หมายเหตุ – พล.ต.ท.ทินกร รังมาตย์ ผู้บัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ผบช.สอท.) คนใหม่ ให้สัมภาษณ์ถึงวิสัยทัศน์การทำงาน เทรนด์โจรไซเบอร์ ข้อครหาแก้ปัญหาเว็บพนันเอื้อบางพรรคการเมือง รวมทั้งการรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์ในโลกปัจจุบัน
⦁วิสัยทัศน์การทำงาน “รู้ทันข้อมูล ก้าวทันเทคโนโลยีดักหน้าโจร ทำลายทั้งวงจร เพื่อความปลอดภัยของประชาชน”
สำหรับวิสัยทัศน์ตั้งใจเปลี่ยนมุมมองหน่วยนี้ใหม่ จากเดิมที่รับแจ้งเป็นรายคดีและสืบสวนขยายผลไป กว่าจะถึงข้างบนผู้รับผลประโยชน์ที่แท้จริงก็อาจจะไม่ทันเวลา ชาวบ้านเสียหายขึ้นไปเรื่อยๆ ดังนั้น เลยคิดว่าจะปรับมายด์เซตใหม่ เพื่อให้เริ่มวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อที่จะรู้เท่าทันอาชญากรล่วงหน้า ทำให้สามารถคาดการณ์ได้ว่าในช่วงเวลานั้นๆ กลุ่มอาชญากรมีแนวโน้มหรือเทรนด์ที่จะใช้รูปแบบใดในการกระทำความผิด อันจะนำไปสู่การแจ้งเตือนภัยและประชาสัมพันธ์ให้พี่น้องประชาชนได้รับทราบล่วงหน้าได้อย่างทันท่วงที
ดังนั้น การ “รู้ทันข้อมูล” จึงไม่ได้มีความหมายเพียงแค่การจัดเก็บข้อมูลจากการรับแจ้งความเท่านั้น แต่เราต้องประเมินสถานการณ์จากข้อมูลข่าวสารในทุกภาคส่วน เพื่อสกัดออกมาให้ได้ว่าข่าวปลอมในช่วงเวลานั้นๆ คืออะไร และกลุ่มอาชญากรกำลังใช้กลอุบายรูปแบบใด เช่น การแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่สำนักงาน ปปง. หรือเจ้าหน้าที่การไฟฟ้า ซึ่งบ่อยครั้งประชาชนไม่ทราบเท่าทัน และกว่าจะรู้ตัวก็เกิดความเสียหายเป็นจำนวนมาก
เราจึงต้องนำข้อมูลมาประเมินล่วงหน้า โดยอาศัยทั้งการวิเคราะห์จากการรวบรวมข้อมูลในระบบโซเชียลมีเดีย และการวิเคราะห์แผนประทุษกรรมที่ปรากฏจากการรับแจ้งความ นำดาต้าทั้งหมดมารวมกันเพื่อวิเคราะห์และคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นล่วงหน้า โดยเฉพาะในช่วงที่มีนโยบายใหม่ๆ ที่ประชาชนอาจได้รับสิทธิประโยชน์หรือสวัสดิการต่างๆ ซึ่งอาชญากรอาจฉวยโอกาสนี้นำมาหลอกลวงประชาชน เช่น การหลอกให้สแกนใบหน้า หรือหลอกให้เปิดบัญชีเพื่อรอรับเงิน
สิ่งเหล่านี้คือปัจจัยที่ทำให้เห็นภาพว่าประชาชนมีโอกาสจะถูกหลอกลวง มองว่าคือสิ่งที่ต้อง “รู้เท่าทัน” กลุ่มอาชญากรให้ได้ก่อน เมื่อรู้ทันจึงจะคาดการณ์สถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที และนำข้อมูลไปแจ้งเตือนประชาชนว่าเหตุการณ์ดังกล่าวกำลังจะเกิดขึ้น หรือเมื่อพบรูปแบบการรับแจ้งความที่ผิดปกติ ต้องรีบชิงประชาสัมพันธ์ให้รับทราบ เพื่อตัดไฟแต่ต้นลม และนี่คือความหมาย “รู้ทันข้อมูล”
ส่วน “ก้าวทันเทคโนโลยี” เนื่องจากปัจจุบันเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว กลุ่มอาชญากรได้นำเอไอมาใช้เป็นเครื่องมือกระทำความผิด ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยี Deepfake การปลอมแปลงเสียง หรือการปลอมแปลงใบหน้าเพื่อหลอกลวงประชาชน
จากสถานการณ์ดังกล่าว ตำรวจไซเบอร์จึงต้องหันกลับมาประเมินความพร้อมของบุคลากรภายในหน่วยงานว่ามีความรู้ความสามารถเพียงพอที่จะรับมือได้หรือไม่ โดยพิจารณาและจำแนกศักยภาพกำลังพลออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ กลุ่มที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางมีจำนวนมากน้อยเพียงใด กลุ่มที่มีความรู้ระดับปานกลางมีเท่าใด และกลุ่มที่ยังขาดความรู้ความเข้าใจมีจำนวนเท่าใด
