อาลัย ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ปูชนียบุคคลผู้วางรากฐานบรรณารักษศาสตร์สู่ระดับสากล สิริอายุ 104 ปี
เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม หอสมุดแห่งชาติ อาลัยการจากไปของ ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ปูชนียบุคคลสำคัญผู้พากเพียรวางรากฐานและพัฒนางานบรรณารักษศาสตร์ของประเทศไทยให้ก้าวสู่ระดับสากล
ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส เกิดเมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ.2465 ณ จังหวัดนครศรีธรรมราช สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้รับทุนไปศึกษาระดับปริญญาโทด้านบรรณารักษศาสตร์ ณ มหาวิทยาลัยมิชิแกน สหรัฐอเมริกา นับเป็นคนไทยรุ่นแรกๆ ที่ได้ศึกษาวิชาชีพนี้โดยตรงจากต่างประเทศเพื่อนำความรู้มาพัฒนาประเทศ
คุณหญิงแม้นมาสดำรงตำแหน่งสำคัญมากมาย อาทิ ผู้อำนวยการสำนักหอสมุดแห่งชาติ และรองอธิบดีกรมศิลปากร โดยคุณูปการที่สำคัญยิ่งต่อหอสมุดแห่งชาติและวงการบรรณารักษ์มีดังนี้
การบุกเบิกและก่อสร้างอาคารหอสมุดแห่งชาติ : ท่านเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการวางแผนและควบคุมการก่อสร้างอาคารหอสมุดแห่งชาติ ณ ท่าวาสุกรี โดยเป็นผู้พิจารณากำหนดพื้นที่ปฏิบัติงานและออกแบบครุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล พร้อมทั้งบริหารจัดการการขนย้ายทรัพยากรสารสนเทศจากตึกถาวรวัตถุมายังอาคารใหม่ได้อย่างเรียบร้อย
การนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ : ท่านเป็นผู้ริเริ่มนำระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในหอสมุดแห่งชาติเพื่อจัดทำบรรณานุกรมแห่งชาติ (National Bibliography) นับเป็นหอสมุดแห่งแรกในไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่นำเทคโนโลยีดังกล่าวมาใช้
การยกระดับมาตรฐานวิชาชีพสู่ระดับสากล : ท่านริเริ่มการนำเลขมาตรฐานสากลประจำวารสาร (ISSN) มาใช้ และก่อตั้งศูนย์ข้อมูลวารสารระหว่างชาติแห่งภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ISDS-SEA) โดยมีสำนักงานตั้งอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ รวมถึงการร่วมก่อตั้งสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยและดำรงตำแหน่งนายกสมาคม คนแรก
การพัฒนาบุคลากร: ท่านให้ความสำคัญกับการยกระดับคุณภาพบุคลากร โดยสนับสนุนให้เจ้าหน้าที่หอสมุดแห่งชาติได้รับทุนการศึกษาและฝึกอบรมทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสร้างผู้เชี่ยวชาญด้านบรรณารักษศาสตร์ให้แก่สังคมไทย
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ได้อุทิศตนเพื่อประโยชน์ส่วนรวมและสร้างชื่อเสียงให้แก่ประเทศไทยในระดับนานาชาติ จนได้รับการยกย่องเป็นปูชนียบุคคลบรรณารักษศาสตร์ที่มีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ.2569 สิริอายุ 104 ปี
นอกจากนี้ เครือข่ายห้องสมุดและบรรณารักษ์ไทย ก็ได้โพสต์อาลัยถึงการจากของ ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต เช่นเดียวกัน ความว่า “ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ.2569 สิริอายุ 104 ปี
ขอแสดงความอาลัยยิ่งต่อการจากไปของ ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ผู้เป็นกำลังสำคัญในการวางรากฐานงานบรรณารักษศาสตร์และหอสมุดไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและทัดเทียมนานาชาติ
ตลอดชีวิตการทำงาน ท่านได้อุทิศองค์ความรู้ วิสัยทัศน์ และความมุ่งมั่น เพื่อพัฒนาวงการห้องสมุดและสารสนเทศของประเทศ ทั้งในด้านการบริหารหอสมุดแห่งชาติ การผลักดันมาตรฐานวิชาชีพ การนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ ตลอดจนการสร้างและพัฒนาบุคลากรด้านบรรณารักษศาสตร์ให้แก่สังคมไทย
คุณูปการของท่านมิได้เป็นเพียงรากฐานสำคัญของวงการวิชาชีพ หากยังเป็นแรงบันดาลใจแก่ผู้ปฏิบัติงานด้านห้องสมุดและการเรียนรู้มาจนถึงปัจจุบัน ขอน้อมรำลึกถึงคุณงามความดี และกราบไว้อาลัยด้วยความเคารพอย่างสูง
เพจเครือข่ายห้องสมุดและบรรณารักษ์ไทย กลุ่ม Librarian in Thailand และ Libraryhu
