“ปัจจุบันเรื่องของการเรียนรู้ตลอดชีวิตมีความจำเป็นอย่างมาก พอเรียนจบไปหลายปีต้องมีการอัพสกิล หรือรีสกิล เพราะทุกอย่างเปลี่ยนไปทุกวัน ถ้าเราไม่ตามเทคโนโลยี หรือเป็นคนล้าหลัง มันก็จะเกิดผลเสียกับเรา เทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามามีบทบาทสำคัญที่จะต่อยอดและทำให้งานนั้นก้าวหน้าขึ้นในเรื่องของการลดค่าใช้จ่าย
“เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทอย่างมาก เราต้องมองว่าเทคโนโลยีจะสามารถต่อยอดสร้างนวัตกรรมด้านอาหารได้อย่างไร บางทียังมีปัญหาเรื่องอาหารที่เป็นเศษเหลือ เราก็สามารถแปรรูปให้มีคุณค่า แล้วนำกลับมารับประทานได้อย่างเอร็ดอร่อย เก็บไว้ได้นาน นี่เป็นสิ่งที่เรามองว่ามีประโยชน์กับสังคม”
รศ.ดร.อนุวัฒน์ จางวนิชเลิศ รักษาการ อธิการบดีสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) กล่าวระหว่างเสวนา ‘นวัตกรรมสร้างโอกาสทางธุรกิจ-สร้างอาชีพใหม่’ จาก 3 องค์กรชั้นนำ ประกอบด้วย สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) (CEA), สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) (TIJ) และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.)
เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมานี้ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เปิดตลาดนวัตกรรม KMITL INNOKET 2022 ยกงานวิจัยจากบนหิ้ง สู่บนห้าง สจล. สู่ใจกลางเมือง ณ ศูนย์การค้าสามย่านมิตรทาวน์ โดยมีนวัตกรรมที่สามารถนำไปต่อยอดธุรกิจ สร้างอาชีพได้ จัดแสดงหลายรายการ เพราะในปัจจุบันการศึกษาไม่ได้มองแค่การสอนให้เรียนจบ และพอทำงานได้ในระดับหนึ่ง แต่จำเป็นต้องมีการต่อยอดผลงานให้เกิดเชิงพาณิชย์ เพื่อส่งเสริมการเป็นผู้ประกอบการ รวมถึงเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ
ลดต้นทุน เพิ่มการผลิต
เทคโนโลยีขับเคลื่อนเศรษฐกิจ
ผศ.ดร.วรรณรัช สันติอมรทัต ประธานคณะอนุกรรมการแผนงานดิจิทัลแพลตฟอร์มหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) กล่าวว่า เข้าสู่ยุคเทคโนโลยีดิจิทัล มันกำลังเปิดการดิสรัปชั่น สู่ยุค AI สิ่งเหล่านี้แทรกเข้ามาในชีวิตประจำวัน จะเห็นได้ว่าดิจิทัล AI เปรียบเสมือนเป็นฐานให้กับหลายอุตสาหกรรม ทำให้อุตสาหกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดต้นทุนและเพิ่มการผลิต
“มันยังเป็นตัวที่ทำให้เรา enable ค้นพบสิ่งใหม่ๆ ได้เยอะมาก และเป็นตัวที่สามารถช่วยประเทศหา new economy โดยเฉพาะเราเป็นประเทศต้นทางของความหลากหลายด้านสุขภาพ มีพืช สัตว์ สิ่งที่อยู่บนบกมากมาย การเอาเทคโนโลยีมาช่วยจะทำให้เกิดอะไรใหม่ๆ ที่เป็นโอกาสให้กับเด็กรุ่นใหม่”
