ได้เล่าเรื่องกปิธวัชตามคติความเชื่อของอินเดียมาแล้ว ก็ควรเล่ากบี่ธุชของไทยไว้ด้วย
ธงกบี่ธุชของไทยจะเริ่มมีมาแต่ครั้งใด ยังสืบไม่ได้แน่นอน แต่เข้าใจว่าน่าจะมีมาแต่ครั้งโบราณนานมาแล้ว แต่เพิ่งจะมาปรากฏเป็นลายลักษณ์อักษรชัดเจนในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชกาลที่ 1 เสด็จยกทัพเรือไปตีเมืองนครศรีธรรมราช ได้ทรงพระราชนิพนธ์ถึงเรือพระที่นั่งไว้ตอนหนึ่งว่า
“ที่นั่งครุฑทอดท่าเตรียมเสด็จ ดังระเห็จนภากาศดูอาจอัด
จับพญานาคินทร์บินรวบรัด สองหัตถ์ถือธงพิไชยยุทธ
ลงยันต์ลายทองตำรับหลวง เด่นดวงเป็นรูปวายุบุตร”
ธงรูปวายุบุตรคือธงรูปหนุมานนั่นเอง ครั้งโบราณธงพิไชยยุทธมี 2 แบบ ธงวังหลวงเป็นรูปครุฑ ธงวังหน้าเป็นรูปหนุมาน เพราะตามตำนานพระนารายณ์มีครุฑเป็นพาหนะ พระมหากษัตริย์เป็นสมมุติเทพเปรียบเหมือนพระนารายณ์อวตารจึงใช้ธงรูปครุฑ ส่วนวังหน้าเปรียบเหมือนพระลักษณ์จึงใช้ธงหนุมาน และพระราชลัญจกรของวังหน้าก็เป็นรูปพระลักษณ์ทรงหนุมาน
ตามหลักฐานที่มีอยู่ในปัจจุบัน ธงชัยพระกระบี่ธุชและธงพระครุฑพ่าห์เป็นธงที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬา โลกโปรดให้สร้างขึ้น ลักษณะเป็นธงสามชาย (สันนิษฐานว่าจะโปรดให้สร้างในคราวพระราชพิธีปราบดาภิเษก เมื่อ พ.ศ.2325 เพื่อให้ครบเครื่องประกอบพระเกียรติยศ)
ครั้นถึงสมัยรัชกาลที่ 6 มีผู้ขุดพบแผ่นสำริดรูปวานรทรงเครื่องและรูปครุฑขนาดสูง 9.5 ซม. ขุดได้ที่พระประโทน พระกลั่นเจ้า อธิการวัดพระประโทน และพระยาสุนทรบุรีศรีพิไชยสงคราม (ชม) ข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครไชยศรีได้นำขึ้นทูลเกล้าถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎ เกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 13 มกราคม ร.ศ.129 (พ.ศ.2453) เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินไปทรงสมโภชพระปฐมเจดีย์
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6 ได้มีพระราชดำริว่า รูปทั้งสองเหมาะที่จะประกอบเป็นธงชัย จึงโปรดเกล้าฯให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงคิดแบบขึ้นใหม่ ให้ต่างไปจากของเดิม คือเปลี่ยนจากธงสามชายเป็นธงรูปสี่เหลี่ยม ธงพระกระบี่ธุชพื้นธงเป็นสีแดง ตรงกลางเป็นรูปพญาวานร (กบี่) ปักด้วยไหมสีขาว ธงพระครุฑพ่าห์พื้นเหลือง ปักไหมเป็นรูปครุฑสีแดง ธงทั้งสองมีขนาดกว้างยาวด้านละ 30 ซม.
