เข้มข้นขึ้นทุกขณะ สำหรับประเด็นการแก้ไขหรือ ‘เขียนใหม่’ เพื่อให้ได้รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน
10 ธันวาคมที่ผ่านมา เนื่องในวันรัฐธรรมนูญ
สถาบันปรีดี พนมยงค์ ร่วมกับวิทยาลัยนานาชาติ ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดกิจกรรม PRIDI Talks #23 x PBIC : รื้อ ร่าง สร้าง รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เพื่อประชาชน
วิทยากรแน่นเวที เผยมุมมองน่าสนใจในประเด็นที่เกี่ยวข้อง
ชัยธวัช ตุลาธน หัวหน้าพรรคก้าวไกล, รศ.ดร.มุนินทร์ พงศาปาน อาจารย์คณะนิติศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์, ผศ.ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, รศ.ดร.นันทนา นันทวโรภาส คณบดีวิทยาลัยสื่อสารการเมือง ม.เกริก, นิกร จำนง โฆษกคณะกรรมการเพื่อพิจารณาศึกษาแนวทางในการทำประชามติ, รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ประธานกรรมการบริหารสถาบันปรีดี พนมยงค์ กล่าวนำ และ ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือ ‘ไอลอว์’ ดำเนินรายการ
ต่อจากนี้คือส่วนหนึ่งของถ้อยคำในอีกช่วงเวลาที่น่าจับตาในประวัติศาสตร์การเมืองไทย ก่อนมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่คนไทยตั้งตารอ
‘รัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ’ คะแนนขัดแย้งพุ่ง 9.7 เต็ม 10
“Constitutional Coup d’etat อาจแปลเป็นภาษาไทยง่ายๆ ว่า การทำรัฐประหารซ้อน 2 ชั้น กล่าวคือ เวลาที่ทหารทำการรัฐประหาร เริ่มมีกลไกในทางรัฐธรรมนูญเข้ามาช่วยเหลือในการทำรัฐประหาร มีความสำเร็จอย่างต่อเนื่อง และอยู่ต่ออย่างมีความเป็นเสถียรภาพ ซึ่งกรณีเช่นนี้เกิดขึ้นในประเทศไทย
รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 มีการใช้ตัวรัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือในการต่อขยายอำนาจหลังจากมีการใช้รัฐประหารเสร็จขึ้นแล้ว มันสร้างความยุ่งยากลำบากกับการเข้าไปแก้ไขปัญหาสำหรับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ขึ้นด้วย เพราะมีการใช้กลไกประชาธิปไตยบางประการที่ทำให้ประชาชนพูดว่า นี่คือสิ่งที่ถูกต้อง หรือไม่ถูกต้องนั่นเอง
การทำ Constitutional Coup คือการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ วัตถุประสงค์มี 4 ประการ ได้แก่
1.พยายามเข้าไปลดทอนความเป็นประชาธิปไตยให้มันลดน้อยถอยลง
2.เป็นการพยายามควบคุมครอบงำ กำกับทางการเมืองผ่านรัฐธรรมนูญ
3.ใช้รัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือในการกำจัดศัตรูในทางการเมือง
4.คงสถานะของอำนาจ ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้กลับมาชอบด้วยกฎหมาย และให้มีการต่อขยายอำนาจให้ยาวนานที่สุดเท่าที่จะยาวนานได้รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ก็เข้าไปพยายามที่จะทำให้วัตถุประสงค์
4 ประการ ในการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญบรรลุผล
ปัญหาในขณะนี้ คือการให้ ส.ว. 250 คน เข้ามาโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี และอำนาจ ส.ว.ยังมีอำนาจที่มากกว่านั้น นั่นคือเรื่องของการเห็นชอบของผู้ดำรงตำแหน่งขององค์กรอิสระต่างๆ หรือกระทั่งการออกแบบให้ ส.ว.เข้าไปเกี่ยวข้องกับองค์กรการปฏิรูปประเทศ ทั้งการดูเรื่องยุทธศาสตร์ชาติ และยังไม่รวมเรื่องขององค์กรอิสระต่างๆ
