น้องหนูทราบแล้วนะครับว่าพรุ่งนี้คือ “วันรัฐธรรมนูญ” 10 ธันวาคม ซึ่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานให้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับถาวร เรียกว่า “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475” ประกาศใช้เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2475 (แม้จะมีรัฐธรรมนูญอีกหลายฉบับต่อมา ให้นับว่าวันที่ 10 ธันวาคม เป็นวันรัฐธรรมนูญ)
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ในคำปรารภ แจ้งไว้ว่า
“…ได้มีการยกเลิกและแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญหลายครั้ง แสดงว่ารัฐธรรมนูญย่อมเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสมแห่งกาลเวลาและสภาวการณ์ของบ้านเมือง…”
หลังจากที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้ายึดอำนาจรัฐบาลชุดก่อน และใช้อำนาจรัฏฐาธิปัตย์ยกร่างรัฐธรรมนูญการปกครอง (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557 มีคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญเป็นชุดที่สอง ซึ่งผ่านประชามติและสภานิติบัญญัติแห่งชาติแล้ว
ขณะนี้อยู่ระหว่างรอการลงพระปรมาภิไธย เพื่อประกาศใช้ในอีกไม่นานนี้
รัฐธรรมนูญฉบับที่จะประกาศใช้นับเป็นฉบับที่ 20 (เอ๊ะ หรือ 21) หลังจากประกาศใช้แล้ว กฎหมายที่จะตามออกมาคือกฎหมายลูก 10 ฉบับ ซึ่งต้องเร่งรัดออกมาก่อน 4 ฉบับ มีกฎหมายคณะกรรมการการเลือกตั้ง กฎหมายการเลือกตั้ง กฎหมายพรรคการเมือง และกฎหมายว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา
เพื่อให้น้องหนูที่อายุ 18 ปีบริบูรณ์ในปีที่มีการเลือกตั้งจะได้มีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นครั้งแรก พ.ศ.2560
หลังจากประเทศไทยเข้าสู่ยุคการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 คณะราษฎรจึงนำพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองสยามขึ้นกราบบังคมทูลให้ทรงประกาศใช้ในวันที่ 27 มิถุนายน 2475 เป็นหลักในการปกครองประเทศเป็นการชั่วคราว
วันนี้เรามาเรียนรู้เรื่อง “รัฐธรรมนูญ” กันอีกครั้งเป็นไร
คำว่ารัฐธรรมนูญมีผู้ให้ความหมายไว้หลายประการ ขอยกความหมายของนักวิชาการสองคนที่ให้ไว้อย่างชัดเจนและเข้าใจง่าย คือ
ศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรีให้ความหมายไว้ว่า
1.สถานะ เป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศในขณะนั้น
2.ลักษณะ เป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษรมีชื่อหรือศัพท์ใช้เรียกให้เห็นว่าต่างจากกฎหมายอื่น
3.สาระ ว่าด้วยกฎเกณฑ์การปกครองประเทศ
รองศาสตราจารย์ ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ ให้ความหมายว่า รัฐธรรมนูญคือกฎหมายชนิดหนึ่ง แต่เป็นกฎหมายที่มีเนื้อหาสาระแตกต่างไปจากกฎหมายทั่วไป เพราะจะเกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนและกลไกที่มีความสำคัญมากต่างๆ เช่น ฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายบริหาร และฝ่ายตุลาการ
รวมตลอดถึงความสัมพันธ์ระหว่างกลไกเหล่านี้ รัฐธรรมนูญจึงเป็นกฎหมายที่มุ่งคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน และแตกต่างจากกฎหมายชนิดอื่น ทั้งเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ
ประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่การใช้รัฐธรรมนูญที่เกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนซึ่งประชาชนจะมีส่วนร่วมอีกครั้งหนึ่ง แม้มีส่วนร่วมเพียงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ยังไม่มีสิทธิเลือกสมาชิกวุฒิสภาเช่นเมื่อก่อน ทั้งในรัฐธรรมนูญฉบับนี้ยังอาจจำกัดสิทธิบางประการของพรรคการเมืองและนักการเมือง
ดังนั้น น้องหนูควรศึกษารัฐธรรมนูญฉบับนี้ให้ถ่องแท้ เมื่อประกาศใช้เล้ว โดยเฉพาะเรื่องของสิทธิเสรีภาพของน้องหนูในเรื่องคุณสมบัติ เช่น การมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ในปีที่มีการเลือกตั้ง การมีภูมิลำเนาที่จะเลือกตั้งกี่วันของวันเลือกตั้ง แต่ต้องแจ้งการใช้สิทธิภายในกี่วันก่อนการเลือกตั้ง
มิฉะนั้น น้องหนูอาจหมดสิทธิไปใช้สิทธิในวันเลือกตั้งก็ได้ อย่าประมาท
