ปลุกเสก‘ขยะ’เป็น‘พระเครื่อง’ ประยุกต์ความเชื่อสู่งานดีไซน์ ‘ขอเกิดเป็นขยะชาติสุดท้าย’

เปิดตัวไปแล้วอย่างอลังการ สำหรับงานเทศกาลงานออกแบบกรุงเทพฯ 2565 (Bangkok Design Week 2022) ซึ่งในปีนี้ จัดเต็ม 9 วัน อัดแน่นถึง 200 โปรแกรมใน 5 ย่านสำคัญของกรุงเทพฯ ภายใต้แนวคิด “Co With Creation คิด สร้าง ทางรอด”

หนึ่งในโปรเจ็กต์สะดุดตา และน่าสนใจอย่างยิ่งในแง่วิธีคิด คือ ‘พระเครื่องจากขยะพลาสติก’ โดย ‘ผ้าป่าดีไซน์ by Attanona’ ซึ่งนำแรงบันดาลใจจากการจัด ‘ผ้าป่า’ สู่งานออกแบบเชิงทดลอง เป็นแพลตฟอร์มเชื่อมต่อระหว่างผู้บริจาคและผู้รับบริจาค ให้มีความสะดวก ยืดหยุ่น โปร่งใส และมีทางเลือก เหมาะกับสังคมไทยในปัจจุบัน โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ ทักษะการออกแบบ และเทคโนโลยี เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริจาคใหม่ ให้ฉีกข้อจำกัดต่างๆ ที่เคยมี

งานทดลองที่ว่านี้ก็คือ ‘พระเครื่องจากขยะพลาสติก’

พระเครื่องหลากสี จากขยะพลาสติก 8 ชนิด

พระเครื่องเป็นเครื่องรางของขลังที่คนไทยชอบพกติดตัว บ้างก็ทำมาจากดินจากโลหะ หรือแร่ต่างๆ ที่นำมาขึ้นรูปแล้วปลุกเสก แม้กระทั่งวัสดุอย่างพลาสติกก็ถูกนำมาใช้เลี่ยมพระหรือเป็นกล่องใส่พระเครื่อง แต่กลับไม่เคยถูกนำมาหล่อเป็นพระเลย

ดังนั้น เมื่อความเชื่อ ศาสนา และงานดีไซน์มารวมกัน กลายเป็นโปรเจ็กต์ผ้าป่าดีไซน์วีค พระเครื่องเหล่านี้จึงถูกสร้างด้วยขยะพลาสติกที่แตกต่างกัน ทำให้มีสีสันที่แตกต่างกันไปด้วย โดยขยะพลาสติกที่นำมาใช้ 8 ชนิดได้แก่ PET หรือขวดน้ำ, ฝาขวดน้ำ, ถุงยืด, ถุงนม, ถุงฟอยล์, กล่อง UHT, แหอวนไนลอน, เม็ดพลาสติกรีไซเคิล (ABS) และเม็ดพลาสติกผสมยางธรรมชาติ (Green ABS) ที่ผสมผงไม้

ขยะพลาสติกแต่ละแบบจะมีสีที่แตกต่างกัน บางชนิดอาจจะทำได้หลากหลายสี บางชนิดทำได้เพียงสีเดียว หรือบางชนิดจะมีลักษณะพิเศษอื่นๆ ได้ เช่น ขยะจากฝาขวดน้ำจะมีสีที่สดใส ขยะจากถุงฟอยล์จะมีประกายระยิบระยับส่วนขยะจากกล่อง UHT จะทำได้สีเดียวคือสีเทา

‘ผ้าป่า’ แนวคิดยั่งยืนยุคพุทธกาล

สู่การเวียนว่ายตายเกิดของ ‘ขยะพลาสติก’

ธีรชัย ศุภเมธีกูลวัฒน์ ผู้อำนวยการฝ่ายออกแบบและผู้ก่อตั้งแบรนด์ควอลี่กล่าวว่า การจับผ้าป่าเป็นเรื่องยากในสมัยนี้ กลายเป็นเรื่องของคนต่างจังหวัด ถ้ามีคนไม่รู้จักนำซองผ้าป่ามาให้ก็ไม่กล้า เพราะมีภาพลักษณ์ที่ค่อนข้างเป็นมิจฉาชีพ ซึ่งผ้าป่าเป็นเรื่องดีงาม งานนี้จึงต้องปรับให้ทันสมัยขึ้น คิดว่าช่องทางนี้จะเป็นช่องทางในการทำบุญได้ทันที

