จากท้องทุ่งสู่เวทีโลก จากไวรัลสู่เฮ้าส์ สามย่าน
Duck Academy 52 นาที (โรงเรียน) เป็ดที่ไม่ได้กำกับ
“จริงๆ แล้วเราไม่ได้กำกับเป็ดมากนัก ตัวเป็ดเองเขาก็ชีวิตวิ่งขึ้นวิ่งลงตามปกติ สิ่งที่เรากำกับคือทิศทางของภาพยนตร์ และวิธีการเล่าเรื่องที่จะสื่อสารให้คนดู เรียกได้ว่าให้เป็ดมันใช้ชีวิตของมันเหมือนเดิม เราแค่ไปถ่ายทำการใช้ชีวิตของมัน ลำดับเรื่องให้เป็นเรื่องของมันเท่านั้นเอง”
คือคำตอบของ สุริยนต์ จองลีพันธ์ ผู้กำกับสารคดีสุดน่ารัก Duck Academy เรื่องราวของฝูงเป็ดไล่ทุ่งนับพัน และลุงสมนึก ชูศรี เกษตรกรเจ้าของฟาร์มเป็ด จังหวัดลพบุรี ที่ไม่ใช่เรื่องราวของคนกับเป็ด หากแต่ยังนำไปสู่ประเด็นสิ่งแวดล้อม อาหาร และความปลอดภัยของผู้บริโภค
สารคดีที่ถ่ายทอดเรื่องราวที่เกิดขึ้นบนผืนแผ่นดินไทย โดยฝีมือคนไทยเรื่องนี้ เคยผงาดบนเวทีโลก ตั้งแต่ พ.ศ.2562-2565 ทั้งฝั่งตะวันออกและตะวันตก ทั้งยุโรป และเอเชีย โดยเฉพาะญี่ปุ่น ซึ่งกลายเป็นไวรัลโด่งดัง มีผู้คลิกชมเทรลเลอร์กว่า 7 ล้าน
บริษัท ป่าใหญ่ ครีเอชั่น ผู้ผลิตสารคดี และเจ้าของลิขสิทธิ์ในประเทศไทย คือชื่อการันตีคุณภาพ ด้วยการสรรค์สร้างรายการในตำนานฟีลกู๊ด ไม่ว่าจะเป็น ทุ่งแสงตะวัน, คนเก่งหัวใจแกร่ง, เกษตรไทยไอดอล รวมถึง ‘หอมแผ่นดิน’ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการค้นพบเรื่องราวของเหล่าเป็ด ถ่ายทอดออกมาในตอน ‘ชาวนาทระนง’ สนับสนุนโดย ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เมื่อ พ.ศ.2556 ต่อมา ป่าใหญ่ ครีเอชั่น พัฒนาเนื้อหาใหม่ ส่งแนวคิดประกวดในชื่อ Duck Academy ในปี 2560 ก่อนออกสู่โลกกว้างในปีต่อมา คว้ารางวัลและถูกนำไปฉายหลากหลายประเทศ
ผู้คนต่างชาติภาษาและวัฒนธรรม ได้เรียนรู้เรื่องราวของลุงสมนึกผู้ฝึกเป็ดกว่า 3,000 ตัวโดยใช้ ‘นกหวีด’ เป็นเสียงสัญญาณ สื่อสารอย่างคุ้นเคยและเข้าใจกัน ประดุจนักเรียนตัวน้อยที่คอยช่วย ‘ทำนา’ ในหน้าที่ ‘หน่วยกำจัดศัตรูพืช’ คอยจิกกินหอยเชอรี่ แทนการใช้ยาฆ่าแมลง นี่คือเรื่องราวอันเกี่ยวเนื่องกับความปลอดภัยทางอาหารที่กำลังเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของโลก หาใช่เพียงความน่าทึ่งของการฝึกเป็ด ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายของเป็ดแสนซน
กลายเป็นทั้งความสนุกสนาน ดีต่อใจ ทั้งยังเข้มข้นด้วยการแตะไปยังประเด็นความมั่นคงและปลอดภัยของผู้บริโภค
สุริยนต์ ย้อนเล่าถึงความเป็นมาของสารคดีเรื่องนี้ตั้งแต่จุดเริ่มต้น ว่า เมื่อครั้งทำรายการหอมแผ่นดิน ทีมงานไปพบกับ ลุงสมนึก เมื่อถ่ายทำและออกอากาศไปเรียบร้อยแล้ว รู้สึกว่าเรื่องราวน่าสนใจมาก จึงกลับไปบันทึกเรื่องราวของลุงสมนึกและเหล่าเป็ดไล่ทุ่งอีกครั้ง กระทั่งกลายเป็นสารคดีความยาว 52 นาที ในชื่อ Duck Academy
