คนยุคนี้มีลูกช้า หรือไม่ชอบมีลูก? เป็นโจทย์คำถามที่เป็นประเด็นระดับชาติและระดับโลก
ยิ่งในประเทศพัฒนาแล้วมากๆ สังคม “ลูกน้อย” กลายเป็นปัญหาและรัฐต้องออกนโยบายกระตุ้นการเจริญพันธุ์
หากจำกันได้ปีก่อนประเทศอย่าง “เดนมาร์ก” ออกแคมเปญให้คู่สามี-ภรรยา มีลูกกัน โดยใช้แคมเปญ มีหลานไว้ให้ปู่ย่าตายายคลายเหงา
ขณะที่ประเทศพัฒนาใกล้บ้านเรา “สิงคโปร์” ก็พยายามอย่างยิ่งที่จะออกนโยบายส่งเสริมการมีบุตร เพราะกำลังประสบปัญหาขาดแคลนแรงงาน และต้องนำเข้าแรงงานต่างถิ่น นโยบายจากรัฐจึงมีตั้งแต่พยายามให้คนโสดหันมาแต่งงานมีครอบครัว ได้สิทธิประโยชน์ในการซื้ออสังหาริมทรัพย์ได้ง่าย ถ้ามีบุตรก็ให้เงินเด็กแรกเกิด ราว 1 แสนบาท และยิ่งถ้ามีคนที่สามที่สี่ก็ได้วงเงินสูงขึ้นไปอีก ส่วนรัฐบาลช่วยสมทบเงินออมเพื่อเลี้ยงลูก กระทั่งถึงลาคลอดได้เงินเดือนเต็ม 4 เดือน
เป็นความพยายามอย่างมาก…แต่ไม่ได้ผลนัก
เมื่อมาดูอัตราการเกิดทั่วโลกของปี 2016 อ้างอิงจากข้อมูล The Central lntelligence Agency-CIA พบว่าประเทศไทยมีอัตราการเกิดอยู่อันดับค่อนไปทางปลายที่อันดับ 177 จาก 226 ประเทศ แต่ที่หนักหนาของกลุ่มประเทศในอาเซียน คือ ไต้หวัน เกาหลีใต้ และสิงคโปร์ ที่อันดับการเกิดเกือบรั้งท้าย ตั้งแต่อันดับ 219-221 ตามลำดับ
โดยอันดับต้นๆ จะเป็นกลุ่มประเทศในทวีปแอฟริกาเป็นส่วนใหญ่
สำหรับประเทศไทย มีการศึกษาถึงสาเหตุภาวะลูกน้อย หรืออัตราการเกิดของประชากรต่ำของประเทศไทย โดยเป็นผลการศึกษาของฝ่ายวิจัยและวิเทศสัมพันธ์สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ตั้งประเด็นไปที่กลุ่ม “เจนวาย” หรือกลุ่มที่เกิดในช่วงปี 2523-2546 เป็นกลุ่มที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์
เกิดอะไรขึ้นกับกลุ่มนี้…
งานวิจัยหัวข้อ “การส่งเสริมการมีบุตรผ่านการสร้างสมดุลระหว่างการทำงานและการสร้างครอบครัวที่มีคุณภาพ” ไขคำตอบหนึ่ง คือ “คาแร็กเตอร์” ของคน “เจนวาย” มีเงื่อนไขประเภทการทำงานที่ “ไม่บีบบังคับ” และ “เงินดี” แถมยังมีเวลาออกไปท่องเที่ยวเผชิญโลก เหล่านี้ทำให้คนเจนวายไม่มีเวลาสนใจอยากมีบุตร
ยุคสมัยที่เปลี่ยนไป ทำให้คนเจนวายกลุ่มมีคู่ไม่ได้คิดเรื่องการมีบุตรเพื่อสืบสกุล หรือดูแลยามแก่เฒ่า แต่การมีบุตร กลายเป็นเรื่องทำตามค่านิยมบางอย่างเป็นต้นว่า มีลูกให้ครบตามขนบสังคมที่คิดว่าครอบครัวต้องประกอบด้วย พ่อ แม่ ลูก
ส่วนกลุ่มโสดเจนวาย ต้องการเรื่องการสร้างเนื้อสร้างตัว ความมั่นคง ดูแลพ่อแม่ ท่องเที่ยว สุขภาพ มากกว่าจะพูดเรื่องการสร้างครอบครัว
ขณะที่อีกส่วนหนึ่งที่น่าสนใจคือ “ต้นทุน”
การเลี้ยงลูก 1 คน ในยุคนี้ เป็นต้นทุนที่สูงขึ้น กลุ่มเจนวายฐานะปานกลางขึ้นไปมองว่า ถ้ามีลูกก็อยากให้ลูกตัวเองดีที่สุด
ความกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายในการศึกษา ที่อยู่อาศัย จึงเป็นจุดสำคัญ
โดยเฉพาะที่งานวิจัยบอกว่า ค่าเฉลี่ยที่ใช้เลี้ยงลูกในสมัยนี้ไม่เบา
กดเครื่องคิดเลข ต่อคนอยู่ที่ 1.9 ล้านบาท