ด้วยเหตุนี้จึงต้องมุ่งเน้นพัฒนาบุคลากรเป็นสำคัญเพื่อให้ทันต่อเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลง รวมถึงการพัฒนาทักษะในงานสอบสวนและกระบวนการยุติธรรมให้สอดรับกับบริบทใหม่เป็นหัวใจสำคัญการ “รู้ทันข้อมูล ก้าวทันเทคโนโลยี”
ในส่วน “ดักหน้าโจร” เป็นผลลัพธ์ต่อเนื่อง เมื่อประเมินสถานการณ์โดยอาศัยฐานข้อมูลดังกล่าวได้แล้ว จะช่วยให้เข้าไปดักหน้ากลุ่มอาชญากรได้ก่อนที่จะลงมือก่อเหตุ การเข้าไปป้องกันและตัดไฟแต่ต้นลมเช่นนี้จะส่งผลให้จำนวนเหยื่อลดน้อยลง และเมื่อมีจำนวนเหยื่อลดลง ความเสียหายในภาพรวมก็จะลดน้อยลงตามไปด้วย
ถัดมา “ทำลายทั้งวงจร” จำเป็นต้องรู้เท่าทันโครงสร้างการจัดองค์กรของฝ่ายตรงข้าม ว่ากลุ่มอาชญากรมีการวางรูปแบบการทำงานในแต่ละบทบาทหน้าที่ไว้อย่างไร ไล่เรียงตั้งแต่ระดับล่างสุด ได้แก่ ผู้จัดหาและรวบรวมบัญชีม้า รวมถึงตัวเจ้าของบัญชีม้าผู้ทำหน้าที่พักเงิน เก็บเงิน โอนเงิน และถอนเงินออก ไปจนถึงกระบวนการส่งต่อเงินให้กับกลุ่มเครือข่าย ตลอดจนกระบวนการฟอกเงินผ่านการนำเงินไปลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ หรือทรัพย์สินประเภทต่างๆ เพื่อทลายเครือข่ายผู้รับผลประโยชน์แท้จริง
⦁ฝ่ายค้านกล่าวหาการเปิดเว็บพนันบางเว็บ เปิดบางเว็บที่เป็นท่อน้ำเลี้ยงนักการเมืองเดือนละ 4 แสนบาทจริงไหม?
นับตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ที่รับตำแหน่ง สิ่งแรกที่ได้ทำคือการกวาดล้างจับกุมอาชญากรรมในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นเว็บไซต์การพนัน การหลอกลวงออนไลน์ การค้าอาวุธปืนออนไลน์ รวมถึงปัญหาหนี้นอกระบบและแอพพลิเคชั่นกู้เงินออนไลน์ สร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชน โดยได้ดำเนินการปราบปรามอย่างต่อเนื่อง ดังปรากฏเป็นข่าวสารการจับกุมผู้กระทำผิดอย่างสม่ำเสมอมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบัน
ในส่วนของกระบวนการปิดกั้นเว็บไซต์การพนันนั้นมีขั้นตอนการปฏิบัติงานร่วมกัน โดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) จะใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) สืบค้นและรวบรวมข้อมูโพสต์ที่เข้าข่ายความผิด ในขณะเดียวกันได้ใช้อำนาจตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการสืบสวนและรวบรวมข้อมูลคู่ขนานกันไป เมื่อได้ข้อมูลมาแล้ว จะเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบและคัดกรองพยานหลักฐาน จากนั้นตำรวจจะส่งมอบหลักฐานที่ปรากฏในโลกโซเชียลส่งต่อไปยัง DE เพื่อรวบรวมและยื่นขออำนาจศาลในการออกคำสั่งปิดกั้น ซึ่งในส่วนของงานสืบสวนก็ดำเนินการควบคู่กันไปอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม อุปสรรคสำคัญเกิดขึ้นเนื่องจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์มต่างๆ ตั้งอยู่ในต่างประเทศ เมื่อศาลมีคำสั่งปิดกั้น DE จะส่งเรื่องแจ้งไปยังผู้ให้บริการ ผู้ให้บริการบางรายก็ดำเนินการถอดถอนให้ แต่บางรายไม่ดำเนินการ เนื่องจากตั้งอยู่ต่างประเทศและไม่อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายไทย ประกอบกับกลุ่มเว็บไซต์การพนันมักมีการเตรียมโดเมนสำรองไว้ เมื่อถูกปิดกั้นจึงสามารถเปิดใหม่ได้ทันที และแม้ศาลจะมีคำสั่งปิดเว็บใด แต่เมื่อต่างประเทศไม่ปิดตามคำสั่งจึงทำให้มีช่องทางเล็ดลอดออกมาอยู่เรื่อยๆ
