หลังจากดาวเทียม ไทยโชต (Thaichote) หรือดาวเทียมธีออส (THEOS) ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรดวงแรกของไทยได้ทะยานขึ้นสู่อวกาศ เมื่อวันพุธที่ 1 ตุลาคม 2551 โดยจรวดนำส่ง “เนปเปอร์” (Dnepr) จากฐานส่งจรวดเมืองยาสนี (Yasny) ประเทศรัสเซีย ดาวเทียมดวงนี้ มีกำหนดอายุการใช้งาน 5 ปี แต่จนขณะนี้ผ่านไป เกือบ 15 ปีแล้ว ประเทศไทยยังสามารถใช้ประโยชน์จากข้อมูลดาวเทียมดวงนี้อยู่ แต่ก็คาดการว่า ไทยโชตจะถูกปลดระวางการทำงานเร็วๆ นี้
ดาวเทียมธีออส 2 เป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากร ที่กำลังจะถูกปล่อยขึ้นสู่ห้วงอวกาศในเร็ววันนี้
ความพิเศษ และพิเศษมากๆ สำหรับ ดาวเทียมธีออส 2 ก็คือ จะมีดาวเทียมดวงเล็ก ที่จะถูกออกแบบและสร้างขึ้นมาพร้อมกัน เพื่อให้ปฏิบัติงานคู่ขนานกันไป ซึ่งดาวเทียมอีกดวงดังกล่าว ถูกตั้งชื่อว่า ธีออส 2 เอ
โดย ธีออส 2 เอ เดินทางมาถึงประเทศไทยเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2565 หลังจากใช้เวลาในการออกแบบ สร้างสรรค์ ประมาณ 3 ปีกว่าๆ
ซึ่งตั้งแต่ ปี 2561 ทีมผู้เชี่ยวชาญจากทาง Surrey Satellite Technology Ltd (SSTL) ซึ่งเป็นบริษัทผู้ผลิตดาวเทียม ธีออส 2 เอ ได้เริ่มออกแบบเบื้องต้น จากนั้นต้นปี 2562 วิศวกรดาวเทียมไทยจำนวน 22 คน จึงได้ร่วมออกแบบและการพัฒนาดาวเทียมอย่างจริงจังและเข้มข้น ที่สหราชอาณาจักร
ดาวเทียมที่จับต้องได้
ดร.พรเทพ นวกิจกนก ผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการธีออส 2สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือจิสด้า กล่าวว่า นอกเหนือไปจากความพิเศษ สำหรับการมีส่วนในการสร้างดาวเทียมธีออส 2 เอ ของคนไทยก็คือ ความยั่งยืน และทำให้อวกาศเข้ามาใกล้กับวิถีชีวิตคนไทยมากแบบจับต้องได้ทีเดียว
“จับต้องได้ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าเราต้องไปอวกาศ หรือบินออกไปนอกโลก แต่หมายถึงการเข้าไปทำงาน ไปสร้างรายได้กับการสร้างดาวเทียมดวงนี้ และดวงอื่นๆ ในอนาคต เพราะนี่เป็นครั้งแรก และเป็นจุดเริ่มต้น ในวงการเทคโนโลยีอวกาศไทยที่วิศวกรดาวเทียมไทยได้ออกแบบและพัฒนาดาวเทียมได้เองที่มีมาตรฐานระดับ industrial grade หรือทำเองเป็นและขายเองได้ในเชิงพานิชย์” ดร.พรเทพกล่าว
เศรษฐกิจอวกาศ กับงานที่ยั่งยืนของคนไทย
ดร.พรเทพอธิบายเพิ่มเติมว่า นับแต่นี้จะมีการมุ่งส่งเสริมและสนับสนุนผู้ประกอบการในไทยในการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมเพื่อติดตั้งบนดาวเทียม ดวงอื่นในอนาคต พัฒนาผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมในประเทศไทยเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของเทคโนโลยีอวกาศที่ไม่เพียงแต่จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเทคโนโลยีดาวเทียมแบบ Made in Thailand เท่านั้น
หากยังเป็นการกระตุ้นให้เกิดการขยายตัวทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมอวกาศจากการต่อยอดทางธุรกิจของเหล่าผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วน Spacecraft ซึ่งเป็นธุรกิจในกลุ่ม ธุรกิจแนวใหม่ ทำให้ผู้ประกอบการในประเทศไทยได้มีส่วนร่วมในโครงการอวกาศระดับประเทศ
“ถือเป็นก้าวที่สำคัญมาก และเป็นครั้งแรกที่ผู้ประกอบการในไทยจะเข้าไปเป็น Tier-1 ใน Supply chain การผลิตชิ้นส่วนอวกาศยานดาวเทียม ซึ่งจะก่อให้เกิดการพัฒนาต่อยอดให้แก่อุตสาหกรรมในประเทศ” ผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการธีออส 2 กล่าว
แล้วความยั่งยืน จากเศรษฐกิจอวกาศคืออะไร
ดร.พรเทพกล่าวว่า การที่วิศวกรคนไทยได้ไปเรียนรู้ และเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างดาวเทียมดวงนี้ ไม่ใช่แค่ไป และกลับมาเท่านั้น แต่ทุกคนยังพร้อมที่จะถ่ายทอดความรู้เหล่านี้ จากรุ่นไปสู่อีกรุ่น เพื่อสร้างบุคลากรที่จะเข้ามาสู่งานทางด้านนี้อย่างไม่มีที่สิ้นสุดอีกด้วย เพราะแนวโน้มของอุตสาหกรรมอวกาศในประเทศจะเติบโตขึ้น เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้ และสร้างโอกาสทางการแข่งขันในระดับสากล
“จะมีการถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติจากทีมวิศวกรดาวเทียมไทยที่ผ่านการเรียนรู้และฝึกฝนมาอย่างเข้มข้นในการพัฒนาดาวเทียม ธีออส 2 เอ ให้กับบุคลากรที่มีความเกี่ยวข้องกับงานทางด้านเทคโนโลยีดาวเทียมจากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อให้นำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้และต่อยอดกับงานด้านเทคโนโลยีดาวเทียม ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบ การสร้าง และการทดสอบระบบดาวเทียม รวมถึงการประยุกต์ใช้กับงานเทคโนโลยีขั้นสูงอื่นๆ” ดร.พรเทพกล่าว
ตลาดซื้อขายชิ้นส่วนดาวเทียมในประเทศไทย
ดร.พรเทพกล่าวว่า มีการกำหนดแผนส่งเสริมผู้ประกอบการในไทยให้สามารถเข้าสู่ Space Value Chain ด้วยการผนวกแผนการพัฒนาผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมในประเทศไทยเข้ากับโครงการ ธีออส 2 และกำหนดให้ทางบริษัท Surrey Satellite Technology Ltd (SSTL) ซึ่งเป็นบริษัทผู้ผลิตดาวเทียม
ธีออส 2 เอ ในโครงการ ธีออส-2 สั่งซื้อชิ้นส่วนดาวเทียม ธีออส 2 เอ จากผู้ประกอบการในประเทศไทย เพื่อให้ผู้ประกอบการในประเทศไทยมีโอกาสได้ร่วมงานกับบริษัทผู้ผลิตดาวเทียมชั้นแนวหน้าของโลก โดย จิสด้าเป็นผู้คัดสรรผู้ประกอบการที่มีศักยภาพเบื้องต้นด้วยตัวเอง ก่อนส่งให้ SSTL พิจารณาและคัดเลือกอีกครั้ง ก่อนสั่งผลิตชิ้นส่วนที่ต้องใช้สำหรับดาวเทียม ธีออส 2 เอ
รู้จักตัวตนดาวเทียม ธีออส 2 เอ
รู้จักกับกระบวนการกับยุทธศาสตร์ของดาวเทียมดวงนี้แล้ว มาทำความรู้จักกับตัวตนของ ธีออส2เอกันบ้าง
ดาวเทียม ธีออส 2 เอ มีน้ำหนัก 100 กิโลกรัม จะถูกนำไปใช้ในงานเชิงพื้นที่ โดยเฉพาะการติดตามการเปลี่ยนแปลง การสำรวจ การคาดการณ์ และการประเมินให้แม่นยำ ทั้งด้านเกษตร ป่าไม้ ภัยพิบัติ การใช้ประโยชน์ที่ดิน การพัฒนาเมือง ชุมชนเมือง บริหารจัดการน้ำ เป็นต้น และที่สำคัญคือสามารถใช้ในการติดตามเรือเดินสมุทร ในทะเลได้ด้วย
ข้อมูลที่ได้รับจากดาวเทียมธีออส2เอ จะเป็นข้อต่อ และหรือต่อยอดในการทำงานให้กับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยสามารถนำไปพัฒนาเป็น Application หรือ web service ส่งผลให้เกิดการเข้าถึงข้อมูลที่รวดเร็ว และมีความแม่นยำ
เอาชัดๆ อีกที ตรงไหน ส่วนไหนบ้างที่คนไทยทำ
ภายใต้รูปทรงสี่เหลี่ยม ที่ภายในบรรจุโปรแกรมต่างๆ เอาไว้มากมายนั้น วิศวกรไทย คือผู้ออกแบบและพัฒนา “ระบบเซ็นเซอร์และกล้องถ่ายภาพ” เองทั้งหมด ประกอบด้วย กล้องถ่ายภาพโลก กล้องถ่ายภาพดาวเทียม อุปกรณ์วัดสนามแม่เหล็กโลก อุปกรณ์วัดการเคลื่อนไหว อุปกรณ์วัดความเข้มของแสงอาทิตย์ และอุปกรณ์ GPS โดยเน้นสาธิตระบบการทำงานที่ไม่ใช่แค่ผลิตภัณฑ์ที่เป็น space grade อย่างเดียวเท่านั้น
การต่อยอดพัฒนาดาวเทียมของไทยในอนาคต
ดร.พรเทพกล่าวว่า ในเรื่องการพัฒนากำลังคนนั้น จิสด้ามีการถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติจากทีมวิศวกรดาวเทียมไทยที่ผ่านการเรียนรู้และฝึกฝนมาอย่างเข้มข้นในการพัฒนาดาวเทียมธีออส 2 เอ ให้กับบุคลากรที่มีความเกี่ยวข้องกับงานทางด้านเทคโนโลยีดาวเทียมจากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อให้นำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้และต่อยอดกับงานด้านเทคโนโลยีดาวเทียม ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบ การสร้าง และการทดสอบระบบดาวเทียม รวมถึงการประยุกต์ใช้กับงานเทคโนโลยีขั้น สูงอื่นๆ
นับหนึ่งมาระยะหนึ่งแล้ว
พร้อมจะก้าวเข้าไปมีส่วนร่วม สร้างสรรค์งานที่จะออกไปสู่ห้วงอวกาศ กันแล้วหรือยัง