“พระเครื่องมีดีไซน์ที่สนับสนุนคนให้มาทำบุญมากขึ้น โดยมีแนวคิดเรื่องของความยั่งยืน คือการเวียนว่ายตายเกิด แนวคิดความยั่งยืนมีมาตั้งแต่พุทธกาล ก่อนที่พระสงฆ์จะมีการถวายผ้าป่า ที่พระสงฆ์ต้องไปหาผ้าจากซากศพ จากผ้าที่คนไม่ใช้ เอามาซัก ตัดเย็บใหม่ เอามาย้อม สิ่งนี้นับว่าเป็นการนำของที่ไม่ใช้แล้วสร้างเป็นสิ่งใหม่ ซึ่งปัจจุบันเราห่างจากเรื่องแบบนี้ เราซื้อใหม่ตลอด และอีกเรื่องคือความเชื่อในการเวียนว่ายตายเกิด พระเครื่องเหล่านี้ทำจากพลาสติกรีไซเคิล ซึ่งพลาสติกที่ว่านี้อาจจะเคยเป็นอะไรมาในชาติก่อนๆ จนมาถึงชาติสุดท้ายคือพระเครื่อง เพราะเราเชื่อว่าคงไม่มีใครทิ้งพระเครื่อง” ธีรชัยอธิบายแนวคิดเฉียบคมโดยเฉพาะประโยคท้ายสุด

อย่างไรก็ตาม อาจเกิดคำถามที่ว่า ทำไมนำวัสดุไร้ค่าเหล่านี้มาทำพระเครื่อง ?

“ตรงนี้เรามีมุมมองความเท่าเทียมที่มาจากพระพุทธศาสนา ในการบวชพระเราไม่ได้จำกัดเลยว่าคุณจะมาจากวรรณะไหนหรือมาจากชนชั้นทางสังคมไหน เมื่อบวชจะเป็นพระที่มีความเท่าเทียมกันทั้งหมด สิ่งนี้คือโอกาสที่จะใช้วัสดุให้เกิดประโยชน์ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นวัสดุที่มีคุณค่ามาก่อน โดยมีการปลุกเสกมาแล้วที่วัดบริเวณใกล้ๆ โรงงาน วัสดุที่นำมาทำเป็นกลิสเตอร์มาจากถุงขนม ถุงฟอยล์ ข้างหลังพระเครื่องจะมีคำว่าสติ นอกจากเรื่องทุกข์แล้วก็จะมีเรื่องของสติในการบริโภคและจะทิ้งขยะจะต้องมีสติ” คือคำตอบอย่างชัดเจนของธีรชัย

บริจาคทรัพย์หรือ ‘ขยะ’ รับพระ 1 องค์

มั่นใจ ไม่กลายเป็น ‘ขยะอีกชิ้น’

เงื่อนไขคือในการได้รับพระเครื่องคือ บริจาคเงินกับโครงการเกิน 100 บาทหรือนำขยะรีไซเคิลประเภทพลาสติกและขวด 1 กิโลกรัมที่ล้างทำความสะอาดแล้วมาบริจาค จะได้รับพระเครื่อง 1 องค์ โดยผู้ที่บริจาคเงินสามารถเลือกที่ที่ต้องการบริจาคได้ 3 ที่ คือ มูลนิธิแพทย์ชนบท มูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อการพัฒนาคนพิการ และวัดโบสถ์วรดิตถ์ สามารถบริจาคโอนเงินเข้ามูลนิธิที่เข้าร่วมโดยตรงและสามารถนำขยะมาบริจาคได้ โดยขยะที่สามารถบริจาคได้ ประเภทพลาสติกที่รับ ได้แก่ ขวดหรือถ้วยเครื่องดื่มต่างๆ ฝาขวด กล่องอาหาร ฝาปิด ถาดอาหาร ชาม ถ้วยซุป ถ้วยน้ำจิ้ม ช้อน ส้อม มีด พลาสติก ถ้วยโยเกิร์ต บรรจุภัณฑ์แข็ง ใส อื่นๆ เช่น กล่องบรรจุไข่ ขวดบรรจุภัณฑ์ทำความสะอาดต่างๆ หรือภาชนะที่มีสัญลักษณ์ PET, HDPE, LDPE, PP, PS พลาสติกที่บริจาคเข้าโครงการ Qualycircular เพื่อนำไปทำเป็นผลิตภัณฑ์ของใช้ของแต่งบ้าน ส่วนขวดแก้วจะนำไปทำเป็นแจกันปลูกต้นไม้ หรือผลิตภัณฑ์แต่งบ้านอื่นๆ แม้ความตั้งใจดี แนวคิดดี ผลิตภัณฑ์ก็ออกมาดี
แต่ยังมีอีกหนึ่งคำถามที่เกิดขึ้น นั่นคือ พระเครื่องจากขยะเหล่านี้ สุดท้ายแล้วจะกลายเป็นขยะอีกชิ้นหรือไม่ ?

