รบ.ยันข้าวเชียงรายไม่พบสารพิษเกินค่ามาตรฐาน ย้ำหากค่าเกินพร้อมคุย ธ.ก.ส.รับซื้อทำลายทันที เล็งติดตามคุณภาพสินค้าเกษตร-ตรวจคุณภาพน้ำทุกชั่วโมง ส่วนฝายดักตะกอนต้องคำนึงถึงผลกระทบประชาชน รอนายกฯเคาะ 21 พ.ย.
เมื่อเวลา 12.30 น. วันที่ 20 พฤศจิกายน ที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย พร้อมด้วย น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แถลงผลการประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ซึ่งใช้เวลาการประชุมเกือบ 2 ชั่วโมงครึ่ง
นายเจเศรษฐ์กล่าวถึงข้อสั่งการในที่ประชุมถึงการตรวจหาค่าสารโลหะในน้ำว่า แต่ละหน่วยงานจะรับผิดชอบในพื้นที่ของตัวเอง เช่น กรมควบคุมมลพิษให้ดูเส้นน้ำหลัก ส่งตรวจและกระจายครอบคลุมในทุกพื้นที่ โดยการประปาจะมีการตรวจแหล่งน้ำดิบ และน้ำประปาหมู่บ้านทั้งผิวดินและใต้ดิน หรือประปาภูเขาจะให้ทางจังหวัดรวบทางน้ำก่อนสูบและน้ำหลัง กรอง ส่งให้การประปานครหลวงเป็นผู้ตรวจ เนื่องจากห้องแล็บจากการประปานครหลวงมีมาตรฐานระดับโลก มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือและแม่นยำสูง และจะดำเนินการในพื้นที่ที่มีปัญหา ขณะที่กระทรวงสาธารณสุข จะตรวจการป้องกันก่อนที่ประชาชนจะอุปโภคบริโภคในทุกมิติ
นายเจเศรษฐ์กล่าวว่า ส่วนกระทรวงเกษตรฯจะตรวจดิน พืชผลทางการเกษตรให้ครอบคลุมในทุกพื้นที่ ข้อมูลทั้งหมดจะมีการบูรณาการส่งมายังอธิบดี ปภ. ซึ่งเป็นฝ่ายเลขาฯ สิ่งที่กำชับมากที่สุดโดยในวันที่ 21 พ.ย. นายกรัฐมนตรีจะเรียกประชุมทุกหน่วยงานในเวลา 11.00 น. ฉะนั้น ทุกหน่วยงานจะต้องกลับไปรวบรวมข้อมูลทั้งหมด และแนวทางในการป้องกันและแนวทางในการแก้ไข ขณะที่น้ำอุปโภคบริโภค การประปาส่วนภูมิภาคจะมีการตรวจทุกชั่วโมง โดยดูจากค่าความขุ่น 24 ชั่วโมง ซึ่งจะเป็นตัวแปรตัวหนึ่งว่าเมื่อใดที่น้ำขุ่นสารหนูก็จะเพิ่มขึ้น ส่วนประปาหมู่บ้านหรือประปาผิวดิน ใต้ดิน ประปาภูเขา ก็จะมีการสแกนทั้งจังหวัด ตรวจสรุปหาพื้นที่ใดเกินมาตรฐานหรือสุ่มเสี่ยงก็จะทำการงดใช้ จนกว่าจะมีอุปกรณ์หรือวิธีการที่จะแก้ไข ซึ่งเมื่องดใช้แล้วก็จะมีแผนรับมือให้กับประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำสุกจากประปาส่วนภูมิภาคไปแจกจ่ายให้กับประชาชน หรือติดตั้งรถเคลื่อนที่กรองน้ำให้กับประชาชน ครอบคลุมทุกพื้นที่