นอกจากนี้ ผศ.ดร.วรรณรัชกล่าวเพิ่มเติมว่า หลังจากที่อาจารย์ นักวิจัยอิสระหรือกระทั่งสตาร์ตอัพ ได้มีการทดลองเรื่องของการทำโปรดักต์ บพข.จะเป็นส่วนที่มารับช่วงในการต่อยอดสนับสนุนเรื่องทุนให้ไปทดลองในตลาด อย่างน้อยก็ได้ฟีดแบ๊กกลับมา และนำมาปรับปรุงโปรดักต์ให้เกิดขึ้นได้จริง อยากให้กลุ่มตรงนี้สามารถสร้างมูลค่าให้กับประเทศได้
เตรียมลุย ‘เมตาเวิร์ส’ แนะคอร์สเรียนผู้ประกอบการ
ด้าน ดร.ชาคริต พิชญางกูร ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA) กล่าวถึงบทบาทขององค์กรว่า มีหน้าที่สนับสนุน ส่งเสริมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ นอกจากนี้ยังส่งเสริมผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ต่างๆ เมื่อมีเทคโนโลยีแล้ว การจะเชื่อมต่อเข้าสู่ตลาด จำเป็นต้องใช้เครื่องมือความคิดสร้างสรรค์เข้าไปร่วมพัฒนาเพื่อตอบโจทย์ตลาด รวมไปถึงเรื่องการออกแบบผลิตภัณฑ์
“ในฐานะที่เป็นตัวเชื่อมต่อให้ความรู้กับผู้ประกอบการว่ามีเทคโนโลยีแล้ว จะเข้าสู่ตลาดยังไง มันมีอยู่ 2-3 กระบวนการ คือเรื่องการนำความคิดสร้างสรรค์เข้ามาเชื่อมต่อเพื่อใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์ ออกแบบบริการ โดยใช้กระบวนการ Design Thinking ความคิดเชิงออกแบบ เพื่อให้เราสามารถเข้าถึง brand inside ของผู้บริโภค แล้วเราก็มีคอร์สเรียนออนไลน์ CEA Academy ที่ผู้ประกอบการ คนทั่วไป สามารถสมัครเข้ามาเรียนได้” ดร.ชาคริตกล่าว ก่อนแย้มว่า ภารกิจในปีหน้าคือเมตาเวิร์ส เช่น การเปิดร้านขายเสื้อผ้าในเมตาเวิร์ส การออกแบบสินค้า หวังว่าความร่วมมือที่จะได้จาก สจล. ในอนาคตคือเรื่องไอที ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยผลักดันเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ให้สามารถต่อยอดกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้อย่างราบรื่น และเป็นผลดีต่อเศรษฐกิจในภาพรวม
รถเข็น Hygiene สร้างโอกาส คืนคนสู่ชุมชน
ชลธิช ชื่นอุระ ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมข้อกำหนดกรุงเทพและการปฏิบัติต่อผู้กระทำผิด สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) (TIJ) เผยว่า 1 ปีมีผู้ออกจากเรือนจำประมาณ 1 แสนเกือบ 2 แสนคน และ 1 ใน 3 ของคนกลุ่มนี้ ต้องกลับเข้าเรือนจำภายในระยะเวลา 3 ปี
“ไม่ใช่เพราะเป็นคนน่ากลัว จึงต้องทำผิดซ้ำๆ แต่เขาไม่มีโอกาสได้เริ่มใหม่ ตรงนี้เราพูดถึงโอกาสในการประกอบอาชีพ โอกาสที่เดินไปไหนแล้วคนในชุมชนไม่ตีตราเขา เรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องที่ TIJ เราทำกันมาเป็นเวลานาน”