ดังนั้น ข้อครหาตำรวจไซเบอร์เกียร์ว่าง “ไม่เป็นความจริง” เพราะนับตั้งแต่วันแรกที่มารับตำแหน่งได้มอบภารกิจแก่ฝ่ายสืบสวนทุกวันให้เร่งรัดสืบสวนและรวบรวมพยานหลักฐานเพื่อดำเนินคดีกับเว็บไซต์การพนันทุกแห่งอย่างเข้มงวดและต่อเนื่อง แต่ละเว็บไซต์นั้นกระบวนการรวบรวมพยานหลักฐานจนกระทั่งถึงตัวผู้กระทำความผิดรายใหญ่ต้องใช้ระยะเวลาในการทำงานคดีละไม่ต่ำกว่า 1 เดือน
สำหรับข้อกล่าวหาที่ว่ามีเว็บไซต์การพนันออนไลน์จ่ายผลประโยชน์ให้แก่ฝ่ายการเมืองนั้น หากบุคคลใดมีพยานหลักฐานกรุณาส่งข้อมูลมาได้ทันที พร้อมทำอย่างเต็มที่ และขอให้มั่นใจได้ว่าไม่มีบุคคลใดสามารถสั่งการไม่ให้ผมปฏิบัติหน้าที่ หรือห้ามไม่ให้ไปจับกุมผู้กระทำความผิดได้อย่างแน่นอน พร้อมที่จะดำเนินคดีอย่างเท่าเทียมกันทุกคน ขอยืนยันว่าเมื่อได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่แล้วย่อมดำเนินการในทุกเรื่องอย่างจริงจัง โดยไม่แบ่งแยกว่าเป็นฝ่ายค้าน ฝ่ายรัฐบาลหรือฝ่ายใดทั้งสิ้น หากกระทำความผิดย่อมต้องว่าไปตามความผิด และดำเนินการไปตามขั้นตอนของกฎหมายอย่างเคร่งครัด
⦁ภัยคุกคามไซเบอร์เกิดขึ้นที่โลกน่ากังวลแค่ไหน ติดอาวุธทางความคิดในหน่วยยังไงบ้าง?
ภัยคุกคามทางไซเบอร์ เรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่งในระดับสากล เนื่องจากเทคโนโลยีพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเอไอ ที่สามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้อย่างชาญฉลาดและรวดเร็ว ดังจะเห็นได้จากกรณีตัวอย่างในต่างประเทศ แม้กระทั่งประเทศมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกา ระบบการเงินบางประเทศ หรือระบบสินทรัพย์ดิจิทัล (คริปโทเคอร์เรนซี) ต่างก็เคยถูกเจาะระบบมาแล้วทั้งสิ้น ด้วยเหตุนี้ ทุกหน่วยงานจึงจำเป็นต้องมุ่งมั่นสร้างระบบและมาตรการในการป้องกันตนเองให้มีความเข้มแข็งสูงสุด
ในส่วนของการติดอาวุธทางความคิดและการบริหารจัดการระบบภายใน ผู้ดูแลระบบขนาดใหญ่ของแต่ละหน่วยงาน เช่น กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.), สำนักงานเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (สทส.), สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) หรือหน่วยงานระดับกรมต่างๆ จะต้องมีเจ้าหน้าที่รับผิดชอบในการตรวจสอบระบบตามวงรอบอย่างเคร่งครัด เพื่อตรวจหาสิ่งผิดปกติ ได้แก่ การถูกโจมตีหรือเจาะระบบเข้าถึงข้อมูล, การถูกแอบฝังมัลแวร์ในระบบ, การถูกดึงหรือขโมยฐานข้อมูลสำคัญออกไป และการเกิดปัญหาระบบรวนหรือช่องโหว่ทางเทคโนโลยี
