ต้นไทรที่พญาลามราชพักอยู่นั้นเป็นต้นไม้กายสิทธิ์ มีผลดอกมากแต่เป็นพิษ คือถ้าใครกินผลไทรทางกิ่งตะวันออกจะกลายเป็นลิง กินทางกิ่งทิศใต้จะกลายเป็นนกเจ่า กินทางกิ่งตะวันตกจะกลายเป็นนกยาง กินทางกิ่งทิศเหนือจะกลายเป็นนกกก นกแกงเบญจพรรณ ถ้าจะให้กลับคืนเป็นคนให้กินผลทางกิ่งยอดข้างบน
ครั้นรุ่งเช้า พญาลามราชตื่นขึ้นจึงออกจากปราสาทลงไปเดินเล่นที่ใต้ต้นไทรเห็นผลไทรหล่นอยู่มากมาย รู้สึกหิวจึงหยิบขึ้นมาชิมดู เผอิญเป็นผลไทรทางกิ่งทิศตะวันออก พญาลามราชจึงกลายเป็นลิง ไม่ยอมกลับเข้าปราสาท แต่กระโดดขึ้นไปอยู่บนกิ่งไทรด้านตะวันออก เก็บผลไทรกินอย่างเพลิดเพลิน นางเทพธิดาที่สิงสถิตอยู่ที่นั่นเห็นเหตุการณ์ ก็ไปบอกท้าวพระลักษณ์ให้ทราบ ท้าวพระลักษณ์จึงปรับทุกข์กับม้ามณีกาบว่าจะทำอย่างไรกันดีล่ะ พญาลามราชกลายเป็นลิงไปเสียแล้ว ม้ามณีกาบก็ตอบว่าไม่ต้องเป็นทุกข์เป็นร้อนไปหรอก ที่เกิดเหตุขึ้นเช่นนี้ก็เพราะเทวดาในป่านี้มีความเวทนาสงสารพญาลามราช เกรงว่าพระองค์จะคิดถึงนางสีดาจนอกแตกตายไป จึงให้กินผลไทรเพื่อจะได้กลายเป็นลิงไปเสียชั่วคราว จะได้ไม่นึกถึงนางสีดา ต้องปล่อยให้เป็นลิงอยู่เช่นนี้สัก 3 ปี พอพ้นเคราะห์หมดเวรหมดกรรมแล้วก็จะกลับเป็นคนได้เอง เราต้องคอยอยู่ที่นี่แหละ
จะกล่าวถึงฤษีตนหนึ่ง มีอายุยืนมาหลายพันปี ฤษีตนนี้อาศัยอยู่ในถ้ำใกล้ๆ กับต้นไทรที่พญาลามราชมากลายเป็นลิง วันหนึ่งฤษีเกิดมีกิเลสกำเริบขึ้นมาอีก คิดเห็นว่าเราได้ถือศีลห้ามาก็ช้านานแล้ว ศีลห้านั้นห้ามผิดลูกเมียผู้อื่น ส่วนการที่จะมีเมียนั้นศีลห้ามิได้ห้าม อย่ากระนั้นเลยเราอยู่คนเดียวมาช้านาน ถ้ามีเมียกับเขาบ้างเห็นจะดีเป็นแน่ เมื่อคิดเช่นนั้นแล้วฤษีก็ขูดเอาเหงื่อไคลในกายตัวออกมารวมปั้นเป็นก้อน แล้วชุบขึ้นเป็นหญิงสามคนหนึ่งให้ชื่อว่า นางไค ได้สมสู่อยู่กับนางในถ้ำนั้นเอง ไม่ให้ออกไปข้างนอก ฤษีเป็นฝ่ายหาผลไม้มาเลี้ยงดู เมื่อจะออกไปหาผลไม้ก็เอาก้อนหินมาปิดปากถ้ำไว้เพราะกลัวคนมาพบเข้าจะพาไปเสีย แต่ถึงกระนั้นก็ยังไม่แน่ใจ เกรงว่าคนจะยกหินออกได้ ก็เสกให้หินมีน้ำหนักมากขึ้น จะขยับเขยื้อนได้ก็ต่อเมื่อเสกถอนแล้วเท่านั้น ฤษีอยู่กับนางไคได้สามปีก็มีลูกด้วยกันคนหนึ่งให้ชื่อว่า นางแพงสี
ครั้นอยู่มาวันหนึ่ง พระอาทิตย์เดินส่องแสงอ้อมเขาพระสุเมรุมา ได้ก้มมองลงมาเบื้องล่าง แลเห็นฤษีเดินออกจากถ้ำแห่งนั้นวันละ 2 หนผิดปกติกว่าแต่ก่อน พระอาทิตย์คิดสงสัยว่าน่าจะมีอะไรผิดปกติอยู่ในถ้ำนั้นกระมังจึงลงมาดู ก็พบว่ามีหินก้อนใหญ่ปิดปากถ้ำไว้ลองขยับดูก็ไม่ขยับเขยื้อน จึงแอบซ่อนตัวอยู่หลังก้อนหินที่อยู่ใกล้ปากถ้ำ คอยเวลาฤษีกลับ
เมื่อฤษีกลับจากหาผลไม้ ก็มายืนภาวนาคาถาถอนน้ำหนักหิน ก้อนหินก็เบาเปิดเข้าไปได้โดยง่าย ส่วนพระอาทิตย์ที่แอบซ่อนอยู่ใกล้ๆ ก็จำคาถาของฤษีไว้ได้ทั้งหมด แล้วอะไรจะเกิดขึ้นในลำดับต่อไป