“เราอยากทำเรื่องสิ่งแวดล้อม อยากให้คนดูรับรู้เรื่องง่ายๆ อยากให้คนที่ได้รับชมสนุกเพลิดเพลิน จนกระทั่งเราไปเจอเรื่องราวของเป็ดที่ช่วยในการกำจัดศัตรูพืชในนาข้าวของชาวเกษตรกรโดยที่ไม่ต้องใช้ยาฆ่าแมลง เจอกับคุณลุงสมนึก และเรื่องราวของนักเรียนเป็ด เราต้องนำเป็ดไปสู่เรื่องของอื่นๆ ซึ่งมันก็คือเรื่องของสิ่งแวดล้อมในธรรมชาติ และเรื่องของอาหารปลอดภัยเพื่อนำสู่การจัดจำหน่าย”
ถามว่า ในฐานะผู้กำกับ การกำกับเป็ดยากง่ายแค่ไหน ได้คำตอบชวนอมยิ้มว่า ‘ไม่ได้กำกับเป็ดมากนัก’
“ตัวเป็ดเองเขาก็ชีวิตวิ่งขึ้นวิ่งลงตามปกติ สิ่งที่เรากำกับคือทิศทางของภาพยนตร์ และวิธีการเล่าเรื่องที่จะสื่อสารให้คนดูมากกว่าการกำกับเป็ด เรียกได้ว่าให้เป็ดมันใช้ชีวิตของมันเหมือนเดิม เราแค่ไปถ่ายทำการใช้ชีวิตของมัน ลำดับเรื่องให้เป็นเรื่องของมันตามเรื่องจริงเท่านั้นเอง
ภาพยนตร์เรื่องนี้จะทำให้เห็นว่า ตัวละครที่เป็นเป็ด สามารถทำงานในการช่วยเหลือชาวนาของเราโดยไม่ต้องใช้สารเคมี ทำให้อาหารนำไปสู่ผู้บริโภคนั้นปลอดภัยได้ โดยที่เราแค่ใช้แค่เป็ด 1 ฝูงในการถ่ายทำเท่านั้น นอกเหนือจากคำว่าสิ่งแวดล้อมแล้ว มันยังมีเรื่องของความน่ารักในตัวเป็ด มาเห็นพฤติกรรมเป็ด สิ่งที่สำคัญที่สุดคือคุณลุงสมนึก ซึ่งตั้งใจที่จะถ่ายทอดเรื่องราวของเขาผ่านสารคดีเรื่องนี้มาก ในเรื่องความคิด เขาเป็นชาวนาที่ทระนงจริงๆ ในการที่ยืนหยัด ไม่ใช่สารเคมีในทำเกษตรกรรม และเขาก็สามารถทำได้จริงๆ” สุริยนต์เล่า
สำหรับระยะเวลาในการทำงาน ตั้งแต่วางแผนการถ่ายทำจนกระทั่งเสร็จสิ้น ผู้กำกับเผยว่า ใช้เวลามากกว่าครึ่งปี
“ในการเล่นเรื่องราวของเป็ดเราจะดูตั้งแต่จุดเริ่มต้นของเป็ดตั้งแต่เกิดจนถึงเติบโต กว่าเป็ดจะรู้เรื่องรู้ราวก็เกือบ 3เดือนแล้ว ทั้งการคัดเลือกเป็ดด้วย และมีเรื่องของระยะเวลาการเกี่ยวข้าวเข้ามาเพิ่มมากขึ้น จึงใช้ระยะเวลาในการถ่ายทำมากพอสมควร”
ส่วนการวางแผนทำ ‘ภาคต่อ’ ยังไม่แพลน แต่จะมีภาพยนตร์เรื่องอื่นเข้ามาเพิ่มมากขึ้น
ด้าน ยุพา เพ็ชรฤทธิ์ โปรดิวเซอร์ สารคดี Duck Academy เผยว่า รู้สึกขอบคุณคนไทยที่ให้ความสนใจสารคดีเรื่องนี้มาก
“เราตกใจมากที่เกิดเป็นไวรัลขึ้นมาอีก จนตั้งตัวไม่ถูก สารคดีเรื่องนี้ได้เผยแพร่ไปแล้วทั่วโลก ทั้งยุโรป อเมริกา และเอเชีย แต่ที่เกิดฮือฮาขึ้นมาอีกครั้งเพราะที่ญี่ปุ่นมีคนชอบมากและเกิดการทวีตจนกระแสโด่งดัง ในการเข้ามาในประเทศไทยได้เตรียมงานด้านเทคนิคเช่นการแปล การแปลงไฟล์ รวมถึงการตรวจเซ็นเซอร์เพื่อเผยแพร่ในหลายแพลตฟอร์ม” ยุพากล่าว
จากผู้ผลิต มาฟังเสียงผู้ชมอย่าง ธนพร ลิ้มรุ่งสุโข คุณแม่ลูก 2 เจ้าของเพจเฟซบุ๊ก mrs.momthailand
แม่ยุ้ย จูงมือน้องใบบุญ และน้องเบญญ์ พาคุณยายไปชม Duck Academy ที่โรงภาพยนตร์ House Samyan ณ ชั้น 5 สามย่านมิตรทาวน์ ใจกลางกรุง
