สุจิตต์ วงษ์เทศ : สิ่งแปลกปลอม ศาลพระอิศวร กำแพงเพชร

(ซ้าย) แผ่นป้ายโดดเด่นเป็นพิเศษ ติดตั้งมั่นคงอยู่หน้าซากเทวสถานศาลพระอิศวร อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร อ.เมืองฯ จ.กำแพงเพชร (ขวา) พระอิศวร (สูง 2.10 เมตร) หล่อสำริดเมื่อ พ.ศ. 2053 เดิมอยู่ศาลพระอิศวร ปัจจุบันจัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร [ภาพจากหนังสือนำชมพิพิธภัณฑสถานห่งชาติ กำแพงเพชร กรมศิลปากร พิมพ์เผยแพร่ พ.ศ. 2557]

ป้ายอธิบายโบราณสถานตามแนวทางสากลนิยม เรียบเรียงเฉพาะใจความสำคัญอย่างง่ายๆ สั้นๆ กะทัดรัด แล้วติดตั้งอย่างต่ำเตี้ยนอบน้อม ไม่โลดโผนฉูดฉาด ด้วยวัสดุไม่เกะกะเก้งก้าง แต่สังเกตได้ไม่ยาก โดยไม่บดบังโบราณสถาน

แต่ในไทยมีปัญหาติดตั้งป้ายให้เหมือนสิ่งแปลกปลอมอยู่ท่ามกลางบรรยากาศคลาสสิก

ศาลพระอิศวร คัดย่อจากหนังสือนำชมฯ ของกรมศิลปากร ดังนี้

แต่เดิมได้ประดิษฐานเทวรูปจำนวนหลายองค์

หนึ่งในนั้นคือรูปหล่อพระอิศวรสำริด ซึ่งเมื่อพุทธ ศักราช 2426 ชาวเยอรมันชื่อนายรัสต์มัน ได้ลักลอบตัดพระเศียรและพระกรทั้งสองข้างเพื่อนำออกนอกประเทศ แต่กงสุลเยอรมันจับได้และอายัดไว้ก่อน พร้อมทั้งแจ้งให้ฝ่ายไทยทราบ

หลังจากนั้นอีกหนึ่งปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงมีรับสั่งให้พระองค์เจ้าประดิษฐ์วรการ (อธิบดีกรมช่างสิบหมู่ในขณะนั้น) นำพระเศียรและพระกรเชื่อมติดกับองค์เทวรูปดังเดิม

จนเมื่อมีการจัดตั้งมิวเซียมหลวงในบริเวณพระราชวังบวรสถานมงคล ได้อัญเชิญเทวรูป

พระอิศวรมาประดิษฐานไว้ที่พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ กระทั่งสมัยรัชกาลที่ 7 ย้ายองค์เทวรูปนี้ไปจัดแสดงในพระที่นั่งอิศราวินิจฉัยรวมกับศิลปโบราณวัตถุชิ้นอื่นๆ

ต่อมาในพุทธศักราช 2514 จึงอัญเชิญมาจัดแสดง ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร จนถึงปัจจุบัน

เทวรูปพระอิศวร คัดย่อจากหนังสือนำชมฯ ของกรมศิลปากร ดังนี้

หล่อด้วยสำริดประทับยืน 1 เศียร 2 กร โดย

รอบฐานเทวรูปมีจารึกอักษรไทย สรุปใจความ

สำคัญว่า พ.ศ.2053 เจ้าพระยาศรีธรรมโศกราชได้ประดิษฐานเทวรูปพระอิศวรนี้ไว้เพื่อให้ปกป้อง

คุ้มครองมนุษย์และสัตว์ที่อาศัยอยู่ภายในเมืองกำแพงเพชร

กล่าวถึงการบูรณปฏิสังขรณ์วัดวาอารามทั้งในเมืองและนอกเมืองกำแพงเพชร รวมทั้งมีรับสั่งให้ขุดลอกคลองแม่ไตรบางพร้อและคลองส่งน้ำจากเมืองกำแพงเพชรไปถึงเมืองบางพาน

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon