ย่ำไปในดงเพลง : ได้ยินเสียงร้องของผู้คนหรือไม่ Do You Hear The People Sing? : โดย เขบ็ดหัวโต
แวบแรกที่เห็นข่าวคุณสุภาพสตรีไปกินยาฆ่าหนูเพื่อฆ่าตัวตายที่หน้ากระทรวงการคลัง ประท้วงการไม่ได้รับเงินเยียวยาจากรัฐบาล เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา
พร้อมกับคำให้การของคนที่อยู่ในเหตุการณ์ว่า
ก่อนกินยา คุณสุภาพสตรีท่านนี้ตะโกนขึ้นมาว่า
“ไม่มีใครสนใจกูเลย”
นอกจากความรู้สึกสลดใจ และความโกรธลึกๆ ที่พลุ่งพล่านอยู่ข้างในแล้ว
อีกชั่วครู่ผ่านไป เพลงแรกที่แวบผ่านเข้าในใจก็คือ
Do You Hear The People Sing? เพลงประกอบละครเวทีที่สร้างจากนิยายอมตะของ วิคเตอร์ ฮูโก เรื่อง Les Miserables
ที่แปลเป็นไทยว่า “เหยื่ออธรรม” โดย จูเลียต หรือ คุณชนิด สายประดิษฐ์ ภริยาของคุณกุหลาบ สายประดิษฐ์
และถูกนำมาสร้างเป็นละคร-ภาพยนตร์หลายเวอร์ชั่น
ใครที่ดูหนังหรือดูละครเรื่องนี้แล้ว ไม่ขนลุกในฉากที่เหล่านักศึกษาและประชาชนประสานเสียงร้องเพลงนี้ขึ้นมา
ถือว่าจิตแข็งมาก
เพราะฉากนี้ถือเป็นหนึ่งในไฮไลต์ของเรื่อง
บรรยากาศที่นิยาย-ละคร-หนังปูมา ก็คือความรู้สึกอึดอัดจากการถูกกดขี่ของประชาชนคนธรรมดา
ที่ระอุคุกรุ่นอยู่ข้างใน พร้อมจะปะทุขึ้นมาได้ในวันใดวันหนึ่ง
นิยายที่เขียนด้วยฉากจริงของประวัติศาสตร์สังคม-การเมืองฝรั่งเศสเรื่องนี้
สะท้อนชีวิต ความเป็นอยู่ และความคับข้องใจของประชาชนฝรั่งเศสในเวลานั้นออกมาได้รส และเห็นภาพตามไปได้ชัดเจน
สังคมที่ความเหลื่อมล้ำมีแต่เพิ่มมากขึ้น
สังคมที่ความ “ไม่เข้าอกเข้าใจ” ซึ่งกันและกันมากถึงขนาดที่ ราชินีของประเทศตอบคำปรารภของคนใกล้ตัว เรื่องประชาชนไม่มีขนมปังจะกินว่า
“ก็ให้พวกนั้นกินเค้กสิ”
ทั้ง “คับแค้นทางจิตใจ ยากไร้ทางวัตถุ” เกิดขึ้นคู่กันไปอย่างนี้
จะไม่ให้เกิด “ปฏิวัติ” ขึ้นมาได้อย่างไร
ถึงสังคมไทยวันนี้จะไม่ได้ไปไกลขนาดสังคมฝรั่งเศสก่อน ค.ศ.1789
แต่มีเงื่อนไขหลายข้อที่ชวนให้กังวลและหวาดเสียว ว่าถ้าจัดการประคับประคองกันไปไม่ดี
อะไรที่คิดว่าไม่มีทางเกิดขึ้น หรือเป็นไปไม่ได้
อาจจะอุบัติขึ้นแบบไม่คาดคิดก็ได้
ก่อนไวรัสโควิด-19 จะระบาด หนึ่งในปัญหาหลักด้านโครงสร้างของสังคมไทยก็คือ ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจที่เพิ่มสูงขึ้นมากในระยะ 5-6 ปีหลังนี้อยู่แล้ว
พิษของโรคระบาดที่กระหน่ำเข้าใส่เศรษฐกิจ ทำให้กิจกรรมแทบทั้งหมดต้องหยุดชะงักลง