นายเจเศรษฐ์กล่าวต่อว่า ผลการตรวจที่ไม่ตรงกันของน้ำ สืบเนื่องจากห้วงเวลาในการตรวจที่ไม่ตรงกัน แต่ไม่ใช่ว่าจะอยู่ในปริมาณเช่นนั้นตลอดไป ก่อนยอมรับว่าในสายน้ำมีมลพิษจริง แต่ไม่ใช่ค่าจะอยู่เช่นนั้นตลอดไป เนื่องจากบางห้วงเวลาที่ไปตรวจสถานการณ์ปัจจุบันค่าสารหนูก็ลดลงอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถผลิตได้ เพราะฉะนั้นค่าที่ตรวจออกมาจะไม่เท่ากันอยู่แล้ว ยืนยันว่าจะมีการบูรณาการเพื่อบอกผลค่าน้ำดิบ ค่าน้ำสุกที่ผลิตแล้ว พืชผลทางการเกษตร และรวบรวมข้อมูล เพื่อให้ประชาขนเข้าใจ ตนขอยืนยันในหลักการเมื่อใดที่ค่าน้ำดิบเกินมาตรฐานก็จะไม่มีการผลิตในทันที แน่นอนว่าประปาหมู่บ้าน เทศบาล หมู่บ้าน ก็จะต้องรับนโยบายนี้ไปเช่นเดียวกัน
นายเจเศรษฐ์กล่าวว่า ส่วนฝ่ายดักตะกอนมีข้อเสนอของแต่ละกรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ทำการรวบรวมข้อมูลทั้งหมด ประเด็นสำคัญคือต้องให้ความสบายใจกับประชาชนในพื้นที่ด้วยในการทำฝายดักตะกอนในการกรองสารหนูมาจากแม่น้ำ เนื่องจากบางพื้นที่อยู่ใกล้ชุมชน และมีการวางพิกัดที่จะต้องทำในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งทุกหน่วยงานจะต้องร่วมรวมข้อมูลและนำเสนอต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อให้ที่ประชุม เห็นชอบหรือพิจารณาว่าจะเดินทางไปในแนวทางใด ก่อนย้ำว่าขอให้รอผลการประชุมในวันพรุ่งนี้ถึงความชัดเจนแนวทางพื้นที่ในการสำรวจ
นายเจเศรษฐ์กล่าวอีกว่า ขณะเดียวกันกระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมออกคำสั่งงดการส่งออกผลิตภัณฑ์หรือสารที่สามารถนำไปทำเหมืองแร่ ซึ่งมีผลกระทบต่อคนไทย รวมไปถึงแร่ที่จะนำเข้ามาในประเทศ เนื่องจากวันนี้เรายังไม่สามารถระบุได้ว่าแร่ที่เข้ามาอยู่ในพื้นที่ใด แต่ต่อไปนี้จะต้องสามารถระบุให้ได้ หากสร้างผลกระทบให้กับประชาชนคนไทย และมีบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งได้ประโยชน์ ซึ่งจะต้องหยุดบุคคลเหล่านั้น จนกว่าจะมีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแลสายน้ำให้กับประชาชน
ด้าน น.ส.ปิยะรัฐชย์กล่าวว่า เบื้องต้นชลประทานจะดูเส้นน้ำ ทั้งบ้านเรือนประชาชน หรือแม้กระทั่งพืชไร่นา กรมการข้าวได้มีการตรวจข้าวและจะร่วมมือกับทางกรมวิทยาศาสตร์ เพื่อสนับสนุนข้อมูลซึ่งกันและกัน ส่วนการตรวจข้าวที่จังหวัดเชียงราย ผลสรุปออกมาเรียบร้อยไม่มีค่าเกินมาตรฐานอย่างแน่นอน จึงขอให้ความมั่นใจและความเชื่อมั่นกับประชาชนผู้บริโภคข้าวจังหวัดเชียงราย และกระทรวงเกษตรฯจะตรวจสอบคุณภาพข้าวหากเกินค่ามาตรฐาน จะมีการหารือเพื่อรับซื้อข้าวและนำไปทำลายทิ้ง ไม่ให้รอดออกจากพื้นที่ จึงขอให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ประสบปัญหาและประชาชนมีความมั่นใจ ว่าข้าวจะไม่หลุดออกไปอย่างแน่นอน

