ช่วงทศวรรษที่ผ่านมา มีโครงการพัฒนาร่วมระหว่างสาธารณรัฐประชาชนจีน และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ต่อเนื่องกันเป็นลำดับ หากแต่ในระยะหลัง ทางจีนพบว่าไม่ได้รับผลประโยชน์เท่าที่คาดหวัง ทั้งกรณีเขตเศรษฐกิจพิเศษและการสัมปทานเหมืองแร่และป่าไม้ เพราะราคาสินค้าตกลง ส่วนทางลาวพบว่า เสียเปรียบทั้งในด้านแรงงาน สังคม และเม็ดเงินไม่เข้ามาสู่ลาวเท่าที่ควรจะได้ ความสัมพันธ์และความร่วมมือจึงชะลอตัวลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งโครงการรถไฟเชื่อมต่อ จีน-ลาว-ไทย ที่ไม่คืบหน้า
อย่างไรก็ตาม แนวโน้มความสัมพันธ์ลาว-จีน เริ่มเปลี่ยนแปลงไป ภายหลังจากสหรัฐอเมริการุกเข้ามายังภูมิภาคอินโดจีนอีกครั้ง เมื่อเวียดนามเปิดรับนโยบายฟื้นฟูความสัมพันธ์กับอเมริกาเต็มที่และมี
แนวโน้มจะชักนำอเมริกาเข้ามาในปัญหาทะเลจีนใต้ จีนก็เริ่มให้น้ำหนักความสัมพันธ์กับชาติอินโดจีนอีกสองชาติ คือลาวและกัมพูชามากขึ้น จากการมองเป็นลูกไล่ของตายจะขูดรีดเอาอย่างไรก็ได้ กลายเป็นต้องเพิ่มทุนให้เปล่าและเจรจาต่อรองโดยเสนอผลตอบแทนที่ดีขึ้นกว่าเดิม
ในการประชุม G-20 ที่เมืองหางโจว รัฐบาลจีนจัดการต้อนรับ ท่านบุนยัง วอละจิด ประธานประเทศแห่ง สปป.ลาว อย่างสมเกียรติยิ่งใหญ่กว่าการเยือนครั้งอื่นโดยอ้างว่าต้อนรับในฐานะประธานอาเซียน และจัดการแถลงข่าวร่วมเพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์จีน-ลาว ด้านต่างๆ ในฐานะหุ้นส่วนความร่วมมือในอินโดจีน หลังจากนั้น ในการประชุมร่วมอาเซียน-จีน ภายหลังการประชุมอาเซียนซัมมิทและอาเซียน-อเมริกา ซึ่งประธานาธิบดีโอบามาได้สร้างกระแส
นิยมแก่คนลาวอย่างเป็นที่ฮือฮานั้น นายกรัฐมนตรีหลี่เค่อเฉียง ของจีนที่เดินทางมาเยือนนครหลวงเวียงจันทน์ ก็ได้เข้าเยี่ยมชมโรงเรียนภาษาจีน และโครงการก่อสร้างของจีนในลาวอย่างใกล้ชิดเป็นกันเองกว่าครั้งก่อน
เมื่อประธานาธิบดีโอบามา และนายกฯหลี่เค่อเฉียงกลับประเทศไป ผลติดตามจากการเจรจาก็เริ่มเกิดขึ้น โดยอเมริกาสัญญาจะมอบเงินเพื่อช่วยเก็บกู้ระเบิด UXO จำนวน 90 ล้านเหรียญ และบริษัทจีอี และไมโครซอฟท์ เข้ามาเปิดสำนักงานในนครหลวงเวียงจันทน์ โดยร่วมมือกับสถาบันการศึกษาเพื่อให้ทุนและส่งเสริมหลักสูตรการเรียนของนักเรียนนักศึกษา
ทำให้ส่วนของจีน ได้เร่งโครงการที่เคยลงนามความร่วมมือการก่อสร้างกับลาวในหลายส่วน และปรับเปลี่ยนแนวทางการดำเนินการ โดยโครงการรถไฟทางคู่เชื่อมต่อจีน-ลาว-ไทย นั้น เปลี่ยนแปลงจากการใช้บริษัทรับเหมาก่อสร้างจีนทั้งหมด เป็นการกระจายส่วนคัดเลือกให้บริษัทรับเหมาก่อสร้างลาวรับจ้างก่อสร้างช่วง จำนวน 20 บริษัท ซึ่งจะมีบริษัทเกรทวอล เหอหนาน เป็นที่ปรึกษาดูแลคุณภาพงาน อีกทั้งได้เร่งก่อสร้างในส่วนอุโมงค์ลอดภูเขาในเขตสิบสองปันนา ระหว่างด่านบ่อหานของจีน และแขวงหลวงน้ำทาของลาวแล้ว โดยอุโมงค์ดังกล่าวจะให้ชื่อว่า อุโมงค์มิตรภาพลาว-จีน ยาว 9.68 กิโลเมตร ใช้เวลาขุดเจาะและก่อสร้างรวม 58 เดือน ซึ่งฝ่ายจีนกล่าวว่าจะพยายามเร่งให้เสร็จเร็วกว่าที่กำหนด
นอกจากนี้ ข้อตกลงในด้านเงินกู้ยังเปลี่ยนแปลงไป โดยดอกเบี้ยเงินกู้ลดจากร้อยละ 3 เป็นร้อยละ 2.3 เปลี่ยนทรัพย์สินค้ำประกันจากเหมืองทองแดงและเหมืองทองคำที่ยังไม่ได้ขุดสำรวจ เป็นรายรับจากเหมืองแร่โปแตซที่บริษัทจีนดำเนินการอยู่แล้ว และการกันพื้นที่สองข้างทางรถไฟที่จำเป็นต้องเวนคืนลดเหลือเพียงข้างละ 50 เมตร
อำนาจต่อรองที่เพิ่มขึ้นของลาวจากการเข้ามาของสหรัฐอเมริกา ทำให้ทางการจีนต้องเพิ่มผลประโยชน์จากการเจรจาให้ อีกทั้งลาวยังมีตัวเลือกที่สามารถต่อรองกับจีนมากขึ้น ถึงแม้ว่ายังจำเป็นต้องพึ่งพาทุนและโครงการของจีนที่อยู่ใกล้กว่า แต่ในเมื่อตัวผู้เล่นในเกมเพิ่มขึ้น โอกาสที่จะได้รับการตอบแทนก็ย่อมดีขึ้น
การแข่งขันในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ระหว่างจีนกับสหรัฐอเมริกา เป็นโอกาสทองของชาติในภูมิภาคที่จะรักษาสมดุลของสองมหาอำนาจเพื่อแสวงหาผลประโยชน์แก่ประเทศ ขึ้นอยู่กับว่าผู้ปกครองจะมองเห็นและทำเพื่อชาติได้แค่ไหน
