เมื่อชีวิตต้องสัมผัส สัมพันธ์กับอะไรต่ออะไรต่างๆ จึงเป็นธรรมดาอยู่เองที่จะมีความสุขกับสิ่งนั้น มีความทุกข์กับสิ่งนี้ หรือไม่ก็เฉยๆกับบางสิ่งบางอย่าง
หากติดตามอารมณ์ให้ดี จะรู้ว่าบ่อยครั้งความสุขเป็นที่มาของความทุกข์
เรื่องที่ทำให้เราเป็นสุขนั่นแหละ ที่จะทำให้เราเป็นทุกข์
อย่างเช่น ชีวิตข้าราชการส่วนใหญ่จะเติบโตมากับลาภสักการะ ตำแหน่งที่ใหญ่ขึ้น อยู่ในอำนาจหน้าที่ซึ่งช่วยเหลือเกื้อกูลหรือให้ประโยชน์กับใครต่อใครได้มาก ลาภสักการะคือความสุข
แต่เมื่อเวลาแปรเปลี่ยนไป ถูกเปลี่ยนไปอยู่ในตำแหน่งที่ไม่มีอำนาจ หรือเกษียณอายุ วาสนาในลาภนั้นจะเปลี่ยนแปลงไป ส่วนใหญ่จะจางหาย
คำสรรเสริญชื่นชม เยินยอก็เหมือนกัน เมื่อได้รับก็มีความสุข
แต่เมื่อถึงเวลาที่หายไป ไม่ว่ามากหรือน้อยมักทำให้เกิดความเศร้าใจ
ลาภ ยศ สรรเสริญทั้งหลายที่เคยเป็นความสุขจึงเป็นต้นทางของความทุกข์ อันหมายถึงความเศร้าหมอง ด้วยไม่ได้ในสิ่งที่เคยได้
ได้แล้วเปลี่ยนเป็นไม่ได้นั้น ว่าไปเป็นธรรมดาอย่างยิ่ง แต่กลับทำให้เกิดความเศร้าขึ้น ทั้งที่ก็เพราะคนเรามักตั้งจิตรับมือกับความธรรมดาเช่นนั้นไม่ถูก
ที่เป็นเช่นนี้ เมื่อเรามีความสุข เกิดความพึงพอใจกับความสุขนั้น จึงอยากได้อยากมีอยู่อย่างนั้น ยิ่งได้บ่อยๆ ยิ่งเป็นความเคยชินที่ต้องได้
ยึดถือเอาการที่ต้องได้นั้นไว้
เมื่อถึงวันที่ต้องเปลี่ยนสู่ไม่ได้อันเป็นธรรมดา
ตรงนี้แหละที่เกิดความแตกต่างกันระหว่างคนที่รับมือความเปลี่ยนแปลงผิด กับที่รับถูกทาง
หากไม่ฝึกใจให้เห็นความเปลี่ยนไปจากที่เคยชินเป็นเรื่องปกติ จนสามารถรับรู้ความเปลี่ยนแปลงแล้วปล่อยไปตามเรื่องของมัน ไม่ให้ส่งผลต่อให้เกิดความรู้ได้ จนเกิดความเศร้า หรือเสียใจขึ้นมา
คนที่รับมือผิดพลาด จะตามมาด้วยความโกรธ อันหมายถึงมีอารมณ์ต่อสิ่งที่เปลี่ยนไปนั้น หรือน้อยใจอันหมายถึงเกิดต่ำใจในวาสนาที่หมดลงของตัวเอง
การโทษคนอื่น หรือโทษตัวเองจะเกิดขึ้น และอาจจะส่งผลให้เกิดความคิดที่จะดิ้นรนไปต่างๆ นานา ซึ่งอาจจะสร้างความเสียหายต่อภาพลักษณ์ หรือเกิดการแสดงออกที่ซ้ำสถานการณ์ให้ยิ่งไปกันใหญ่ในทางต่างๆ ได้
เช่นการต่อว่า ด่าทอ คนที่คิดว่าเป็นต้นเหตุของความเปลี่ยนไปนั้น
อันเป็นผลมาจากความคิดอยากจะดิ้นรนเพื่อรักษาไว้ในสิ่งที่เคยมีเคยได้
ซึ่งเป็นความอยากที่ไม่สอดคล้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง
ความสุขจึงเป็นที่มาของทุกข์ และลุกลามไปเรื่อยด้วยสาเหตุนี้
ชีวิตถูกครอบงำ หรือถูกบงการให้ต้องดิ้นรนรักษาความเคยชินไว้
แต่สำหรับคนที่รับมือถูกวิธี เมื่อรู้ว่ามีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังเกิดความรู้สึกเศร้า จะมองเรื่องราวนั้นในมุมของความเข้าใจความเป็นธรรมดา
เห็นความเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องปกติ ความเปลี่ยนไปเป็นธรรมชาติของสรรพสิ่ง
ไม่ไปอยาก ไปยึด ไปถือไว้
ไม่ยึดมั่นหรือโหยหาให้เป็นอย่างที่เคยชิน
เป็นชีวิตที่เป็นอิสระ ปล่อยให้เรื่องราวต่างๆ ดำเนินไปอย่างที่มันเป็น โดยไม่ปล่อยให้มาบงการอารมณ์ความรู้สึกให้เกิดความพอใจไม่พอใจ
แม้ว่าจะมีการหาทางให้เป็นอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่มีความต้องการ
แต่เป็นการจัดการไปด้วยความเข้าใจว่าทุกอย่างเป็นไปตามเหตุปัจจัยที่มาประกอบกัน
สำเร็จ หรือไม่สำเร็จ เป็นเรื่องของกระบวนการตามธรรมชาติ
เลยพ้นไปจากความรู้สึกไม่สมอยากหากไม่เป็นอย่างที่ต้องการ
จันทร์รอน
