เมื่อวันที่ 1 เมษายน ที่สถานีกลางบางซื่อ ชั้น M เวทีกลาง ภายในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 50 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 20 มีการจัดพิธีมอบรางวัลปกหนังสือสวยสร้างสรรค์ ครั้งที่ 4 OKMD Book Cover Award 2022 โดย นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ อดีตรัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรม และประธานกรรมการสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ สบร. (OKMD) เป็นผู้มอบรางวัล
นายวีระ กล่าวว่า ปกหนังสือมีความสำคัญ เป็นผลงานสร้างสรรค์ ขอแสดงความยินดีกับศิลปินที่สร้างสรรค์ปก ขอให้ภาคภูมิใจว่ามีส่วนในการทำให้หนังสือมีคุณค่ามากยิ่งขึ้น
นายโตมร ศุขปรีชา ผู้อำนวยการสำนักยุทธศาสตร์และนวัตกรรมการเรียนรู้ OKMD กล่าวว่า การประกวดปกสวยครั้งที่ 4 จัดในธีม Love at First Sight หรือรักแรกพบ
“เมื่อเราเห็นหนังสือหรืออะไรก็ตาม อาจชอบ ตกหลุมรัก ถูกดึงดูดให้เดินเข้าไปพลิกดู แต่เมื่อเปิดอ่านแล้ว อาจชอบเนื้อหาภายในหรือไม่ชอบก็ได้ การออกแบบปกจึงสำคัญ ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องศิลปะ แต่เป็นการจัดการความรู้ที่ซ่อนอยู่ด้วย เพราะต้องใช้กระบวนการจัดการความรู้ หนังสือไม่ว่ากี่หน้าก็ตาม ต้องสื่อสารออกมาใน 1 หรือ2 หน้า และแค่สื่อสารไม่พอแต่ต้องสวยงาม จึงเป็นการใช้ศาสตร์และศิลป์มารวมกัน” นายโตมรกล่าว
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า รางวัลดังกล่าวโดยแบ่งเป็น 5 ประเภท ผู้ชนะแต่ละประเภท ได้รับเงินรางวัลๆ ละ 50,000 บาท พร้อมโล่ ดังนี้
- รางวัล Very Thai (เวรี่ไทย) ผู้ชนะเลิศได้แก่ วัฒนธรรมและพฤติกรรมของไทย สำนักพิมพ์มติชน ออกแบบโดย นางสาวณัฐชญาภรณ์ บุญมี
- รางวัล Cute Cute (น่ารักยกกำลังสอง) ผู้ชนะเลิศได้แก่ ขนมปังของพรุ่งนี้ แกงกะหรี่เมื่อวันวาน สำนักพิมพ์ Bibli ออกแบบโดย นายจิรณรงค์ วงษ์สุนทร (jiranarong)
- รางวัล Striking Stumble (สวยสะดุด) ผู้ชนะเลิศได้แก่ Sasi’s Mini Sketch Book JAPAN สำนักพิมพ์ฟูลสต๊อป ออกแบบโดยนายศศิ วีระเศรษฐกุล และ Fullstop
- รางวัล Cool Creative (สร้างสรรค์สุดคูล) ผู้ชนะเลิศได้แก่ ประยุทธ์ไม่ใช่สฤษดิ์ สำนักพิมพ์ Illuminations Editions ออกแบบโดย rabbithood studio
- รางวัล Best for Kids (ปกนี้เพื่อหนู) ผู้ชนะเลิศได้แก่ ความจำยาวของปู่ขี้ลืม สำนักพิมพ์ ห้องเรียน ออกแบบโดย นางสาวลลนา มนัสสิริเกียรติ
จากนั้น มีการเสวนา ในหัวข้อ ‘Cover Matters ปกนั้นสำคัญไฉน’ โดยผู้ได้รับรางวัลแต่ละประเภทขึ้นแลกเปลี่ยนมุมมองด้านการออกแบบปก
น.ส.ณัฐชญาภรณ์ บุญมี ผู้ได้รับรางวัล Very Thai (เวรี่ไทย) กล่าวว่า เวลาจะเลือกหนังสือสักเล่มหนึ่ง คนจะมองที่ปกเป็นอย่างแรก ปกจึงเหมือนเป็นพรีเซ็นเตอร์ให้กับหนังสือเล่มนั้นๆ สำหรับเล่ม ‘วัฒนธรรมและพฤติกรรมของไทย’ ของสำนักพิมพ์มติชน ก่อนเริ่มทำงานกันได้คุยกับสำนักพพิมพ์มติชนว่า การนำเสนอความเป็นไทยนั้น เป็นสิ่งที่เห็นกันมามากแล้ว แต่เล่มนี้เป็นเรื่องมุมมองของฝรั่งที่มองความเป็นไทย จึงหาเทคนิคโดยการทำหน้าปกเป็นประตูที่มีลวดลายเหมือนฝรั่งให้เปิดประตูเข้ามามองความเป็นไทย โดยใช้เวลาทำงานประมาณ 1 เดือน เนื่องจากมีหลากหลายความคิด ต้องหาจุดเด่นออกมาให้ดีที่สุด
