเทศไทยเป็นฐานการผลิต
หอการค้าไทยมองว่าความคืบหน้าครั้งนี้เป็นโอกาสที่ดีสำหรับประเทศไทย เพราะนอกจากการรักษาตลาดส่งออกสำคัญแล้ว เรายังต้องคิดต่อว่าจะทำอย่างไรให้ธุรกิจไทยได้รับประโยชน์จากการค้าและการลงทุนมากขึ้นในอนาคต ทั้งการดึงดูดการลงทุนใหม่ การยกระดับผู้ประกอบการไทย และการสร้างโอกาสให้ SMEs เข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทานระดับโลก สอดคล้องกับแนวทาง Reinvent Thailand ภาคเอกชนกำลังผลักดัน
หอการค้าไทยขอขอบคุณรัฐบาล นายกรัฐมนตรี นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ในฐานะผู้นำทีมเจรจาฝ่ายไทย ตลอดจนทีมไทยแลนด์และเจ้าหน้าที่ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำงานร่วมกับภาคเอกชนและรับฟังข้อเสนออย่างต่อเนื่อง พร้อมยืนยันว่า หอการค้าไทยจะร่วมให้ข้อมูลและข้อเสนอแนะในขั้นตอนต่อไป เพื่อให้ความตกลงฉบับสมบูรณ์ตอบโจทย์การรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย และสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว
ชนินทร์ ชลิศราพงศ์
รองประธานกรรมการหอการค้าไทย และประธานคณะกรรมการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ หอการค้าไทย
สหรัฐอเมริกาเป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทย ปี 2568 ไทยส่งออกไปสหรัฐ มูลค่าประมาณ 2.37 ล้านล้านบาท คาดว่าในปี 2569 มูลค่าการส่งออกจะเพิ่มขึ้นเป็น 3 ล้านล้านบาท เกี่ยวข้องกับการจ้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมในประเทศราว 2 ล้านคน
ความคืบหน้าครั้งนี้จึงมีความสำคัญต่อการรักษาตลาดส่งออกและความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย โดยเฉพาะกรอบอัตราภาษีตอบโต้ 19% ตามผลการเจรจาก่อนหน้านี้ อยู่ในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งหลายประเทศในภูมิภาค ช่วยลดความเสี่ยงสินค้าไทยจะเสียเปรียบด้านต้นทุนภาษี ทำให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนการผลิต การส่งออก และการลงทุนได้อย่างมั่นใจมากขึ้น ยังต้องติดตามรายละเอียดและเงื่อนไขของความตกลงฉบับสมบูรณ์ต่อไป
การลงนามในแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้ ยังไม่ใช่ความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ ทั้งสองประเทศยังต้องจัดทำและตรวจสอบรายละเอียดทางกฎหมาย ก่อนดำเนินการตามกระบวนการภายในของแต่ละประเทศ สำหรับประเทศไทยยังมีขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี การรับฟังความคิดเห็นจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง และกระบวนการของรัฐสภาตามที่กฎหมายและรัฐธรรมนูญกำหนด หอการค้าไทยพร้อมให้ข้อมูลและสะท้อนข้อเสนอจากผู้ประกอบการ โดยเฉพาะประเด็นการเปิดตลาดสินค้าเกษตรและสินค้าอุตสาหกรรม เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อทั้งสองประเทศ ควบคู่กับการดูแลผลกระทบต่อผู้ประกอบการและเกษตรกรไทย



