หาก กำพล วัชรพล ยังมีชีวิตอยู่ ปีนี้เขาจะมีอายุครบ 100
หาก กำพล วัชรพล ยังมีชีวิตอยู่ วันนี้เขาจะได้รับรู้ว่า องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก ยกย่องให้เป็น บุคคลสำคัญของโลก ด้านการศึกษาและสื่อสารมวลชน ประจำปี 2561-2562 ในโอกาสครบ 100 ปีชาตกาล วันที่ 27 ธันวาคม 2562 ถือเป็นคนที่ 28 ของไทย
หากย้อนกลับไปในวันที่ 19 สิงหาคม 2562 เวลา 16.00 น. พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ รักษาการประธานองคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ ไปในงานประกาศเกียรติคุณบุคคลสำคัญของโลก นายกำพล วัชรพล และเปิดพิพิธภัณฑ์กำพล วัชรพล ณ สำนักงานใหญ่หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ
โดยมี คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ คุณหญิงประณีตศิลป์ วัชรพล ประธานกรรมการบริษัท วัชรพล จำกัด และครอบครัว พร้อมด้วย ชิเกรุ อาโอยากิ ผู้อำนวยการสำนักงานยูเนสโกประจำกรุงเทพมหานคร รอรับผู้แทนพระองค์
ภายในอาคารสำนักงานใหญ่ไทยรัฐคับคั่งไปด้วยบุคคลจากหลากหลายแวดวง อาทิ ชวน หลีกภัย ประธานสภาผู้แทนราษฎร, ไสลเกษ วัฒนพันธุ์ ประธานศาลฎีกา, สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี, วีระ โรจน์พจนรัตน์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม, วิโรจน์ เลาหะพันธุ์, ประวิทย์ มาลีนนท์, ฐาปน สิริวัฒนภักดี, อัยยวัฒน์ ศรีวัฒนประภา, ศุภชัย เจียรวนนท์, พล.ต.อ.เฉลิมเกียรติ ศรีวรขาน
ในวันเดียวกัน ยังมีปาฐกถาจาก วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี เรื่อง “ชีวิตและผลงาน นายกำพล วัชรพล” พร้อมด้วยบทประพันธ์กล่าวสดุดีของ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ โดยมี ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี ศิลปินแห่งชาติ ร่วมเป่าขลุ่ย และ ธานินทร์ อินทรเทพ นักร้องรางวัลแผ่นเสียงทองคำพระราชทาน ขับร้องเพลง “นกขมิ้น” เพลงโปรดของกำพล เพื่อเป็นการรำลึก
ประกาศเกียรติคุณ ‘กำพล วัชรพล’
หลายคนอาจทราบประวัติ กำพล วัชรพล อดีตผู้อำนวยการหนังสือพิมพ์ไทยรัฐผู้ล่วงลับ เป็นอย่างดี
เขาคนนี้เกิดในครอบครัวยากจนและมีอุปสรรคต่อการศึกษาในวัยเยาว์ เมื่อเติบใหญ่กลายเป็นเจ้าของอาณาจักร “ไทยรัฐ” ได้ตระหนักถึงความสำคัญด้านการส่งเสริมการศึกษา จึงตอบแทนประชาชนด้วยการสร้างโรงเรียนตามโครงการ โรงเรียนไทยรัฐวิทยา ในพื้นที่ชนบท โดยสร้างแห่งแรกที่จังหวัดลพบุรี เมื่อปี 2512
กำพลตั้ง มูลนิธิไทยรัฐ ขึ้นเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2522 ฉลองอายุครบ 60 ปี หวังให้ดูแลโรงเรียนไทยรัฐวิทยาทั้งหลาย
กำพล วัชรพล จากไปในปี 2539 โดยคุณหญิงประณีตศิลป์ ภรรยา และลูกๆ ได้สืบทอดเจตนารมณ์ในการดูแลและพัฒนา ร.ร.ไทยรัฐวิทยา พร้อมหวังเพิ่มจำนวนให้ถึง 111 แห่ง ภายในปี 2562 ในโอกาส 100 ปีชาตกาลกำพล