เพจ Qualy หนึ่งในแบรนด์ที่ร่วมออกแบบพระเครื่องจากขยะพลาสติก ออกมาตอบคำถามนี้ว่า พระเครื่องชุดนี้มีไว้สำหรับแจกให้กับผู้ที่เข้าร่วมทำบุญบริจาคและผู้สนับสนุนงานผ้าป่า Design Week จึงเชื่อว่าผู้ที่รับพระเครื่องไปเพราะต้องการและจะเก็บรักษาไว้อย่างดี ไม่ทิ้งเป็นขยะ โดยเฉพาะผู้ที่เอาพลาสติกมาแลกพระเครื่อง น่าจะไม่ทิ้งเป็นขยะแน่นอน พลาสติกรีไซเคิลบางชนิดที่นำมาผลิตพระเครื่องชุดนี้ ปกติไม่สามารถรีไซเคิลได้ หรือไม่เป็นที่ต้องการของตลาด เช่น ถุงฟอยล์ ซึ่งจะไปจบที่บ่อขยะ และพยายามอย่างมากในการใช้พลาสติกรีไซเคิลปริมาณน้อย

เพื่อสร้างการตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อมในปริมาณมาก เพื่อผลักดันเรื่องสิ่งแวดล้อมไปในทุกๆ วงการ

เทศกาลงานออกแบบกรุงเทพ 2565 (Bangkok Design Week 2022)

จัดโดยสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์(องค์การมหาชน)หรือCEA 5 – 13 กุมภาพันธ์ รวม 9 วัน ใน 5 ย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกรุงเทพฯ ภายใต้แนวคิด “Co With Creation คิด สร้าง ทางรอด” อัดแน่นกว่า 200 โปรแกรม ที่จะผสมผสานงานออกแบบที่ “Co” กับประเด็นที่เทศกาลฯ ปีนี้ต้องการนำเสนอทั้ง 5 ประเด็น ได้แก่

“Co with Space” งานออกแบบพื้นที่เพื่อรับมือกับปัญหาและความท้าทายใหม่ ๆ

“Co with Mental Health” งานออกแบบที่ช่วยบรรเทาความสาหัสของจิตใจจากโควิด

“Co with Eco” งานออกแบบเพื่อชะลอเวลาของวิกฤตสิ่งแวดล้อม

“Co with Culture” งานออกแบบที่หยิบจับวัฒนธรรมมาสร้างสรรค์และนำเสนอในมุมใหม่

“Co with Future” งานออกแบบที่ทำงานร่วมกับเทคโนโลยีเพื่ออนาคต

ไฮไลต์ในย่านต่างๆ ดังนี้

ย่านพระนคร

• Future Paradise : Design And Objects Associations โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ อาคารเก่าแก่ตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ตั้งแต่เวลา 11:00 – 21:00 น.
• New World x Old Town ครั้งที่ 2 : Urban Ally ในอาคารห้างนิวเวิลด์ ย่านบางลำพู ตั้งแต่เวลา 17:00 – 21:00 น.
• Re-frontage shophouse: Urban Ally บริเวณถนนสามเสน ตั้งแต่เวลา 11:00-20:00 น.
• Revitalise The First Post Office : Urban Ally การจัด Lighting installation บริเวณอาคารร้างไปรษณียาคาร ตั้งแต่เวลา 18:00 – 21:00 น.
• มองเมืองเก่า เล่าผ่านแสง : FACULTY OF ARCHITECTURE กิจกรรมแผนที่ดอกไม้อินเทอร์แอ็กทีฟ (interactive flower mapping) ขึ้นบริเวณสะพานข้ามคลอง ข้างโรงเรียนราชินี ตั้งแต่เวลา 17:00 – 21:00 น.