หากตรวจพบภัยคุกคาม ทุกหน่วยงานจะต้องมีมาตรฐานการปฏิบัติงานที่ชัดเจนเป็นลำดับขั้นตอน 1 2 3 4 5 ว่าผู้ใดต้องรับผิดชอบในส่วนใด โดยต้องเร่งปิดกั้นความเสียหายให้ได้อย่างทันท่วงที และรีบดำเนินการกู้คืนระบบกลับมาให้เร็วที่สุด เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลระบบทุกคนต่างเข้าใจบทบาทและหน้าที่ของตนเองเป็นอย่างดี เพื่อให้ปกป้องระบบและรับมือกับภัยคุกคามไซเบอร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ยอมรับว่ากังวลแน่นอน แต่เราได้เปลี่ยนความกังวลนั้นให้เป็นพลังในการสร้างระบบป้องกัน และระบบเฝ้าระวังติดตาม เพื่อตรวจจับความผิดปกติและความเปลี่ยนแปลงต่างๆ อย่างใกล้ชิด
⦁ข้อวิจารณ์ดำเนินคดีเจ้าของเพจ Godd Dam โพสต์ใส่ร้ายนายกฯรวดเร็วมาก และการสอบสวนคดีเอาผิดนักการเมืองรัฐบาลล่าช้า
แท้จริงแล้วเหตุการณ์นี้ต้องถือว่าเป็นความโชคร้ายเจ้าของเพจเอง เนื่องจากก่อนหน้านี้ตัวเจ้าของเพจได้เคยโพสต์ข้อความในหลายเรื่อง รวมถึงเรื่องที่ไม่สมควรเกี่ยวกับประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 มาก่อนแล้ว เหตุนี้กองบัญชาการตำรวจสันติบาล หน่วยงานของเราและหน่วยงานด้านความมั่นคงอื่นๆ จึงได้ร่วมกันสืบสวนและพิสูจน์ทราบตัวบุคคลมาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว ไม่ใช่ว่าพอโพสต์ข้อความที่เกี่ยวข้องกับท่านนายกฯแล้วเข้าจับกุมได้ทันทีในชั่วพริบตา แต่เนื่องจากมีฐานข้อมูลเดิมและกระบวนการสืบสวนที่มีการดำเนินการมาก่อนหน้านี้แล้ว ทำให้รู้ล่วงหน้าว่าบุคคลดังกล่าวคือใคร มีพฤติกรรมอย่างไร และมีความเกี่ยวข้องกับผู้ใดบ้าง
เมื่อเกิดเหตุการณ์ล่าสุดขึ้น ประกอบกับข้อมูลการยืนยันจากทางธนาคารว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้น องค์ประกอบความผิดจึงครบถ้วนสมบูรณ์ และเมื่อสามารถพิสูจน์ทราบตัวตนได้อย่างรวดเร็วจากฐานข้อมูลเดิมที่มีอยู่แล้ว จึงทำให้ดำเนินการต่อไปได้อย่างรวดเร็ว
ขอยืนยันว่าไม่ใช่เป็นการทำงานที่รวดเร็วกว่าปกติหรือเลือกปฏิบัติ แต่เป็นเพราะเจ้าของเพจได้กระทำความผิดสะสมมาก่อนหน้านี้ และถูกเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงติดตามสืบสวนมาอย่างต่อเนื่องอยู่แล้ว จนกระทั่งเมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น ข้อมูลจากทุกหน่วยงานจึงนำมาบูรณาการและต่อยอดกันได้อย่างรวดเร็ว
กระบวนการทำงานในลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างปะเหมาะเคราะห์ดีในชั่วข้ามคืน แต่ทุกเรื่องต้องผ่านกระบวนการสืบสวนอย่างรอบคอบจนกระทั่งทราบตัวตนที่แน่ชัดของเจ้าของเพจ จึงจะขับเคลื่อนคดีต่อไปได้
ขอยืนยันด้วยความสัตย์จริงว่า มาตรฐานการทำงานของเราไม่มีการเลือกปฏิบัติระหว่างผู้มีอำนาจกับประชาชนทั่วไป ทุกคดีดำเนินการด้วยความเสมอภาคภายใต้บรรทัดฐานเดียวกันอย่างแท้จริง
ส่วนกรณีเว็บไซต์การพนันออนไลน์ Shuffle ขอยืนยันว่าไม่ได้มีการหยุดชะงัก เจ้าหน้าที่ได้เริ่มสืบสวนและรวบรวมข้อมูลมาอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่มีกระแสข่าวในยุคแรกๆ และตั้งแต่เริ่มมีการอภิปราย การทำงานสืบสวนสอบสวนจับกุมผู้กระทำความผิดนั้นย่อมเป็นเรื่องทางลับที่ไม่จำเป็นต้องเปิดเผยให้สังคมรับทราบล่วงหน้า
ทุกขั้นตอนต้องขับเคลื่อนบนฐานพยานหลักฐานที่แน่นหนา เพื่อให้ดำเนินคดีเอาผิดผู้กระทำความผิดได้อย่างเด็ดขาดตามกฎหมายต่อไป