“ภูมิใจมาก เราทำงานเป็นทีมมาอย่างเหน็ดเหนื่อย ทุกเล่มมีการสเก็ตซ์และพูดคุยกันทั้งทีมบรรณาธิการและทีมฝ่ายศิลป์เราตั้งใจทำทุกเล่มอยู่แล้ว ไม่ได้นึกถึงรางวัล จริงๆแล้วหนังสือของสำนักพิมพ์มติชนได้รางวัลการออกแบบปกทุกปี อย่างปีที่แล้วเป็นเล่มของคุณนักรบ มูลมานัสที่ได้รางวัล พอตัวเองได้ออกแบบเล่มนี้แล้วได้รางวัลก็ดีใจ ส่วนใหญ่สำนักพิมพ์มติชนทำเรื่องไทยๆหรือวัฒนธรรมไทยมาเยอะมาก เล่มนี้จึงอยากทำให้มันมีลูกเล่น มีเทคนิคพิเศษที่มันแปลกตาขึ้น” น.ส.ณัฐชญาภรณ์กล่าว
นายศศิ วีระเศรษฐกุล ผู้ได้รับรางวัล Striking Stumble (สวยสะดุด) กล่าวว่า ปกเป็นด่านแรกที่จะสื่อสารกับนักอ่านแทนทีมงาน ทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับหนังสือเล่มนั้น
“แรงบันดาลใจส่วนใหญ่มาจากความชอบ และสิ่งที่ผมชอบ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ประทับใจและคนทั่วไปรู้จักจากเมืองโตเกียว เพราะ 2 เล่มนี้เหมือนเป็นของสะสมเป็นหนังสือสำหรับสะสมที่มีสเก็ตเกี่ยวกับเมืองโตเกียว และญี่ปุ่นในอีกหลายๆแห่ง” นายศศิกล่าว
นายจีระวุฒิ เขียวมณี บรรณาธิการบริหารสำนักพิมพ์ Biblio ตัวแทนรับรางวัลแทนนายจิรณรงค์ วงษ์สุนทร ผู้ได้รับรางวัล Cute Cute (น่ารักยกกำลังสอง) กล่าวว่า การออกแบบปกไม่ใช่เรื่องการมารวมกันขององค์ประกอบที่สวยงามอย่างเดียวแต่เป็นการแสดงถึงสิ่งที่ซ่อนไว้ในหนังสือให้ปรากฏรวมกันบนหน้าปก เป็นทางที่จะชักชวนและท้าทายให้หยิบหนังสือเล่มนั้นขึ้นมาเปิดอ่าน
“เล่มนี้เราทำงานกันมานานมาก ลองผิดลองถูกหลายแบบ เพราะเป็นนิยายที่ค่อนข้างมีอารมณ์หลากหลายประกอบอยู่ มีทั้งความสุขความเศร้าและความตาย เราเลือกแนวทางในการนำเสนอให้ความรู้สึกอบอุ่น ชื่อหนังสือคือขนมปังของพรุ่งนี้แกงกะหรี่เมื่อวันวาน จริงๆแล้วขนมปังอาจจะเอ่ยถึงในหนังสืออยู่แค่ประมาณไม่กี่ประโยค แต่เรามองว่าขนมปังในนิยายเล่มนี้ คืออาหารเช้า คือสิ่งที่ทุกคนต้องกินทุกวัน เป็นสิ่งที่เรากินเพื่อที่จะมีแรง มีชีวิตในวันนี้รวมถึงวันต่อไป ผมจึงมองว่าการเอาสัญลักษณ์ของขนมปังกับนำตัวละครหลักบางตัวมาดีไซน์ร่วมกันบนปกหนังสือ” นายจีระวุฒิกล่าว
นางสาวลลนา มนัสสิริเกียรติ ผู้ได้รับรางวัล Best for Kids (ปกนี้เพื่อหนู) กล่าวว่า คิดว่าปกหนังสือสำคัญมาก ปกหนังสือสามารถบ่งบอกบุคลิกของหนังสือและอารมณ์บรรยากาศในเรื่อง ซึ่งตนนำเนื้อเรื่องในฉากหนึ่งมาปรับใช้ในการออกแบบให้อบอุ่น
“เนื้อเรื่องในปกนี้มีฉากหนึ่งที่เป็นคุณปู่สอนหลานตกปลา คิดว่าฉากนั้นดูอบอุ่นและบรรยากาศดีเลยนำมาปรับให้เห็นลักษณะท่าทางและสีหน้าของตัวละครชัดเจนมากขึ้นกว่าเนื้อใน” นางสาวลลนากล่าว
ทั้งนี้ ในการตัดสินรางวัล มีคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิจากหลากหลายวงการ อาทิ นายสุรชัย พุฒิกุลาง นักสร้างสรรค์โฆษณาภาพนิ่ง (Illustrator) อันดับ 1 ของโลกแห่งบริษัท Illusion, ดร.เสรี นนทสูติ กรรมการสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม รองกรรมการผู้จัดการอาวุโส มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาองค์กรภาครัฐ (IRDP), นางปัจฉิมา ธนสันติ อดีตอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา, นางอาภาภรณ์ โกศลกุล “โสมชบา” คอลัมนิสต์ไทยรัฐ, ผศ.ดร.นิรมล เสรีสกุล ผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UddC-CEUS) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ดร.ปรเมธี วิมลศิริ ประธานกรรมการ ธนาคารแห่งประเทศไทย, ดร.ณภัทร จาตุศรีพิทักษ์ ผู้ก่อตั้ง และ CEO บริษัท สยามเมทริกซ์ คอนซัลติ้ง จำกัด และนายอานนท์ ไพโรจน์ ดีไซเนอร์ผู้ก่อตั้ง “Anon Pairot Design Studio”
