สํานักพิมพ์มติชนเพิ่งออกหนังสือเล่มใหม่อีกปกหนึ่ง ชื่อว่า “SONG DYNASTY” หรือสูญสิ้นบัลลังก์ซ่ง เขียนโดย จ้าวอี้ แปลโดย เรืองชัย รักศรีอักษร
หนังสือแปลเล่มนี้เป็นเล่มต่อจาก “ตะวันลับแห่งต้าถัง” ที่ได้รับการตอบรับจากแฟนๆ มาก่อนหน้านี้ด้วยดี
รูปเล่มหน้าปกสวยงาม ยิ่งเนื้อหาที่ปรากฏก็น่าติดตาม
วันก่อนสำนักพิมพ์มติชน เชิญ นายสมชาย แซ่จิว ขึ้นเวทีเสวนาเกี่ยวกับหนังสือเล่มนี้
เวทีนี้จัดขึ้นในงาน “จัตุรัสจามจุรี บุ๊คแฟร์ ครั้งที่ 13” ที่จัดขึ้น ณ โถงชั้น G อาคารจามจุรี สแควร์ จุฬาฯ ระหว่างวันที่ 26 สิงหาคมถึง 11 กันยายน
อาจารย์สมชาย เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์จีน และเล่าเรื่องราวต่างๆ ได้อย่างน่าฟัง
หนังสือราชวงศ์ซ่งนี้เป็นตอนต่อจากหนังสือราชวงศ์ถังที่สำนักพิมพ์มติชนนำออกจำหน่ายมาก่อนหน้า
เป็นช่วงที่ราชวงศ์ถังล่มสลายแล้วแผ่นดินจีนแตกเป็น 5 ราชวงศ์ 10 แคว้น กระทั่งกำเนิดราชวงศ์ซ่ง
หากสังเกตดีๆ จะพบว่าแผ่นดินจีนนั้นผ่านการรวมแผ่นดินและแยกแผ่นดินมาตลอดเวลา
เหมือนดั่งที่หนังสือสามก๊กเอ่ยไว้ว่า “เป็นธรรมดาของสิ่งใต้ฟ้า เมื่อแยกกันแล้วก็รวมกัน เมื่อรวมกันนานเข้าก็แยกออก”
อาจารย์สมชายบอกว่าตรงตามกฎไตรลักษณ์
อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
พร้อมย้อนอดีตของจีนให้ฟังแบบย่นย่อ นับตั้งแต่สมัยราชวงศ์โจวที่รวมแผ่นดินแล้วแตกแยกเป็น 7 แคว้น จากนั้นราชวงศ์ฉินคือจิ๋นซีฮ่องเต้ได้รวมแผ่นดินกลับมา
ผ่านไปอีก 15 ปี ราชวงศ์ฉินล่ม แผ่นดินจีนแตกออกเป็น ฉู่ กับ ฮั่น จากนั้นเกิดสงคราม กระทั่งฮั่นได้ชัยชนะ รวมเป็นแผ่นดินต้าฮั่น
ปกครองไปได้สักพักต้าฮั่นเสื่อม แผ่นดินจีนก็แตกเป็น 3 ก๊ก “โจโฉ เล่าปี่ ซุนกวน”
เช่นเดียวกับก่อนราชวงศ์ถังจะครองแผ่นดิน จีนก็ผ่านการแตกแยกมาก่อน
แต่เมื่อราชวงศ์ถังล่มสลาย แผ่นดินจีนปกครองโดย 5 ราชวงศ์ 10 แคว้น
ต่อมารวมแผ่นดินเป็นราชวงศ์ซ่ง
สำหรับราชวงศ์ซ่งมีเรื่องน่าติดตาม ทั้งการกำเนิดราชวงศ์ แนวคิดการบริหารราชการแผ่นดิน และอื่นๆ
การรวมแผ่นดินของราชวงศ์ซ่งต้องใช้เวลาสิบกว่าปี
อาจารย์สมชายให้ข้อมูลว่า ราชวงศ์ซ่งทบทวนบทเรียนการล่มสลายของราชวงศ์ถัง แล้วมาปรับเปลี่ยนการบริหาร
โดยมองว่า เหตุที่ถังล่มสลายเพราะส่วนกลางอ่อนแอ ราชวงศ์ซ่งจึงใช้นโยบาย “ลำต้นแข็งแรง กิ่งก้านอ่อนแอ”
