‘วัส’ กางข้อกฎหมายคดีทองคำ 246 บาท ปมชี้มูลกรรมการ ป.ป.ช. เปิดกรอบเวลา อสส.ฟ้องสูงสุด 90 วัน
เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน นายวัส ติงสมิตร อดีตผู้พิพากษา และนักวิชาการอิสระ โพสต์เฟซบุ๊ก “วัส ติงสมิตร กฎหมายและบ้านเมือง” ระบุว่า เปิดฉากคดีประวัติศาสตร์! มติเอกฉันท์ 9-0 เชือดกรรมการ ป.ป.ช. รับสินบนทองคำ บริบทข้อเท็จจริง ข้อกฎหมาย และไทม์ไลน์สายฟ้าแลบ
คดีการเรียกรับผลประโยชน์ในวงการยุติธรรมกลายเป็นประเด็นร้อนแรงที่สุดแห่งปี เมื่อคณะผู้ไต่สวนอิสระ ที่แต่งตั้งโดยประธานศาลฎีกา ได้มีมติชี้มูลความผิดกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่มีการใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560
1. สรุปข้อเท็จจริง: มติเอกฉันท์ 9 ต่อ 0 และที่มาของคดี
จุดเริ่มต้นของคดีนี้เกิดขึ้นจากกรณีข้อกล่าวหาว่า นายเอกวิทย์ วัชชวัลคุ กรรมการ ป.ป.ช. (อดีตประธานศาลอุทธรณ์ภาค 6 และผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา) ได้รับสินบนเป็น ทองคำน้ำหนักรวม 246 บาท จาก พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ หักพาล (บิ๊กโจ๊ก) อดีตรอง ผบ.ตร. ซึ่งเป็นผู้ถูก ป.ป.ช. ไต่สวนคดีเกี่ยวกับผลประโยชน์จากเว็บพนันออนไลน์
การตั้งคณะผู้ไต่สวนอิสระ:
สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) ได้เข้าชื่อยื่นเรื่องผ่าน นายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา (ทำหน้าที่ประธานรัฐสภา) ส่งต่อไปยัง นายอติศักดิ์ ตันติวงศ์ (ประธานศาลฎีกาในขณะนั้น) ซึ่งต่อมาได้ออกประกาศศาลฎีกาเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 แต่งตั้งคณะผู้ไต่สวนอิสระรวม 9 ท่าน (นำโดยผู้ทรงคุณวุฒิ อาทิ นายชวลิต อิศรเดช, นายเผดิม เพ็ชรกูล, นายอดิศร ไชยคุปต์ และ ศ.พิเศษ วิชา มหาคุณ เป็นต้น)
ผู้ถูกแจ้งข้อกล่าวหา (4 ราย):
1. นายเอกวิทย์ วัชชวัลคุ (กรรมการ ป.ป.ช.)
2. พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ หักพาล (อดีตรอง ผบ.ตร.)
3. นายสมบัติ ธรธรรม (อนุกรรมการ ป.ป.ช.)
4. นายสุรสิทธิ์ พลเรือน (คนติดตาม/คนขับรถประจำตัว)
ผลการลงมติ:
เมื่อกลางเดือนพฤศจิกายน 2569 คณะผู้ไต่สวนอิสระได้ลงมติเอกฉันท์ 9 ต่อ 0 ชี้ว่าข้อกล่าวหาต่อนายเอกวิทย์ มีมูลความผิดทางอาญาจริง โดย ศ.พิเศษ วิชา มหาคุณ ได้ออกมายืนยันมติดังกล่าว พร้อมระบุว่าอยู่ระหว่างจัดทำสรุปสำนวนให้แล้วเสร็จภายใน 1 สัปดาห์ เพื่อส่งต่อไปยังอัยการสูงสุด (อสส.) ต่อไป
2. ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง: อำนาจหน้าที่และขั้นตอนตาม พ.ร.ป.
การดำเนินการในคดีนี้ใช้ฐานอำนาจตาม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 236 ประกอบ พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2560 (มาตรา 50 และมาตรา 56)
เหตุใดจึงส่งเรื่องให้อัยการสูงสุด (อสส.) ไม่ส่งตรงถึงศาลฎีกา?
