นักวิชาการส่องการเมืองร้อน ปมร่าง‘กม.กัญชา’ เขย่า รบ.-สะเทือนเลือกตั้ง?

นักวิชาการส่องการเมืองร้อน ปมร่าง‘กม.กัญชา’ เขย่า รบ.-สะเทือนเลือกตั้ง?

หมายเหตุ – นักวิชาการให้ความเห็นถึงความขัดแย้งในพรรคร่วมรัฐบาล ระหว่างพรรคภูมิใจไทย (ภท.) ผู้เสนอร่าง พ.ร.บ.กัญชา กัญชง ขณะที่พรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) มีจุดยืนคัดค้านร่างกฎหมายดังกล่าว ที่จะส่งผลต่อเสถียรภาพรัฐบาลและการเลือกตั้งสมัยหน้า

โอฬาร ถิ่นบางเตียว
อาจารย์คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

ก ารเลื่อนการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.กัญชาฯ ของพรรคภูมิใจไทย มองว่าพรรคร่วมรัฐบาลมีแรงกดดันค่อนข้างเยอะจากพรรคภูมิใจไทย เครือข่ายประชาคม รวมทั้งภาคสังคมต่างๆ อยากให้ พ.ร.บ.กัญชาฯ ผ่าน เพื่อบังคับใช้ หากมีปัญหาจะได้ปรับปรุงแก้ไขในกระบวนการใช้กฎหมาย รวมทั้งกรณี พ.ร.บ.สุราก้าวหน้า ของพรรคก้าวไกลคว่ำไป ทำให้เห็นว่าเมื่อเอาเข้าจริงๆ ซีกพรรคร่วมรัฐบาลมีความเป็นเอกภาพ ในการสกัดกฎหมายของฝ่ายค้าน

เรื่องนี้พรรคภูมิใจไทยจึงจำเป็นต้องสร้างแรงกดดัน และอำนาจการต่อรองกับพรรคร่วมรัฐบาล โดยอ้างว่าก่อนหน้านี้พรรคร่วมรัฐบาลให้ความร่วมมือในการสกัดกั้นกฎหมายของฝ่ายค้าน แต่คราวนี้พรรคร่วมรัฐบาลต้องร่วมมือกันให้ พ.ร.บ.กัญชาฯ ผ่าน ซึ่งเครดิตที่จะได้ต้องให้พรรคภูมิใจไทย แต่ภาพรวมเป็นผลงานของพรรคร่วมรัฐบาล ที่สำคัญพรรคร่วมรัฐบาลสามารถนำไปอ้างได้ว่าทั้งหมดเป็นความร่วมไม้ร่วมมือกัน

นอกจากนี้ยังเป็นการป้องกันการถูกวิพากษ์วิจารณ์ เนื่องจากพรรคก้าวไกลเริ่มเคลื่อนไหว กรณีที่พรรคร่วมรัฐบาลไม่ผ่านกฎหมายสุราก้าวหน้า โดยบอกประชาชนว่า รัฐบาลเอื้อนายทุน ไม่เห็นหัวประชาชน ไม่อยากให้คนมีชีวิตที่ดีขึ้น ทางด้านเศรษฐกิจจากการผลิตสุรา หากผ่านกฎหมายกัญชาฯ ก็ยังมีข้ออ้างว่า พ.ร.บ.กัญชาฯ ก็ยังผ่าน เพราะมีการศึกษาอย่างละเอียดรอบคอบ มีงานวิจัยมายืนยัน มีองค์กรภาคีภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาคประชาสังคมมาสนับสนุนจึงกลายเป็นข้ออ้างที่รัฐบาลสามารถมานำมาเป็นข้ออ้างได้ หากมีการดิสเครดิตจากฟากฝ่ายค้าน จึงทำให้กฎหมายฉบับนี้ยื้อออกไปอีก 1 สัปดาห์

ส่วนที่พรรคประชาธิปัตย์อ้างว่าจะไม่สนับสนุน พ.ร.บ.กัญชาฯ ผมมองว่าพรรคประชาธิปัตย์หาเรื่อง ก็จะอยู่ในภาวะหวานอมขมกลืน อีกด้านหนึ่งมองว่าพรรคภูมิใจไทยคือศัตรูกับพรรคประชาธิปัตย์อยู่แล้วในสนามเลือกตั้งโดยเฉพาะในพื้นที่ภาคใต้ แต่ในฐานะพรรคร่วมรัฐบาล ถ้าพรรคประชาธิปัตย์ลงมติสวนจะส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ในอนาคต หากมีความจำเป็นต้องตั้งรัฐบาลร่วมกัน พรรคภูมิใจไทยอาจเอามาเป็นข้ออ้างว่า หากมีพรรคประชาธิปัตย์ จะต้องไม่มีพรรคภูมิใจไทยเข้าร่วมรัฐบาล ซึ่งมองดูแล้วการเลือกตั้งครั้งหน้า โอกาสที่พรรคภูมิใจไทยจะได้เสียงข้างมาก มีโอกาสเป็นไปได้สูงมากกว่าพรรคประชาธิปัตย์ และจะเป็นเงื่อนไขในการต่อรองทันที