น.ส.ปิยะรัฐชย์กล่าวต่อว่า นายกฯให้ความสำคัญและแนวทางชัดเจน ซึ่งวันที่ 25-26 พ.ย.จะมีการเข้าร่วมการประชุมกับผู้แทนจากเมียนมา และจะนำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และผลการศึกษาที่เกี่ยวข้องรวมถึงค่า Total Maximum Daily load คือข้อมูลสารที่แหล่งน้ำสามารถรองรับได้ในแต่ละวัน มาใช้ในการประกอบการพิจารณา และแก้ไขปัญหาบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้
น.ส.ปิยะรัฐชย์กล่าวอีกว่า นอกจากนี้นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.อว.มีการพูดคุยกับผู้นำจีนเรียบร้อยในระดับรัฐต่อรัฐ มีการหารือกันแล้วถือว่าเป็นอีกเปราะหนึ่ง ซึ่งทางผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายก็จะมีการคุยกับผู้แทนเมียนมาเช่นเดียวกัน แต่การประชุมในครั้งนี้เน้นย้ำมากที่สุดคือข้อมูลที่ต้องตรงกันในทุกหน่วยงาน โดยที่ ปภ.จะเป็นฝ่ายเลขาฯในการรวบรวมข้อมูล และนำข้อมูลออกสู่สาธารณะ และมีการแบ่งแยกการทำงานอย่างชัดเจนและเตรียมความพร้อมว่าหากในวันนี้ให้เราทำงานภายใต้แต่ละกรม แต่ละกระทรวง หากงบประมาณไม่เพียงพอ ก็จะมีการของบกลาง แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานที่ไม่มีการของบประมาณซ้ำซ้อน และยืนยันว่ามีการวางแผนอย่างเป็นระบบ
เมื่อถามว่า การตรวจค่าดิน ค่าน้ำ มีการตรวจซ้ำทุกกี่วันหรือกี่สัปดาห์เพื่อติดตามผล น.ส.ปิยะรัฐชย์กล่าวว่า อยากให้ตรวจทุกวัน เชื่อว่าประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ต้องการทราบถึงตัวเลข จะมีการสรุปกันอีกครั้ง โดยในวันที่ 21 พ.ย.ก็จะมีการเรียกประชุมเช่นเดียวกัน น่าจะมีการสั่งการที่ชัดเจนเพิ่มมากขึ้น ส่วนการตรวจพืชผลทางการเกษตรอื่นๆ มีอย่างแน่นอน ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่ข้าว และกระทรวงเกษตรฯมีมาตรการเชิงรุก แบ่งโซนนิ่งแดง เหลือง เขียว ที่มีแผนการรองรับปรับเปลี่ยนการปลูกจากปลูกพืชที่ใช้ในการอุปโภคบริโภค อาจจะปรับเป็นพืชเศรษฐกิจ หรือไม้เศรษฐกิจที่นำไปใช้ในการประกอบเฟอร์นิเจอร์หรืออื่นๆ แต่ยืนยันว่าจะมีการเตรียมความพร้อมรองรับแน่นอน
“ด้านกระทรวง อว.มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรมหรือ สกสว.ให้มีนวัตกรรมเกี่ยวกับการกรองน้ำ ให้ดูเรื่องของระบบกรองน้ำชุมชนได้ไหม ว่ามีความคุ้มค่าหรือไม่หากจะติดตั้งรวมไปถึงมีการซ่อมแซมจะต้องใช้งบประมาณเท่าใด ก่อนย้ำว่าขอให้ใช้นวัตกรรมมาร่วมด้วย โดยนายยศชนันจะนำนวัตกรรมที่อยู่ในเปเปอร์ทำให้เป็นรูปธรรม” น.ส.ปิยะรัฐชย์กล่าว

