สุจิตต์ วงษ์เทศ : พระคเณศ ‘กลับไม่ถึงบ้าน’ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี

มติชนออนไลน์ เมื่อหลายวันมาแล้ว มีรายงานภาพข่าว พระคเณศ “กลับบ้าน” ว่า

“พระคเณศ เก่าแก่สุดในสยาม พบที่โบราณสถานกลางเมือง อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี เคยถูกนำไปจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพฯ นานนับสิบปี ก่อนย้ายกลับปราจีนบุรี พร้อมๆ กับการปรับปรุงนิทรรศการใหม่ครั้งใหญ่เมื่อไม่นานมานี้—-“

แต่ในความเป็นจริง พระคเณศ “กลับไม่ถึงบ้าน” เพราะเดิมอยู่เมืองมโหสถ อ.ศรีมโหสถ (จ.ปราจีนบุรี) แต่ขณะนี้กลับคืนแค่ อ.เมืองฯ ยังเหลืออีกราว 20 กิโลเมตร จะถึงบ้าน

‘แดนสนธยา’ ของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี สถานที่ตั้งไม่เหมาะ เพราะอยู่ใน “แดนสนธยา” ยากเข้าถึง จึงไม่มีใครอยากไปเข้าชม และพูดกันมาหลายสิบปีแล้ว [ตั้งแต่ก่อนสร้าง] ว่าควรโยกย้าย หรือสร้างใหม่ในท้องที่ อ.ศรีมโหสถ ซึ่งเป็นที่ตั้งเมืองมโหสถ ที่กรมศิลปากรขุดค้นและขนย้ายโบราณวัตถุไปจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์

กรมศิลปากร [สมัยเอนก สีหามาตย์ เป็นอธิบดี] เคยตกปากรับคำประชาชนชาว อ.ศรีมโหสถ จะพิจารณาหาช่องทางให้มีพิพิธภัณฑ์เมืองมโหสถ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี แต่อธิบดีคนก่อน (ที่ต่อจากเอนก) ไม่ทำตามที่รับปากไว้

กรมศิลปากร ขณะนี้มีอธิบดีคนใหม่ ควรทบทวนให้จงดี ด้วยข้อมูลตามจริงที่มีหลักฐานล้นหลามและตามแนวทางมิวเซียมสากลโลก ที่เป็นอุปกรณ์สนองการศึกษานอกระบบและการศึกษาตลอดชีวิตตามอัธยาศัย

ป้ายบอกความเป็นมา

โบราณสถานกลางเมืองมโหสถ นักโบราณคดี กรมศิลปากร เคยพาไปเดินหลายครั้งหลายสิบปีมาแล้วบริเวณขุดพบพระคเณศ

ผมเคยขอความกรุณาให้ทำป้ายพร้อมรูปถ่ายหรือลายเส้นรูปพระคเณศ และคำอธิบายสั้นๆ ตั้งไว้ด้านหน้าฝั่งตรงข้ามถนนผ่ากลางเมือง เพื่อให้ชาวบ้านและนักท่องเที่ยวอ่านแล้วรู้ความสำคัญ

แต่ทุกวันนี้ยังว่างเปล่าไม่มีอะไรทั้งนั้น

ป้ายบอกประวัติความเป็นมา ควรมีข้อความสั้นๆ ง่ายๆ สรุปเร็วๆ อะไร? มาจากไหน? ทำไม? ฯลฯ พร้อมรูปและแผนผังสำคัญ โดยไม่ฟูมฟายร่ายยาวลักษณะศิลปกรรม และวันเดือนปีขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

ถ้าไม่แบ่งปันข้อมูลความรู้สู่สาธารณะ แล้วจะเรียกร้องหาความร่วมมือดูแลรักษาโบราณสถานจากใคร? ที่ไหน? มีโคลงโลกนิติของเก่าบอกว่า

“ให้ท่านท่านจักให้ ตอบสนอง

นบท่านท่านจักปอง นอบไหว้”

หากไม่ทำก็มีกลอนเก่าบอกอีกว่า “ของดีมีค่าราคายิ่ง อยู่กับลิงจะรู้ค่าราคาหรือ”

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon

บทความก่อนหน้านี้พระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง ‘ศาสตราจารย์’ 3 ราย
บทความถัดไปฝุ่นพิษเมืองกรุง-ปริมณฑล ฟุ้งเกินมาตรฐาน 19 สถานี หนักสุดที่ปากน้ำสูงสุด 93 มคก./ลบ.ม.