ประการต่อมาพรรคประชาธิปัตย์จะถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากสังคม ซึ่งมีการเปลี่ยนกัญชาจากพืชยาเสพติดมาเป็นพืชเศรษฐกิจ พรรคประชาธิปัตย์มาขวาง มาปิดกั้นโอกาสของประชาชน พรรคภูมิใจไทยจะเอาเรื่องนี้มาโจมตีในการหาเสียงได้ว่าการที่ พ.ร.บ.กัญชาฯ ไม่ผ่านเพราะพรรคประชาธิปัตย์ไม่เห็นหัวประชาชน ไม่ให้โอกาสทางเศรษฐกิจกับประชาชนรากหญ้า ที่คาดหวังจากพืชกัญชาที่จะสร้างรายได้ จึงกลายเป็นดาบสองคม ทำให้พรรคประชาธิปัตย์มีอาการหวานอมขมกลืน ผ่านก็เสีย ไม่ผ่านก็เสีย เพราะออกตัวว่าจะค้าน พ.ร.บ.กัญชาฯ

การประชุมสภาครั้งหน้า หาก พ.ร.บ.กัญชาฯ ผ่าน โดยภาพรวมรัฐบาลสามารถอ้างได้ว่ารัฐบาลให้ความสำคัญของพืชกัญชา รัฐบาลไม่ได้เอื้อนายทุนไปทุกเรื่อง และยังเปลี่ยนพืชเสพติดมาเป็นพืชเศรษฐกิจ พืชทางการแพทย์ ซึ่งรัฐบาลนำไปอ้างได้ในการหาเสียงรัฐบาลสามารถเอาไปตีกินได้ เพราะเป็นผลงานของพรรคร่วมรัฐบาลทั้งหมด

แต่หาก พ.ร.บ.กัญชาฯ ถูกตีตก เรื่องใหญ่แน่นอน เพราะพรรคภูมิใจไทยเสียหน้า พรรคพลังประชารัฐก็สะใจ พรรคเพื่อไทยก็สะใจ พรรคประชาธิปัตย์ก็สะใจ เพื่อไม่ให้พรรคภูมิใจไทยนำ พ.ร.บ.กัญชาฯ ไปสร้างกระแสและคะแนนนิยมทางการเมือง แต่การเอาชนะทางการเมืองแบบนี้ ประชาชนจะมองว่า หากไม่ผ่าน พ.ร.บ.กัญชาฯ เป็นเรื่องการเมือง และมองการไม่ผ่าน พ.ร.บ.สุราก้าวหน้า เป็นเพราะเหตุการเมืองอีก คนที่เสียโอกาสคือประชาชน เชื่อว่าพรรคภูมิใจไทยจะใช้มุขเดียวกับพรรคก้าวไกล ที่สำคัญหาก พ.ร.บ.กัญชาฯ ไม่ผ่าน อาจจะเล่นงานกันอย่างหนัก โดยเอารายชื่อ ส.ส.ที่ลงมติไม่ผ่านมาพิจารณา พร้อมโจมตีรายพรรค รายคน ซึ่งเรื่องนี้จะมีผลต่อการเลือกตั้งครั้งหน้า

ที่หลายคนอาจมองว่า พ.ร.บ.กัญชาฯ ไม่ทันในรัฐบาลชุดนี้ แล้วไปพิจารณาในรัฐบาลหน้า เชื่อว่าพรรคภูมิใจไทยคงไม่ยอม หากถามว่าทำได้ไหม เชื่อว่าทำได้ หากพรรคประชาธิปัตย์ร่วมมือกับพรรคพลังประชารัฐต้องการให้เลื่อนการพิจารณาออกไป ถ้าดูทิศทางการเมืองภูมิทัศน์เชื่อว่า หากมองลึกๆ แล้ว ทิศทางการจับมือการตั้งรัฐบาลครั้งหน้ายังมีความคล้ายคลึงกับรัฐบาลชุดนี้ เชื่อพรรคภูมิใจไทยไม่ยอมแน่นอน หากไม่ให้ผ่าน พ.ร.บ.กัญชาฯ เพราะต้องใช้เป็นเครื่องมือในการหาเสียงเลือกตั้งครั้งหน้า