“นายกำพลเป็นนักหนังสือพิมพ์ที่มีส่วนสำคัญในการส่งเสริมการใช้สื่อเพื่อเผยแพร่การศึกษาได้อย่างรวดเร็ว เพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงข้อมูลความรู้ผ่านหนังสือพิมพ์ และยังเป็นผู้ที่มีบทบาทส่งเสริมผลงานต่างๆ ที่ได้ดำเนินการมาตลอดชีวิตเป็นอเนกอนันต์ มีความสอดคล้องกับภารกิจของยูเนสโกในสาขาการศึกษาและการสื่อสารมวลชน
“ในโอกาสที่องค์การยูเนสโกได้ประกาศยกย่องให้นายกำพล วัชรพล เป็นบุคคลทางประวัติศาสตร์ และร่วมเฉลิมฉลองวันครบรอบ 100 ปีชาตกาลในปีนี้ จึงนับเป็นการเชิดชูเกียรตินายกำพล วัชรพล และยังเป็นโอกาสให้มูลนิธิไทยรัฐได้สืบสานปณิธานของนายกำพลทั้งด้านการพัฒนาการศึกษาและสื่อสารมวลชน”
คำกล่าวประกาศเกียรติคุณอดีต ผอ.หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ โดย คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ผู้แทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในฐานะประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
ผู้อุทิศชีวิตเพื่อพัฒนา’สังคม-ชาติ’
ขณะที่ ชิเกรุ อาโอยากิ ผอ.สำนักงานยูเนสโกประจำกรุงเทพมหานคร กล่าวด้วยความยกย่องว่า นายกำพล วัชรพล เป็นชาวไทยเพียงคนเดียวที่ได้รับการสดุดีจากยูเนสโกเป็นบุคคลสำคัญของโลกในการประชุมใหญ่ของยูเนสโกเมื่อปี 2560 ในฐานะเป็นผู้อุทิศตนสนับสนุนด้านการศึกษาและด้านการสื่อสารมวลชน ซึ่งวันที่ 27 ธันวาคมปีนี้ เป็นวาระครบรอบ 100 ปีชาตกาลของท่าน นายกำพลคือตัวอย่างที่แท้จริงของบุคคลที่มีวิธีคิดเป็นบวก มีวิสัยทัศน์ยาวไกล และอุทิศตนอย่างไม่หยุดยั้ง ทั้งยังเป็นผู้มุ่งมั่นที่จะให้บรรลุเป้าหมายอย่างคุ้มค่า และเป็นผู้อุทิศชีวิตของตนในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติ
“นายกำพลได้อุทิศเวลาและทรัพยากรของตน ขยายโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาของเด็กๆ ในพื้นที่ชนบททั่วประเทศไทย สะท้อนให้เห็นถึงหนึ่งในหลักการสำคัญที่ชี้นำชีวิตในการตอบแทนสังคม นี่คือจุดกำเนิดของเครือข่ายโรงเรียนไทยรัฐวิทยา ซึ่งขยายตัวจนมีโรงเรียนไทยรัฐวิทยาถึง 111 แห่ง นับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งโรงเรียนไทยรัฐวิทยาแห่งแรกใน พ.ศ.2512
“ในบทบาทนักหนังสือพิมพ์ นายกำพลได้เพิ่มอำนาจให้แก่ประชาชนด้วยข้อมูลข่าวสาร และในบทบาทผู้ประกอบการธุรกิจสื่อมวลชน นายกำพลได้เพิ่มอำนาจแก่เพื่อนร่วมวิชาชีพสื่อมวลชนและสาธารณชนด้วยการปกป้องเสรีภาพสื่อมวลชนและส่งเสริมการเรียนรู้ของสื่อมวลชน ทำให้เกิด ‘โครงการส่งเสริมการใช้หนังสือพิมพ์เพื่อการศึกษาของไทยรัฐ’ เพื่อให้นักเรียนวัยเยาว์สามารถใช้หนังสือพิมพ์เป็นเครื่องมือในการศึกษาเรียนรู้…”