ชลธิชยังอธิบายถึงความเกี่ยวพันด้านนวัตกรรมว่า ทาง TIJ ทำโครงการ Hygiene Street Food สร้างโอกาส โดยมี สจล.เป็นหนึ่งในพาร์ตเนอร์สำคัญ สิ่งที่พยายามทำคือ คนที่ออกจากเรือนจำแล้ว ถ้าเขาไปสมัครงานที่ไหนไม่ได้ ให้มาประกอบอาชีพอิสระ การขายอาหารริมทางยุคโควิดต้องมีความสะอาด ความปลอดภัยมากขึ้น นี่คือโครงการที่ได้เริ่มต้นขึ้น
“เราได้รับการสนับสนุนอย่างยิ่งจากคณะอุตสาหกรรมอาหาร และ Food Science เราได้ออกแบบหลักสูตรให้ผู้ที่พ้นโทษแล้วมาเรียน เขาจะมีความรู้เรื่องของอาหารที่สะอาด และอาหารที่อร่อย ที่สำคัญคือ รถเข็น จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ ซึ่งช่วยออกแบบรถเข็นที่มีความโดดเด่น ลดเรื่องของการปล่อยมลพิษ และ Surface แบบ food grade ลดการติดต่อของโรค แบคทีเรีย หรือเชื้อโรคต่างๆ มีระบบน้ำ ถังดักไขมัน น้ำเสีย น้ำทิ้ง นี่เป็นนวัตกรรมที่ได้รับความอนุเคราะห์มากๆ จาก สจล. เข้ามาใช้ในโครงการ”
ชลธิชกล่าวเพิ่มเติมว่า ทำโครงการร่วมกับ สจล. มาตั้งแต่ปี 2020 ช่วงเริ่มโควิด ตอนนี้ทำมา 3 รุ่น มีผู้เข้าร่วมโครงการประมาณ 35 ราย มาจากกรุงเทพฯ และปริมณฑล นอกจาก สจล.มีเครือข่ายภาคีประมาณ 23 แห่ง ซึ่งมองว่า การที่ใครสักคนหนึ่งจะกลับไปสู่ชุมชนได้ คงไม่ใช่แค่ความร่วมมือของ 2-3 หน่วยงาน แต่ว่าต้องใช้องค์กรที่มากกว่านั้น
ข้าวเหนียวหัก-น้ำส้มสายชูหมัก
เมื่อ ‘เศษเหลือ’ กลายเป็นผลิตภัณฑ์สร้างรายได้
รัชนีกร พูนเพิ่ม นักศึกษาประจำบูธคณะวิศวกรรมศาสตร์ อธิบายว่า Mango Cider หรือน้ำส้มสายชูหมักจากมะม่วง ผลงานของ ผส.ดร.พิมพ์เพ็ญ พรเฉลิมพงศ์ เริ่มต้นที่ปัญหาของเกษตรกรซึ่งมีเศษผลไม้เหลือใช้เยอะ บางทีปลูกแล้วขายส่งออกไม่ได้ ราคามันก็ต่ำลง ได้เงินน้อย จึงนำมาทำน้ำส้มสายชูซึ่งสามารถเพิ่มมูลค่าให้ผลไม้ได้
“อาจารย์วราวุฒิ ครูส่ง เลยสร้างเครื่อง Bioreactor ขึ้นมา โดยมันจะช่วยเติมอากาศเข้าไป ทำให้มีฟองขนาดเล็กๆ ซึ่งถ้าเป็นเครื่องอื่นจะเกิดฟองขนาดใหญ่ พอฟองเล็กจุลินทรีย์ก็จะเอาอากาศไปใช้ได้เร็วขึ้น มันก็ทำให้กระบวนการผลิตกรดแอซีติกได้เร็ว ภายในระยะเวลาที่สั้น”
รัชนีกรอธิบายเพิ่มว่า ตัวน้ำส้มสายชูหรือ Mango Cider ใช้ระยะเวลาในการวิจัยประมาณ 8 เดือน ต้องดูเรื่องของปริมาณเชื้อว่าใช้เท่าไหร่ สภาพแวดล้อมเหมาะสมหรือไม่ แล้วค่อยๆ ปรับมาเรื่อยๆ
“อย่างตัว Mango Cider Vinegar พอทำเสร็จก็เอามาขายเป็นเชิงพาณิชย์ได้เลย คนบริโภคเพื่อสุขภาพ นำไปผสมน้ำประมาณ 1 ช้อนโต๊ะและดื่ม ช่วยเรื่องเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ปรับสมดุลลำไส้และการขับถ่าย หรือบางคนเขากินไม่ได้ เราก็มีการไปร่วมกับโครงการแม่ฟ้าหลวง เป็นเครื่องดื่มไซเดอร์ผสมมะม่วงเสาวรส รสชาติดื่มง่ายกว่ามาก”
ด้านบูธคณะครุศาสตร์อุตสาหกรรมและเทคโนโลยี สุภาพร สิงหา พนักงานประจำบูธอธิบายว่า สแน็คกรอบจากข้าวเหนียวหัก ผลงานของ รศ.ดร.ปิ่นมณี ขวัญเมือง และคณะ คือผลพลอยได้จากการสีข้าวเหนียว โดยส่วนใหญ่ข้าวที่เอาไปหุงคือข้าวเต็มเมล็ด สวย แต่ที่เอามาทำคือแบบไม่เต็มเมล็ด ผ่านกระบวนการผลิตเช่นเดียวกับข้าวเกรียบว่าวและขนมแดกงา