เจริญกรุง – ตลาดน้อย

• CO WITH GARDEN : CEA x Kernel Design พื้นที่สันทนาการยุคนิวนอร์มอล ณ อาคาร TCDC ไปรษณีย์กลาง บางรัก ตั้งแต่เวลา 11:00 – 22:00 น.
• SIT/VID/ME : AP THAILAND “SIT-VID-ME นั่งด้วยกัน” Community Space โดยเอพี ไทยแลนด์ ณ ลานจตุรัสไปรษณีย์กลาง บางรัก ตั้งแต่เวลา 11:00 – 22:00 น.
• The Standard Presents Jaime Hayon : The Standard, Bangkok Mahanakhon นำเสนอ “Shadow Theatre” งานนิทรรศการศิลปะสุดสร้างสรรค์โดย ไฮเม่ ฮายอน (Jaime Hayon) ณ อาคารชัยพัฒนสิน อาคารพานิชย์เก่าอายุกว่า100ปี ย่านเจริญกรุง ตั้งแต่เวลา 11:00 – 21:00 น.
• CALADIUMLISM: มือ-บอน : SUMPHAT ชวนพลิกมุมมอง “บอนสี” ต้นไม้คู่ประวัติศาสตร์ไทย เข้ากับบริบทใหม่ในปี 2022 ณ อาคารชัยพัฒนสิน ตั้งแต่เวลา 11:00 – 21:00 น.
• The Wall 2022 : LIGHTING DESIGNERS THAILAND ศิลปะแสงที่เปลี่ยนเมืองให้สนุกจนใคร ๆ ก็อยากลุกออกมาเดิน ณ บริเวณริมคลองผดุงกรุงเกษม ตั้งแต่เวลา 18:00 – 22:00 น.
• Made in Charoenkrung ปีที่ 3 พัฒนาศักยภาพของกิจการดั้งเดิมในย่านเจริญกรุง ณ ลานจตุรัสไปรษณีย์กลาง บางรัก เวลา 17:00 – 21:00 น.
• จักรวาลใจ Mental-verse : Eyedropper Fill นิทรรศการที่พาไปสำรวจ “โลกซึมเศร้า” ที่ช่วยให้เราเข้าใจโรคทางใจ และเห็นอกเห็นใจกันและกันมากขึ้น ณ River City Bangkok ตั้งแต่เวลา 11:00 – 20:00 น.

สามย่าน

• ศูนย์ปฏิบัติการศิลปกรรมดิจิทัล : FAAMAI รับชมภาพยนตร์แบบ immersive 360 องศา ณ ศูนย์ปฏิบัติการศิลปกรรมดิจิทัล FAAMAI Digital Arts Hub ตั้งแต่วันที่ 10-13 กุมภาพันธ์ 2565 เวลา 17:00-21:00 น.
• บิงโก!สามย่าน : TREASURE BY HUMANICE ชวนตามไปชิมอาหารจานเด็ดใน 3 ย่าน “สามย่าน สวนหลวง บรรทัดทอง” ที่ลานคณะสถาปัตย์ฝั่งสามย่าน (ลานอินด้า) ตั้งแต่เวลา 11:30-18.00 น.(จำนวนจำกัด)

ทองหล่อ – เอกมัย

• 2022 ThongEk x Metaverse : ThongEk ท่องโลกเสมือนจริง ทดลองสำรวจ 5 ธุรกิจย่านทองหล่อ – เอกมัย รายละเอียดเพิ่มเติม https://www.facebook.com/THONGEKdesigndistrict

อารีย์ – ประดิพัทธ์

• AriCoin Kindness Exchange : AriAround กิจกรรมแลกเหรียญอารี ให้ชาวอารีย์นำขยะ อาทิ ขวด PET, กระป๋องอะลูมิเนียม และหนังสือที่ส่งต่อได้มาแลกเป็นเหรียญ และนำไปใช้แลกสิทธิพิเศษต่าง ๆ ในย่าน ณ FEAST Ratchakru ตั้งแต่เวลา 11:00 – 17:00 น. รายละเอียดเพิ่มเติม https://www.facebook.com/AriAround