ชิเกรุกล่าวปิดท้ายด้วยความซาบซึ้งใจว่า ความพยายามบุกเบิกของนายกำพลในการส่งเสริมเสรีภาพสื่อมวลชนในภูมิภาคนี้ ท่ามกลางภัยคุกคามจากระบอบเผด็จการในยุคศตวรรษ 1960 ยังช่วยส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และเสรีภาพของข้อมูลข่าวสาร
เสรีภาพ 2 ประการนี้เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้เลยต่อความสำเร็จของแผนการพัฒนาที่ยั่งยืน ค.ศ.2030 เพื่อสร้างสังคมที่สันติยุติธรรมและทั่วถึง
พิพิธภัณฑ์รำลึก’อดีต ผอ.หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ’
สำหรับ พิพิธภัณฑ์ กำพล วัชรพล ตั้งอยู่บนชั้น 3 ของอาคารสำนักงานใหญ่หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ถนนวิภาวดีรังสิต
สร้างขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสที่องค์การยูเนสโกประกาศยกย่อง “กำพล วัชรพล” อดีตผู้อำนวยการหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ และผู้ก่อตั้งโครงการโรงเรียนไทยรัฐวิทยาเพื่อชุมชนในชนบท จำนวน 111 แห่ง เป็นบุคคลสำคัญของโลก ด้านการศึกษาและสื่อสารมวลชน ระหว่างปี 2561-2562
เพื่อให้ชีวิตและผลงานของ “กำพล วัชรพล” เป็นแบบอย่างของผู้ที่มีความมุ่งมั่น พากเพียรให้บรรลุเป้าหมาย พร้อมอุทิศตนสร้างประโยชน์แก่สังคมและประเทศชาติ เพื่อแสดงถึงพัฒนาการของหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ควบคู่กับการสะท้อนเหตุการณ์ทางสังคม เศรษฐกิจ การเมือง ตลอดกว่า 6 ทศวรรษแห่งการก่อตั้ง
และเพื่อสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ที่ทรงมีแก่หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ
จัดการจัดแสดงออกเป็น 5 โซน คือ 1.Museum Hall พิพิธภัณฑ์ กำพล วัชรพล จัดแสดงภาพและบทประพันธ์กล่าวสดุดี โดยเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์
ความว่า
กำ พล กำหนดรู้ กำลัง ใจแล
พล พิริยะ ยงยัง ประโยชน์ให้
วัชร จรัสจิระประดัง ประดับโลก
พล สถิตไทยรัฐไท้ พิทักษ์พื้นภูมิสยาม
2.”นักสู้สามัญชน… คนของโลก” จัดแสดงเหตุการณ์สำคัญที่องค์การยูเนสโกประกาศเกียรติคุณยกย่องให้ “กำพล วัชรพล” เป็นผู้มีผลงานดีเด่นด้านการศึกษาและการสื่อสารมวลชน ประจำปี 2561-2562 ในโอกาสครบรอบ 100 ปีชาตกาล 3.ชีวิตบนถนนน้ำหมึก จัดแสดงตำนานนักสู้ผู้ยิ่งใหญ่แห่งวงการสื่อมวลชนไทยของ “กำพล วัชรพล” จากหนังสือพิมพ์ “ข่าวภาพ” หนังสือพิมพ์ “เสียงอ่างทอง” สู่หนังสือพิมพ์ “ไทยรัฐ”
4.”หนังสือพิมพ์เพื่อการศึกษา” จัดแสดงภาพประวัติศาสตร์เพื่อสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดอาคาร โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 101 จ.ร้อยเอ็ด และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯไปทรงเยี่ยมโรงเรียนไทยรัฐวิทยา 10 (บ้านใหม่) จ.นราธิวาส โดยโรงเรียนไทยรัฐวิทยาสะท้อนถึงความมุ่งมั่นของ “กำพล วัชรพล” ในการให้การศึกษาแก่เยาวชนผู้ด้อยโอกาสในชนบทที่ห่างไกลความเจริญ