แต่ความผิดพลาดย่อมเกิดขึ้นได้เสมอ
ในสมัยราชวงศ์ถังทางตอนเหนือของจีนมีราชวงศ์เหลียว
พวกเหลียวนี้ชาวตะวันตกเรียกชื่อ “คีตัน” ตอนหลังแผลงมาเป็น “คาเธ่”
ราชวงศ์เหลียวมีความเข้มแข็ง จีนในยุคราชวงศ์ซ่งได้ใช้วิธีทางการทูต มุ่งสันติภาพ
ใช้เงินซื้อสันติภาพ ใช้วิธีการเจรจาต่อรอง ใช้การทูต กระทั่งได้เซ็นสนธิสัญญากับเหลียว ทำให้ซ่งเหนือสงบสุขกว่าร้อยปี
แม้สนธิสัญญาดังกล่าว ทำให้ซ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์เพราะต้องจ่ายเงินให้เหลียวทุกปี แต่หากพิจารณาแล้วกลับพบว่า แม้ซ่งจะต้องจ่ายเงินให้เหลียว แต่ซ่งก็ทำการค้าได้ดุลการค้าจากเหลียวทุกปี
เมื่อแผ่นดินสงบ วิทยากรก็มีพัฒนาการ แผ่นดินซ่งจึงเป็นยุคที่กำเนิดเข็มทิศ กระดาษเนื้อดี ตัวเรียงพิมพ์ และอื่นๆ
แต่สมัยซ่งนั้น ทางตอนเหนือมิได้มีเฉพาะราชวงศ์เหลียวที่เข้มแข็ง ยังมีราชวงศ์จิน หรือพวกแมนจู เรืองอำนาจขึ้นมาด้วย
แล้วความผิดพลาดของราชวงศ์ซ่งก็เกิดขึ้นเมื่อสนับสนุนให้จินทำลายเหลียว
เพราะพอจินตีเหลียวแตก จินก็ตีซ่งต่อ กระทั่งซ่งแตก จักรพรรดิถูกจับ แต่มีองค์ชายคนหนึ่งหนีลงใต้แล้วไปตั้งราชวงศ์ซ่งใต้ขึ้นมา
ส่วนซ่งที่แตกว่า ซ่งเหนือ
แหม ฟังอาจารย์สมชายเล่าแล้วสนุก อดที่จะพลิกอ่านเรื่องราวในหนังสือมิได้
อาจารย์สมชายยังบอกว่า ในยุคซ่งนี้ปรากฏบุคคลสำคัญที่คนไทยรู้จักหลายคน
เปาบุ้นจิ้นเจ้าเมืองไคฟง แม่ทัพงักฮุย ผู้ยิ่งใหญ่เขาเหลียงซาน รวมไปถึงตำนานกำเนิดปาท่องโก๋ ศาลเจ้าไต่ฮงกง
สำหรับตำนานปาท่องโก๋หลายคนคงทราบแล้ว เพราะเป็นเรื่องราวที่ผูกโยงกับวีรกรรมของจอมทัพงักฮุย
เพราะหลังจากซ่งเหนือแตก จอมทัพงักฮุยเป็นนักรบที่ต้องการชิงแผ่นดินซ่งคืนจากจิน แต่ถูกอีกขั้วคัดค้าน
ความขัดแย้งดังกล่าว ทำให้มีคำสั่งฆ่างักฮุยตายในคุก
คนจีนแค้นขั้ว 2 ผัวเมียแกนนำความคิดที่ยอมจิน จึงเอาแป้ง 2 ชิ้นมารวบด้วยกัน แล้วโยนทอดในน้ำมัน หรือเหมือนโยนผัวเมียแกนนำขั้วตรงข้ามงักฮุยลงไปในกระทะทองแดง
ความขัดแย้งเช่นนี้เด่นชัดในการปกครองซ่ง
ขั้วหนึ่งต้องการปฏิรูป อีกขั้วหนึ่งอนุรักษนิยม
ความขัดแย้งลุกลามจาก “ความ” ไปสู่ “คน” แล้วนำไปสู่ความล่มสลาย
รายละเอียดเป็นเช่นไรต้องไปอ่าน “สูญสิ้นบัลลังก์ซ่ง”
แล้วจะเข้าใจความคิดผู้ปกครองยุคซ่ง