แม่ยุ้ยเผยว่า เรื่องราวของลุงสมนึกที่เปิดโรงเรียนกินนอนสอนเป็ดสามพันตัว นอกจากความน่ารักน่าทึ่งที่ลุงฝึกเป็ดด้วยเสียงนกหวีด ให้มันเดินขึ้น-ลงรถบรรทุก และเดินกันเป็นพรวนเข้าทุ่งนา ไปช่วยกินหอยเชอรี่และเมล็ดข้าวที่หลุดร่วงอยู่ในนา ให้พร้อมสำหรับฤดูทำนาครั้งใหม่แล้ว ยังสอดแทรกแนวคิดภูมิปัญญาชาวนาดั้งเดิมที่ไม่จำเป็นต้องพึ่งสารเคมีใดๆ ให้อันตรายต่อคนปลูกและคนกิน
“เป็นสารคดีดูเพลิน ดีต่อใจ แต่เป็ดมันน่ารักเกินไปจนนึกภาพเอามันไปกินไม่ไหว สารคดีพากย์อังกฤษ คำบรรยายไทย พาเด็กๆ มาฝึกภาษาได้ด้วย” คุณแม่เจ้าของเพจ ms.momthailand กล่าว
รับชม สารคดี Duck Academy ได้แล้ววันนี้ที่ House Samyan ชั้น 5 อาคารศูนย์การค้าสามย่านมิตรทาวน์ เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ วันละ 2 รอบ ราคาบัตร 160 บาท
สอบถามรายละเอียด 09-8869-0997
https://www.housesamyan.com/site
—————————————————
กว่าจะเป็น Duck Academy
2556 เรื่องราว คนกับเป็ดฝูงใหญ่ ในรายการหอมแผ่นดิน ตอน ชาวนาทระนง สนับสนุนโดย ธ.ก.ส.
ออกอากาศทางช่อง 9 MCOT HD เนื้อหาสร้างแรงบันดาลใจ เกษตรกรเชิดชูคุณค่าของแผ่นดิน
2560 ป่าใหญ่ ครีเอชั่น พัฒนาเนื้อหาใหม่ ส่งแนวคิดประกวดในชื่อ Duck Academy ได้รับรางวัล “Best Pitch Project” จากงานอบรมการผลิต
2561 Duck Academy สู่โลกกว้าง งานรวมสารคดีจากทั่วโลก Asian Side of the Doc BKK ได้รับรางวัล Best ASEAN Project Pitch จากแนวคิดและโครงการสู่การลงมือถ่ายทำพิถีพิถันและเล่าเรื่องแบบสารคดีสากล
2561 เผยแพร่ครั้งแรกที่ญี่ปุ่น สถานี NHK world ซื้อ Duck Academy โดยคนไทย สุริยนต์ จองลีพันธ์ ผู้กำกับสารคดี และยุพา เพ็ชรฤทธิ์ โปรดิวเซอร์ บินไปญี่ปุ่นและตัดต่อกับทีม NHK ได้เห็นมุมมองและการทำงานที่แตกต่างหลากหลาย
2562 ออกอากาศทางช่อง ARTE สถานีโทรทัศน์ใหญ่ของฝรั่งเศส ที่รับชมได้หลายประเทศในยุโรป
2562-65 เผยแพร่ในงานเทศกาล film festival ที่จัดขึ้นหลายภูมิภาคทั่วโลกและสถานีโทรทัศน์อีกหลายประเทศซื้อลิขสิทธิ์ไปเผยแพร่ เช่น สวิตเซอร์แลนด์ เยอรมนี โปแลนด์ โครเอเชีย อิตาลี ไอร์แลนด์ แคนาดา เม็กซิโก เกาหลีใต้ ไต้หวัน สิงคโปร์ ฯลฯ
2562 ได้รับรางวัล Best Short Documentary จาก Devour! The Food Film Fest ประเทศแคนาดา
2566 มีการรับชมแบบ Streaming ที่ประเทศญี่ปุ่น เกิดเป็นไวรัล มีผู้เข้าชม trailer ถึง 7 ล้านครั้ง กระแสไวรัลจากญี่ปุ่นกระเพื่อมถึงโลกออนไลน์ในไทย ทำให้ Duck Academy ลุงสมนึกและเป็ดของเขาได้รับความสนใจ
ตำนานเป็ดไล่ทุ่งที่เล่าเรื่องโดยมีเป็ดเป็นนางเอก ทำให้เกิดความตรึงใจแก่ผู้ชมแบบข้ามพรมแดนวัฒนธรรม
ชญานินทร์ ภูษาทอง