คนตกงานกันมากกว่าครั้งไหนๆ ในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจยุคใหม่
(บางสำนักคาดว่า 5 ล้านคน บางสำนักคาดว่าอาจจะไปไกลถึง 10 ล้านคน)
บวกเข้ากับมาตรการเยียวยาที่ล่าช้าและไม่ทั่วถึง-ขนาดนายกรัฐมนตรียังออกปากเอง
จึงได้เกิดกรณี “ยอมตายประท้วง” หน้ากระทรวงการคลังอย่างที่เห็น
ถ้าจัดการไม่ได้ จัดการไม่ดี
ปล่อยให้ความเดือดร้อนที่เป็นจริง ผสมกับอารมณ์และความรู้สึกของการ “ถูกทอดทิ้ง” อย่างนี้ขยายตัวต่อไป
ไม่มีใครรับประกันได้ว่าอะไรจะเกิดขึ้น
ยิ่งเมื่อเกิดปัญหา รัฐบาลยังแสดงท่าทีชัดเจนว่า เปิดกว้างรับฟังเสียงแต่เฉพาะ “ขาใหญ่”
ถึงขนาดจะเชิญมาหารือกันในทำเนียบรัฐบาล
และค่อยลดลงมาเหลือขอจดหมายแนบคำแนะนำ-หลังจากถูกสังคมกระหน่ำวิพากษ์วิจารณ์
แต่การรับฟังเสียงจากส่วนอื่นๆ เป็นไปอย่างขยักขย่อน
ดูได้จากจำนวนผู้อยู่ในข่ายรับการช่วยเหลือ ที่ค่อยๆ ขยับขึ้นจาก 3 ล้าน มาเป็น 9 ล้าน และล่าสุดเป็น 14 ล้านคน ตามเสียงบ่นเสียงด่า
ถึงกระนั้น เสียงชาวบ้านจะเข้าหูท่านผู้มีอำนาจก็เพียงช่วงๆ
ยังไม่ต้องพูดถึงเสียงอื่นๆ อย่างนักการเมือง (ซึ่งตามหลักการแล้วจะต้องเป็นผู้สะท้อนเสียงประชาชนได้ดีที่สุด) หรือนักวิชาการ
เมื่อไม่ฟัง หรือฟังแล้วไม่ได้ยิน
อาการอัดอั้นตันใจของผู้คนจำนวนมากจึงเหมือนจุกอยู่ที่คอหอย
มีอะไรกระตุ้นเพิ่มขึ้นมาอีกหน่อย
ก็พร้อมจะพรั่งพรูออกมายิ่งกว่าดอกพิกุล
กลับมาที่เพลงอีกหน
ในข้อมูลไม่ระบุนามผู้แต่ง เพียงแต่บอกว่าเป็นเพลงประกอบละครมาตั้งแต่ปี 1980
และยิ่งโด่งดังมากขึ้น เมื่อถูกนำไปใช้ประกอบการประท้วงในหลายประเทศในยุคหลังปี 2000 เป็นต้นมา
แต่มาติดหูคนมากที่สุด ก็เมื่อชาวฮ่องกงที่ต่อต้านการแทรกแซงของรัฐบาลจีนแผ่นดินใหญ่ นำไปใช้เป็นเพลงหลักที่ร้องในการชุมนุมประท้วงต่อต้าน (ที่ถ้าไม่มีโควิด-19 มาแทรก ก็ยังไม่รู้ว่าจะลงเอยกันอย่างไร)
เนื้อเพลงท่อนสุดท้าย ที่ดัดแปลงจากท่อนขึ้นต้น (ที่ร้องซ้ำหลายหน) ก็คือ
Do you hear the people sing?
Singing the songs of angry men?
It is the music of the people
Who will not be slaves again!
When the beating of your heart
Echoes the beating of the drums
There is a life about to start
When tomorrow comes!
ถามว่าวันนี้พอได้ยินเสียงชาวบ้านกันบ้างหรือยัง
หรือจะต้องให้มีเจ็บมีตายมากกว่านี้
ถึงจะฟัง ถึงจะเข้าใจ
…
Do You Hear The People Sing?
https://www.youtube.com/watch?v=1q82twrdr0U
