หลังอ่านอย่างอร่อยหนังสือผักยืนต้นฯ ของกฤช เหลือลมัย พิมพ์โดยไบโอไทย (เล่มละ 350 บาท) ผมต้องไปเมืองมโหสถ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี ตามกำหนดของคุณขรรค์ชัย บุนปาน นัดทอดน่องท่องเที่ยว
เมื่อเข้าไปเดินรอบเจดีย์แบบพวนเชียงขวาง วัดแสงสว่าง ต.โคกไทย แล้วยืนอ่านป้ายที่ใช้ข้อมูลเก่าซึ่งผิดพลาดคลาดเคลื่อน เลยคิดถึงหนังสือผักยืนต้นฯ และชื่อบ้านนามเมือง
โคกมอน ไม่ใช่ โคกมอญ
จ.ปราจีนบุรี ท้องที่ อ.ศรีมโหสถ มีชื่อ ต.โคกไทย
โคกไทย เป็นชื่อที่ทางการกระทรวงมหาดไทย (ตั้งแต่สมัยคลั่งเชื้อชาติไทยของ รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม) ผูกขึ้นใหม่ใช้เรียกแทนชื่อเก่าว่า โคกมอญ เป็นชื่อชุมชนที่ทางการทำให้ชาวบ้านเข้าใจผิดว่าเดิมเป็นชุมชนชาวมอญ (รามัญ) ไปตั้งกองจับช้างป่าสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ จึงสร้างเจดีย์แบบมอญ
แต่ไม่จริงตามนั้น เพราะไม่เคยพบหลักฐานวิชาการใดๆ สนับสนุนทางประวัติศาสตร์โบราณคดีว่าเคยมีมอญไปอยู่ตรงนั้นแล้วสร้างเจดีย์ไว้
แท้จริง โคกมอน ต้องสะกดด้วย น (ไม่ใช่ ญ) ได้จากชื่อพรรณไม้เรียกหญ้าขัดมอน ซึ่งขึ้นหนาแน่นบนโคกเนินที่ตั้งชุมชนลาวพวนซึ่งถูกกวาดต้อนมาสมัย ร.3 แล้วสร้างเจดีย์ไว้เป็นแบบพวนเชียงขวาง (ไม่ใช่แบบมอญ)
หญ้าขัดมอน เป็นคำเรียกชื่อไม้หลายชนิด ต้นสูงราว 2 เมตร มีทั้งชนิดใบรี ใบมน ใบป้อม และใบยาว ขอบใบจัก แตกกิ่งชี้ชันในแนวเฉียงกับลำต้น ดอกสีเหลือง บางตำราว่านำมาทำยาได้ บ้างก็นำมาทำไม้กวาดพื้นลานดิน โดยตัดโคนต้นแล้วผึ่งแดดให้ใบร่วง นำหลายๆ ต้นมามัดรวมกันเป็นเปลาะๆ [พจนานุกรม ฉบับมติชน พ.ศ. 2547 หน้า 899]
มอน หมายถึง ต้นหม่อนใช้เลี้ยงตัวไหม หญ้าขัดมอน หมายถึง พรรณไม้ขนาดเล็กเมื่อขึ้นที่ใดจะทำให้ต้นหม่อนไม่เจริญเติบโต คนแต่ก่อนจึงเรียกพรรณไม้ชนิดนี้ว่า หญ้าขัดมอน [สารานุกรมภาษา
อีสานฯ โดย ปรีชา พิณทอง พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2532 หน้า 122, 603]
ตระกูลเก่าแก่ของบ้านโคกมอน มีนามสกุล “ดอนมอน” (สะกดด้วย น) เป็นพยานสำคัญอย่างหนึ่งว่าดั้งเดิมเรียก มอน (ไม่ใช่ มอญ)
โคกมอน เป็นชื่อหมู่บ้าน เรียกบ้านโคกมอน และเป็นชื่อทางน้ำสาธารณะ เรียกคลองโคกมอน ทกุวันนี้ทางการเปลี่ยนใหม่เป็น บ้านโคกไทย และคลองโคกไทย
นี่เท่ากับทำให้พังเพหมดประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยอำนาจราชการ เหมือนที่อื่นๆ ทั่วประเทศซึ่งถูกทำลายมามากต่อมากจากอำนาจนิยม โดยไม่ตรวจสอบพยานหลักฐานอะไรทั้งนั้น
กูจะเอาอย่างนี้ ใครจะทำไม? มหาดไทยซะอย่าง