และ 5.”เราอยู่ด้วยศรัทธาประชาชน” จัดแสดงถึงทายาทรุ่นต่อมาและคนไทยรัฐที่ยังคงสืบสานปณิธาน ต่อยอดความคิด “กำพล วัชรพล” ไว้อย่างมั่นคง ด้วยจิตสำนึกรับผิดชอบ พร้อมตอบแทนสังคม อยู่เคียงข้างพี่น้องคนไทย
ดังคำกล่าวของกำพลที่ว่า “หนังสือพิมพ์นั้นอยู่ได้ด้วยศรัทธาของประชาชน ฉะนั้นเมื่อมีโอกาสก็ควรจะตอบแทนประชาชน”
อนุสาวรีย์กำพล วัชรพล คือหนังสือพิมพ์ไทยรัฐทุกฉบับ
ภายหลัง พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ รักษาการประธานองคมนตรี ผู้แทนพระองค์ เปิดพิพิธภัณฑ์กำพล วัชรพล พร้อมเยี่ยมชมเสร็จสิ้น วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ได้แสดงปาฐกถาสำคัญ เรื่อง ชีวิตและผลงาน นายกำพล วัชรพล เบื้องหน้าภรรยากำพล หรือคุณหญิงประณีตศิลป์ และครอบครัว ซึ่งรองนากยกฯยอมรับว่า “ตื่นเต้น”
“ผมเกิดมาไม่เคยมีความรู้สึกตื่นเต้นเท่ากับการมาบรรยายชีวิตและประวัติของบุคคลสำคัญคนหนึ่งต่อหน้าภรรยาของท่าน แต่ผมคิดว่าเป็นสิ่งที่เราทั้งหลายควรจะรู้ เป็นบทซึ่งเราควรจะเรียน เป็นแบบซึ่งเราควรถือเป็นฉบับ เพราะคุณกำพล วัชรพล เป็นคนที่แสนจะธรรมดาสามัญจริงๆ
“ท่านถือกำเนิดเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2462 เป็นปีที่สงครามโลกครั้งที่ 1 ยุติลงแล้ว 1 ปี มีปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบกับมหาสงครามนั้นด้วย และในวันที่ 27 ธ.ค.2462 เด็กชายคนหนึ่งได้ถือกำเนิดมา เป็นบุตรคนที่ 4 ในครอบครัวที่แสนจะธรรมดาและยากจน ที่กระท่อมหลังคามุงจากหลังวัดดอนไก่ดี ริมคลองภาษีเจริญ ในพื้นที่ซึ่งบัดนี้เป็น อ.กระทุ่มแบน จ.สมุทรสาคร บิดามารดาของท่านมีอาชีพเป็นพ่อค้าแม่ค้าเรือเร่ ค่ำไหนนอนนั่น ลูกๆ ทั้งหลายกินในเรือ นอนในเรือ และช่วยพ่อแม่ทำมาหากินค้าขายในเรือ”
ทั้งนี้ กำพล วัชรพล มีโอกาสเรียนหนังสือในโรงเรียนน้อยมาก เนื่องจากต้องทำงานแบ่งเบาภาระครอบครัว เคยเป็นทั้งคนเก็บเงินค่าโดยสารเรือเมล์และนายท้ายเรือ กระทั่งถึงวัยเกณฑ์ทหาร กำพลได้สมัครเป็นทหารเรือ ร่วมรบในสงครามอินโดจีน สงครามโลกครั้งที่ 2 รับราชการเรื่อยมาก่อนลาออกในยศ “จ่าโท”
เมื่อออกจากราชการทหาร กำพลสนใจงานด้าน “หนังสือพิมพ์” โดยมี เลิศ อัศวเวศน์ ชักชวนให้ไปร่วมทำงานที่หนังสือพิมพ์ “หลักไทย” ตำแหน่งผู้สื่อข่าว ควบกับตำแหน่งหาสปอนเซอร์ ไม่นาน กำพลหันมาทำนิตยสารรายสัปดาห์ชื่อ “ข่าวภาพ” ก่อนจะปรับเป็นราย 3 วัน และพัฒนาเป็นหนังสือพิมพ์ “ข่าวภาพรายวัน”
