ทศกัณฐ์ตายด้วยศรศักดิ์สิทธิ์ของพระราม จึงอภิเษกพิเภก (น้องชายทศกัณฐ์) ขึ้นครองกรุงลงกาสืบต่อไป จากนั้นพิเภกก็ทำพระเมรุงานศพทศกัณฐ์ทั้งหมดนี้มีในรามเกียรติ์ บทละครพระราชนิพนธ์ ร.1
จ. ลพบุรี มีรามเกียรติ์ท้องถิ่นสำนวนชาวบ้านดำเนินเรื่องต่อและต่างออกไป ผมรู้นานราว 20 ปีมาแล้วจากดูโขนกรมศิลปากร ตอน “มารซื่อชื่อพิเภก” ทำบท (จากคำบอกเล่าที่ลพบุรี) โดย เสรี หวังในธรรม เรื่องย่อดังนี้
หลังจากทศกัณฐ์ตาย พระรามตรัสถามพิเภกว่ามียักษ์หลงเหลือที่ไหนอีกจะปราบให้หมด
มารซื่อชื่อพิเภกทูลว่าขอพระองค์ทรงแผลงศร แล้วศรนั้นจะฆ่ายักษ์จนสิ้นซาก
พระรามแผลงศรตามคำทูลของพิเภก ศรพระรามพุ่งออกไปปราบยักษ์ทั้งหลาย แล้วท้ายสุดย้อนปักอกยักษ์สุดท้ายในจักรวาลตายคือพิเภก
[เมืองลพบุรี ได้นามจากพระลพ (โอรสพระราม) นามนี้มีขึ้นในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์โปรดเสด็จไปประทับเมืองลพบุรี (ชื่อเดิมว่า “ละโว้”) เป็นเหตุให้เรื่องรามเกียรติ์แพร่หลาย แล้วถูกสร้างเป็นชื่อบ้านนามเมืองทั่ว จ. ลพบุรี มาแต่ครั้งนั้น]
พิเภกแทนทศกัณฐ์ในศาลผีบรรพชน
ยักษ์เป็นบรรพชนของคนลังกา มีบอกในตำนานท้องถิ่นลังกา ชาวลังกาทั่วไปสมัยก่อนปลูกศาลบรรพชนตั้งบูชารูปทศกัณฐ์
หลายสิบปีมาแล้ว ไมเคิล ไรท์ พาผมไปไหว้ศาลทศกัณฐ์ในวัดกัลยาณี กรุงโคลอมโบ (ศรีลังกา) แต่ข้าพระเลกวัดบอกว่าไม่มีแล้วรูปทศกัณฐ์ เพราะถูกยกออกนานแล้ว เนื่องจากนิสัยไม่ดี ไปลักนางสีดาเมียพระราม ชาวลังกาเลยยกย่องพิเภกขึ้นแทน
ไมเคิล ไรท์ (เคยอยู่ลังกาก่อนไปเมืองไทย) บอกผมว่านี่เป็นความรู้ใหม่เพิ่งรับเข้ามา เพราะก่อนหน้านี้ไม่มี
รามายณะ
นักวรรณคดีกระแสหลักส่วนมากอธิบายว่ารามายณะจำลองประวัติศาสตร์อินเดียโบราณ
พระราม หมายถึง พวกอารยันโยกย้ายอพยพลงมาจากทางเหนือๆ แล้วเกณฑ์คนพื้นเมืองเป็นไพร่พลคือ ลิง มีหัวหน้าคือ หนุมาน
ทศกัณฐ์ หมายถึง ผู้นำท้องถิ่นดั้งเดิมของอินเดีย ถูกขับไล่หนีไปตกอยู่เกาะลังกา ปลายสุดของอินเดีย
แต่นักค้นคว้าสมัยหลังจนปัจจุบัน มีความเห็นต่างจากกระแสหลัก จึงอธิบายใหม่ดังนี้
1. ทศกัณฐ์กับพระรามเป็นอารยันคนพวกเดียวกัน และเป็นเครือญาติกันด้วย โดยดูจากเมียพระราม คือนางสีดา เป็นลูกสาวทศกัณฐ์
ชาวสิงหลปัจจุบัน พูดภาษาสิงหลในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน เท่ากับทศกัณฐ์เป็นพวกเดียวกับพระรามจึงพูดภาษาตระกูลเดียวกัน
มหาวงศ์ พงศาวดารลังกา มีตำนานเล่าว่าบรรพชนลังกาโยกย้ายอพยพลงมาทางทะเลจากเหนือๆ ขึ้นไป พบหลักฐานโบราณคดี คือระบบชลประทานของลังกา ก้าวหน้านับพันปีมาแล้ว โดยรับแบบแผนจากวัฒนธรรมลุ่มน้ำสินธุ-สรัสวดี ที่อยู่ตอนเหนือๆ ของอินเดียและปากีสถาน
2. ต่อมาช่วงชิงอำนาจกัน ฝ่ายพระรามชนะ ฝ่ายทศกัณฐ์แพ้ ต้องพาพรรคพวกถอยหนีลงทะเลไปตั้งหลักอยู่เกาะลังกา
3. ฝ่ายสนับสนุนพระรามแต่งรามายณะสรรเสริญพระรามซึ่งเป็นผู้ชนะ ส่วนทศกัณฐ์เป็นผู้ร้าย ถูกเรียกเป็นยักษ์, มาร
เข้าทำนอง ผู้ชนะเขียนประวัติศาสตร์