ตาม มาตรา 56 (3) กำหนดไว้ว่า หากคณะผู้ไต่สวนอิสระเห็นว่าผู้ถูกกล่าวหามีพฤติการณ์ตามที่ถูกกล่าวหาอันเป็นความผิดทางอาญา (และมิใช่กรณีฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรงตาม (2)) ให้ส่งสำนวนไปยัง อัยการสูงสุด เพื่อดำเนินการฟ้องคดีต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ไม่ต้องผ่านวุฒิสภา (สว.) อีก:
เมื่อคณะผู้ไต่สวนอิสระทำสำนวนเสร็จ จะส่งตรงถึง อสส. ทันที โดยกระบวนการชั้นไต่สวนอิสระถือว่าเสร็จสิ้น แล้วรายงานผลการไต่สวนข้อเท็จจริงต่อประธานศาลฎีกาโดยเร็ว และแจ้งผลการไต่สวนข้อเท็จจริงให้ประธานรัฐสภาทราบ (ข้อ 50 ของข้อกำหนด) ไม่ต้องเสนอเข้าที่ประชุม สว. เพื่อลงมติใดๆ อีก
เงื่อนไขการหยุดปฏิบัติหน้าที่:
นายเอกวิทย์จะยังไม่หยุดปฏิบัติหน้าที่ในทันทีที่คณะผู้ไต่สวนอิสระมีมติ แต่ นายเอกวิทย์จะต้องหยุดปฏิบัติหน้าที่ก็ต่อเมื่อ อัยการสูงสุด ยื่นฟ้องต่อศาลฎีกาฯ และศาลฎีกาฯ มีคำสั่ง “ประทับรับฟ้อง” ไว้พิจารณาแล้ว เว้นแต่ศาลฎีกาฯ จะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
3. ไทม์ไลน์สายฟ้าแลบ: เปรียบเทียบสปีดการทำงานของ อสส.
ข้อแตกต่างสำคัญของคดีที่มาจาก คณะผู้ไต่สวนอิสระ เมื่อเทียบกับคดีที่มาจาก ป.ป.ช. ปกติ คือ “กรอบเวลาที่กฎหมายบังคับให้อัยการสูงสุดต้องยื่นฟ้อง”
[Day 0] อสส. รับสำนวนจากคณะผู้ไต่สวนอิสระ
-ภายใน 60 วัน:อสส. ต้องยื่นฟ้องคดีต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
-กรณีจำเป็น:อสส. ขอขยายเวลาต่อประธานศาลฎีกาได้อีกไม่เกิน 30 วัน
รวมเวลาสูงสุดไม่เกิน 90 วันต้องฟ้องให้เสร็จ!
เทียบกับระบบ ป.ป.ช. ปกติ:
หากเป็นสำนวนที่มาจาก ป.ป.ช. ตามปกติ อสส. จะมีเวลาพิจารณาสำนวนยาวนานสูงสุดถึง 180 วัน (ตามมาตรา 77 แห่ง พ.ร.ป. ป.ป.ช.)
4. กระบวนการฟ้องต่อศาลฎีกาฯ
1) คณะผู้ไต่สวนอิสระมีหน้าที่จัดทำรายงานการไต่สวนข้อเท็จจริงและความเห็นส่ง อสส. (ข้อกำหนดฯ ข้อ 49)
2) อสส. มีหน้าที่แจ้งให้ผู้ถูกกล่าวหาไปศาลฎีกาฯ ในวันฟ้อง เมื่อถึงวันฟ้อง ถ้าผู้ถูกกล่าวหาไม่ไปศาล ศาลมีอำนาจประทับรับฟ้องได้ (มาตรา 27 ของ พรป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2560)
3) เมื่อศาลประทับรับฟ้องแล้ว ศาลมีหน้าที่ออกและส่งหมายเรียกพร้อมสำเนาคำฟ้องให้จำเลยไปศาล
หากจำเลยไม่ไปศาล ศาลมีหน้าที่ออกหมายจับจำเลยไปศาล
หากจับจำเลยไม่ได้ภายใน 3 เดือนนับแต่วันออกหมายจับ ศาลมีอำนาจพิจารณาคดีได้โดยไม่ต้องกระทำต่อหน้าจำเลย แต่ไม่ตัดสิทธิจำเลยที่จะตั้งทนายความไปดำเนินการแทนตน (มาตรา 28 ของ พรป.ฉบับเดียวกัน)
สรุปบทเรียนและสิ่งที่ต้องจับตา
คดีนี้นับเป็นหมุดหมายสำคัญในประวัติศาสตร์กระบวนการยุติธรรมไทย ที่พิสูจน์ให้เห็นว่ากลไกการตรวจสอบ “ผู้ใช้อำนาจตรวจสอบ” (ป.ป.ช.) ตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ผ่านช่องทาง คณะผู้ไต่สวนอิสระ สามารถเกิดขึ้นได้จริงและใช้บังคับได้อย่างรวดเร็ว
หลังจากนี้ สังคมต้องจับตามองในขั้นตอนต่อไปอย่างใกล้ชิด ทั้งการจัดทำสำนวนยื่นส่งให้อัยการสูงสุด การฟ้องต่อศาลฎีกาฯ รวมถึงการหยุดปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการ ป.ป.ช. รายดังกล่าว และชะตากรรมของตัวการร่วมหรือผู้ให้สินบนอย่าง “บิ๊กโจ๊ก”!
วัส ติงสมิตร
นักวิชาการอิสระ
22/11/69