เมื่อจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ รัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้สั่งปิดหนังสือพิมพ์ทุกฉบับในกรุงเทพฯ รวมทั้งหนังสือพิมพ์ “ข่าวภาพรายวัน” ด้วย กำพลจึงออกเช่าหัวหนังสือพิมพ์ชื่อ “เสียงอ่างทอง” พิมพ์จำหน่ายในเมืองหลวง ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นตามลำดับ เมื่อเจ้าของหัวหนังสือพิมพ์ขอไถ่คืน กำพลจึงออก “หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ” พร้อมจำหน่ายฉบับปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2505
รองนายกฯเล่าว่า ปี 2505 เป็นปีเดียวกับที่ไทยได้บุคคลสำคัญของโลกคนแรกคือ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ หนังสือพิมพ์ในปีนั้นตีข่าวนี้เอิกเกริก ไทยรัฐก็เสนอข่าวนี้ เชื่อว่าไทยรัฐและคุณกำพลไม่คาดคิดว่าอีก 57 ปีต่อมา ไทยรัฐพาดหัวว่า ผอ.กำพล วัชรพล เป็นบุคคลสำคัญของโลก
“คุณกำพลเป็นมหาเศรษฐี กำไรที่ขายหนังสือพิมพ์ได้วันหนึ่งมากกว่า 1 ล้านฉบับ จะเอาไปแบ่งปันกันก็ไม่มีใครว่า แต่คุณกำพลเจียดเอากำไรส่วนหนึ่งมาตั้งโรงเรียน ตั้งแล้วตั้งอีก… ไม่ใช่ตัวเลขที่เล็กและธรรมดา สำหรับประเทศซึ่งมี 77 จังหวัดอย่างประเทศไทย ร.ร.ไทยรัฐวิทยามีทุกจังหวัด และมีมาตรฐานเป็นที่ยกย่อง
“เมื่อดูชีวิตของบุรุษที่ชื่อกำพล วัชรพล ไม่แปลกเลยที่จะสรุปว่า ท่านมีคุณธรรมที่สำคัญหลายประการ 1.เป็นผู้รู้จักผูกใจ 2.เป็นผู้มีวิสัยทัศน์ 3.เป็นคนขยัน 4.เป็นคนอดทน 5.เป็นคนซื่อสัตย์ 6.เป็นคนประหยัด และ 7.เป็นคนกตัญญู… ถ้าปราศจากคุณธรรม 7 ประการนี้ เข้าใจว่าเราคงมีนายกำพล วัชรพล ในอาชีพล่องเรือค้าขายข้าวสาร ต่อมาแม้จะเป็นทหารเรือ เราคงมีแค่จ่าโท กำพล วัชรพล แม้จะรับราชการต่อไปในกองทัพเรือก็ไม่รู้ว่าจะถึงนาวาเอกหรือไม่ หรือถ้าคุณกำพลจะเปลี่ยนมาทำหนังสือพิมพ์ก็เชื่อว่าจะเป็นนักข่าว อย่างมากก็เป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์เล็กๆ สักฉบับ วันนี้ท่านเป็นมากกว่าทุกสิ่งที่กล่าวมา เป็น ผอ.หนังสือพิมพ์ไทยรัฐตลอดกาล เป็นผู้อุปถัมภ์ค้ำจุน ก่อสร้างโรงเรียน 111 แห่ง ท่านทันเห็นและไม่ทันเห็น แต่ผู้ที่อยู่ภายหลังยังสืบสาน และท่านก็ได้เป็นบุคคลสำคัญของโลก”
วิษณุกล่าวปิดท้ายอย่างน่าสนใจว่า อนุสาวรีย์ของคุณกำพลไม่ได้อยู่ที่รูปถ่าย รูปปั้นอะไร อนุสาวรีย์ของบุรุษที่ชื่อกำพล วัชรพล คือหนังสือพิมพ์ไทยรัฐทุกฉบับที่อยู่บนทุกแผงในทุกตำบล ทุกอำเภอ และทุกจังหวัดในประเทศไทย คืออาคารหลังนี้ซึ่งย้ายมาจากซอยวรพงษ์ คือโรงเรียนไทยรัฐวิทยา 111 แห่ง คือชื่อที่จารึกไว้ที่องค์การยูเนสโก กรุงปารีส ว่า เป็นบุคคลสำคัญของโลกลำดับที่ 28 จากประเทศไทย สิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่จะจารึกตลอดไปนานแสนนาน ไม่ได้เป็นความภาคภูมิใจของชาวไทยรัฐ ไม่ได้เกียรติ เป็นยศ เป็นศักดิ์ เป็นศรีของไทยรัฐ
“แต่เป็นเกียรติยศ ศักดิ์ศรี ประโยชน์ทวีแก่ชาติและประเทศไทย ของชาวเอเชีย และของโลก”