หากตั้งสมมุติฐาน พ.ร.บ.กัญชาฯ พรรคร่วมรัฐบาลทุกพรรคให้การสนับสนุนก็จะเป็นการส่งสัญญาณว่า รัฐบาลหน้าก็จะมีหน้าตาแบบนี้ แต่จะมีพรรครวมไทยสร้างชาติร่วมรัฐบาลด้วย

ผศ.ดร.วีระ หวังสัจจะโชค
คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

ก ารโหวตภายในฝ่ายนิติบัญญัติช่วงท้ายของรัฐบาล พรรคร่วมรัฐบาลไม่จำเป็นต้องโหวตไปในทิศทางเดียวกันเสมอไป เห็นได้ชัดเจนจากร่าง พ.ร.บ.กัญชา กัญชง ที่พรรคประชาธิปัตย์ไม่เห็นด้วย

การโหวตจะสวนทางกันนำไปสู่ปัจจัยเรื่องการเลือกตั้ง ชิงกระแสในการนำไปหาเสียงต่อแม้บางกฎหมายจำเป็นต้องออก เช่น กฎหมายการควบคุมกัญชา แต่เมื่อกำลังจะมีการเลือกตั้งอาจทำให้กฎหมายต้องตกไปเพื่อตัดขาพรรคฝ่ายตรงข้าม รวมถึงขายจุดยืนของพรรคตัวเอง

การโหวตกฎหมายช่วงปลายรัฐบาล จะไม่ได้ดูเชิงเนื้อหาของกฎหมาย หรือดู แต่เมื่อชั่งน้ำหนักแล้วให้น้ำหนักประเด็นทางการเมืองที่จะใช้ไปสู่การเลือกตั้งได้มากน้อยแค่ไหน เป็นสภาพปกติของการเมืองที่เตรียมความพร้อมเลือกตั้ง

ประเด็นกัญชานำมาใช้ในการแข่งขันทางการเมืองระหว่างพรรคประชาธิปัตย์กับพรรคภูมิใจไทย ในพื้นที่ภาคใต้ เพราะคนตั้งคำถามกันมากกับเรื่องกัญชาคือพื้นที่ภาคใต้ รัฐบาลอาจไม่กระทบกระเทือนเรื่องเสถียรภาพเท่าไร แต่จะทำให้การแข่งขันเลือกตั้งครั้งหน้าระหว่าง 2 พรรคนี้ ดุเดือดมากขึ้น

สภาพการณ์ปัจจุบันพรรคภูมิใจไทยต้องตั้งรับ เพราะทุกฝั่งการเมืองพยายามโจมตีพรรคภูมิใจไทย ทั้งพรรคเพื่อไทย และพรรคประชาธิปัตย์ เนื่องจากพรรคภูมิใจไทย เติบโตอย่างรวดเร็วจากการดึงคนจากทั้ง 2 พรรคมาและการประกาศตัวจะได้ ส.ส.ถึง 100 คน ถ้าได้จริงสามารถเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลได้เลย ฉะนั้นพรรคอื่นจำเป็นต้องตัดขาพรรคภูมิใจไทย ให้มีอุปสรรคมากที่สุด ไม่เช่นนั้นอาจทำให้พรรคภูมิใจไทยมี ส.ส.มากกว่าพรรคพลังประชารัฐด้วยซ้ำ

ในทางการเมืองพรรคเพื่อไทยจำเป็นต้องเบรกเกมของพรรคภูมิใจไทยเพื่อไม่ให้ ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ผ่านเช่นเดียวกับพรรคประชาธิปัตย์ จุดนี้ถือเป็นเสน่ห์ของประชาธิปไตยที่ว่า หากประชาชนอยากให้กฎหมายบางอย่างดำรงอยู่ เช่น กัญชา หรือสุราก้าวหน้า ประชาชนก็เลือกพรรคการเมืองนั้นในการเลือกตั้งครั้งใหม่เพื่อให้กลับมาดันกฎหมายเข้าสภาอีกครั้งหนึ่ง เป็นไปตามระบอบประชาธิปไตย

ในระบอบประชาธิปไตยมีการขัดขา แย่งคะแนน ถือเป็นการแข่งขันทางการเมืองที่สะท้อนภาพของเสียงประชาชนที่เลือกแต่ละพรรคการเมือง