“เราอยากกินแบบขนมขบเคี้ยวเป็นอาหารว่าง ไม่ได้ทานแบบเป็นของคาวเหมือนข้าวเหนียวหมูปิ้ง เราเลยพัฒนาเป็นขนมขึ้นมา โดยลักษณะเป็นกรุบๆกรอบๆ คล้ายซีเรียล มีรสมันจากเม็ดมะม่วงหิมพานต์และกลิ่นหอมจากวัตถุดิบ ซึ่งการทำมีจุดที่ต้องระวังคือถ้าเราผสมได้ไม่เนียน ตัวเนื้อขนมก็จะออกมาไม่สวย”
สุภาพรกล่าวเสริมว่า ผลิตภัณฑ์นี้สามารถนำไปต่อยอดด้วยการใส่รสชาติอื่นเข้าไปได้ เช่น รสกาแฟ หรือนำไปเติมเนื้อสัตว์ ซึ่งผลิตภัณฑ์ข้าวเหนียวหักเป็นแบบ Plant-Based สามารถนำไปผสมโปรตีนจากเนื้อสัตว์เพิ่มได้
“ในอนาคตจะมีผลิตภัณฑ์อื่นออกมาอีกแน่นอน เพราะแล็บของเราพัฒนาผลิตภัณฑ์อยู่เรื่อยๆ อย่างผลงานที่ผ่านมาก็มีน้ำซินไบโอติก มีขนมขบเคี้ยวเป็นแผ่นบางกรอบอย่างคริสปี้จากปลีกล้วย ผักปลังและเม็ดขนุน ซึ่งผลงานเหล่านี้เรานำไปเผยแพร่เรียบร้อยแล้ว”
ปรับปรุงพันธุ์เบญจมาศ ปลูกง่าย ลดนำเข้า
ธนกร บุญกำจัด บูธคณะเทคโนโลยีการเกษตร กล่าวว่า ประเทศไทยนำเข้าไม้ดอกเบญจมาศมากเป็นอันดับ 4 มูลค่าการนำเข้าสูงมาก สายพันธุ์เบญจมาศที่สามารถปลูกในประเทศไทยได้มีน้อย เนื่องจากสภาพอากาศค่อนข้างไม่อำนวยต่อการเจริญเติบโต ทาง รศ.ดร.กัญจนา แซ่เตียว คณะอาจารย์และนักศึกษา คณะเทคโนโลยีการเกษตร จึงมีความคิดที่จะปรับปรุงพันธุ์ใหม่ขึ้นมา เพื่อให้สามารถปลูกในไทยได้ และช่วยลดปริมาณการนำเข้าเบญจมาศจากต่างประเทศ
“ใช้เวลาทำมาหลายปี แต่ในระหว่างนั้นก็พัฒนาได้หลายสายพันธุ์ อย่างวันนี้นำมา 6 สายพันธุ์ ทั้งหมดเริ่มจากพันธุ์ต้นแบบซึ่งมีอยู่ 2 พันธุ์ พันธุ์ดอกสีขาวแบ่งออกมาได้ 3 สายพันธุ์ จะได้เรื่องของฟอร์มดอก บางทีออกมาเป็นสีเขียวเล็กๆ หรือออกมาเป็นพุ่ม และพันธ์ุดอกสีม่วง ก็จะได้อีก 3 สายพันธุ์ จะได้เรื่องสีที่แตกต่าง จะมีเฟดเป็นสีชมพู หรือดอกสีม่วงที่มีจุดด่างสีขาว
ปัญหาที่เราเจอคือจะมีบางสายพันธุ์ที่ค่อนข้างใกล้เคียงกัน เราต้องการความแตกต่าง กว่าจะปรับปรุง กลายพันธุ์มาเป็นลักษณะที่ต้องการมันค่อนข้างจะเกิดปัญหา พอสายพันธุ์ใกล้เคียงกันมาเกินไป จึงไม่สามารถนำมาคัดแยกได้”
การจะต่อยอดได้ อันดับแรกต้องให้เกษตรกรไปปลูกในพื้นที่จริงก่อน เพื่อทดสอบอีกครั้งว่า หากปลูกจริงจะมีการกลายพันธุ์อีกครั้งหรือไม่ ถ้าสายพันธุ์คงที่ ก็จะสามารถกระจายพันธุ์ได้ เพื่อปลูกและส่งขายในตลาดดอกไม้ทั่วไป การต่อยอดในเชิงพาณิชย์จึงต้องรอจนกว่าจะไปถึงขั้นนั้น เพราะที่ผ่านมาปลูกในโรงเรือนตลอด เป็นงานต่อไปที่ต้องทำ” ธนกรเล่า
นับเป็นหลากนวัตกรรมน่าสนใจที่พลิกจากงานวิจัยบนหิ้งสู่ชีวิตจริงในวันพรุ่งนี้
ขวัญพรทัศ ธนูสิงห์