ชัยธวัช เสาวพนธ์
นักวิชาการอิสระ จ.เชียงใหม่

สภาผู้แทนราษฎรเลื่อนพิจารณาร่าง พ.ร.บ.กัญชาฯของพรรคภูมิใจไทยไปสัปดาห์หน้า เป็นการชิงไหวชิงพริบพรรคร่วมรัฐบาล ระหว่างพรรคภูมิใจไทยกับพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) เพราะนายอนุทิน ชาญวีรกูล หัวหน้าพรรคภูมิใจไทย ออกมากล่าวหาพรรคประชาธิปัตย์ว่ารับงานใครมา เพื่อคว่ำร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวทำให้พรรคประชาธิปัตย์ถูกมองว่าเล่นเกมการเมือง ขัดแข้งขัดขาพรรคภูมิใจไทยที่จะสร้างผลงานชิ้นโบแดง ก่อนนำไปชูเป็นนโยบายหาเสียงเลือกตั้งครั้งหน้า ทำให้เกิดรอยร้าวในพรรคร่วมรัฐบาล

ร่างกฎหมายกัญชา ถือเป็นนโยบายที่ดีของพรรคภูมิใจไทยที่สร้างโอกาสให้ประชาชน ได้มีทางเลือกประกอบอาชีพ ส่งเสริมกัญชาเป็นพืชเศรษฐกิจสร้างรายได้มหาศาล ทำให้ผู้มีส่วนได้เสียส่วนใหญ่สนับสนุน ซึ่งหลายประเทศพัฒนาต่อยอดกัญชา เป็นผลิตภัณฑ์ที่เพิ่มมูลค่า ภายใต้การควบคุมอย่างเข้มงวดแล้ว ขณะที่พรรคประชาธิปัตย์ ยังไม่มีนโยบายแปลกใหม่ที่โดนใจประชาชน จึงทำให้พรรคประชาธิปัตย์ไม่สนับสนุนกฎหมายดังกล่าว อีกมุมหนึ่งพรรคประชาธิปัตย์อาจใช้เรื่องดังกล่าวเพื่อต่อรองอะไรบางอย่าง

ประเด็นร่าง พ.ร.บ.กัญชาฯ ไม่ใช่ความขัดแย้งทางการเมือง แต่เป็นการขัดแย้งอำนาจและผลประโยชน์มากกว่า เพราะกฎหมายมีทั้งผู้ได้และผู้เสียผลประโยชน์ การเสนอกฎหมายดังกล่าว ถือเป็นการปลดล็อกกัญชา ให้ชาวบ้านมีช่องทางทำมาหากินอย่างถูกกฎหมาย ขณะเดียวกันอาจมีนายทุน หรือเครือข่ายกัญชารายใหญ่ ทั้งในและนอกประเทศ ที่เคยครองตลาดมาก่อน สูญเสียผลประโยชน์ดังกล่าว ดังนั้นไม่แปลกใจ ถ้ากฎหมายดังกล่าวถูกคว่ำเหมือนกฎหมายสุราก้าวหน้า ที่รัฐบาลพยายามสกัดกั้นทุกทาง เพื่อเอื้อประโยชน์กลุ่มนายทุน

หากพรรคร่วมรัฐบาลสามารถจัดสรรอำนาจ และแบ่งปันผลประโยชน์ลงตัว เชื่อว่าร่างกฎหมายกัญชา ผ่านการพิจารณาของสภาไปได้ เพราะตอบโจทย์ประชาชนได้ หากคว่ำกฎหมายดังกล่าว พรรคภูมิใจไทยสามารถนำไปเป็นนโยบายหาเสียงเลือกตั้งสมัยหน้าได้ ถ้าได้รับความไว้วางใจจากประชาชน กลับมาเป็นรัฐบาลอีกครั้ง สามารถนำร่างกฎหมายกัญชาเข้าสู่การพิจารณาสภาได้อีกครั้ง

ถ้าร่างกฎหมายกัญชาแพ้โหวตในสภา พรรคภูมิใจไทยต้องกลับไปพิจารณาทบทวนแล้วว่า เหตุใดพรรคร่วมรัฐบาลถึงไม่สนับสนุน ถึงต้องออกมาขัดขวาง อย่าลืมว่ากฎหมายดังกล่าว ทำให้พรรคภูมิใจไทยมีกระสุนและท่อน้ำเลี้ยงจากเครือข่าย ทำให้กว้านซื้อ หรือช้อปปิ้ง ส.ส.เกรดเอจากพรรคพลังประชารัฐ พรรคเพื่อไทย และพรรคประชาธิปัตย์ เข้าสังกัดได้หลายจังหวัด และมีโอกาสเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลสมัยหน้า ดังนั้น ไม่ใช่เรื่องง่ายที่ร่าง พ.ร.บ.กัญชาฯ จะผ่านสภาไปอย่างราบรื่นโดยไม่มีอุปสรรคขวากหนาม แถมยังมีฝ่ายค้านจ้องสกัดคว่ำกฎหมายดังกล่าว เพื่อล้างแค้นที่แพ้โหวตกฎหมายสุราก้าวหน้า