ฉะนั้น กลไกที่เราได้เห็นการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ คือเรื่องของการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ และเรื่องการทำประชามติ เป็นกลไกที่เป็นลักษณะล็อกให้ประเทศอยู่กับที่ช่วง 8-9 ปีที่ผ่านมา การแก้ไขรัฐธรรมนูญเราก็จะพบว่า มาตรา 256 รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 แก้ไขไม่ได้เลย นี่เป็นการล็อกตายทำให้การแก้ไขรัฐธรรมนูญนั้นทำไม่ได้
การทำประชามติครั้งนี้มีปัญหาอย่างมาก ที่ผ่านมาก็มีข้อจำกัดเรื่องการแสดงออก การแสดงความคิดเห็นต่างๆ การให้ข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง ฉะนั้นตามหลักการรัฐธรรมนูญนี่เป็นการทำประชามติโดยมิชอบธรรม ยกตัวอย่างกรณีที่เคยเกิดขึ้นในประเทศสวิตเซอร์แลนด์
ศาลที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์บอกว่า การทำประชามติแบบนี้ถือว่ามิชอบ เพราะว่าประชาชนไม่ได้รับข้อมูลที่เพียงพอ หลักการที่แท้จริงคือ การที่ประชาชนออกไปทำประชามติ ต้องได้รับข้อมูลอย่างเพียงพอ เพราะถ้าผู้ที่ออกไปเลือกตั้งประชามติได้รับข้อมูลไม่เพียงพอมีการโหวตไปแล้ว นั่นจะเป็นการแสดงเจตจำนงที่ไม่แท้จริงนั่นเอง
ผมมองว่ารัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ที่ไปเกี่ยวข้องกับการทำรัฐประหาร ส่งผลกระทบทางสังคม จากข้อมูล Fragile States Index เป็นงานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องรัฐอ่อนแอ ความหมายคือรัฐล้มเหลว เกิดจากสังคมที่เกิดจากความขัดแย้ง ประเทศไทยในปี พ.ศ.2549 เราได้คะแนน 7.2 ปี, พ.ศ.2550 ได้ 8, ปี พ.ศ.2551 ได้ 7.7 และปี พ.ศ.2563-ปัจจุบัน เราได้ 9.7 ซึ่งคะแนนเต็ม 10 หมายถึงความขัดแย้งมากสูงสุด ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นตั้งแต่การประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 และรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560
รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 กับรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 มันเชื่อมกันอยู่ รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ก่อให้เกิดความขัดแย้งแตกแยกในสังคม ฉะนั้นตัวมันเองทำให้ขาดคุณสมบัติความสมัยใหม่ รัฐธรรมนูญสมัยใหม่นั้นต้องวางโครงสร้างอำนาจ คุ้มครองสิทธิประชาชน ต้องเป็นสิ่งที่แก้ไขความขัดแย้งในสังคม แต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 นั้นสร้างความแตกแยก ขยายความขัดแย้งให้รุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ”
•ผศ.ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย
อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ส.ส.ร. ‘ขอหน้าใหม่’ 18 ก็เป็นได้ ‘ซุปเปอร์บอร์ด’ไม่เอาอดีต ส.ว.-ส.ส.
เคยสังเกตไหมว่า รัฐธรรมนูญ ถ้าไม่ค่อยเป็นประชาธิปไตยจะอยู่ได้นาน ก็แปลกดี เป็นอาถรรพ์หรืออย่างไรไม่ทราบ รัฐธรรมนูญฉบับที่ไม่ค่อยดีจะอยู่นาน แต่รัฐธรรมนูญฉบับที่พิทักษ์สิทธิเสรีภาพของประชาชนจะอยู่แค่แป๊บๆ
91 ปี จาก พ.ศ.2475 ถึงปัจจุบัน เรามีรัฐธรรมนูญ 20 ฉบับ ถือเป็นประเทศที่ผลิตรัฐธรรมนูญได้เยี่ยม เร็วมาก เฉลี่ย 4 ปีครึ่ง 1 ฉบับ ปั๊มๆๆ ออกมา เวลาจะยกเลิก ถ้าเป็นทหาร ฉีกปั๊บได้เลย แต่ถ้าเป็นประชาชนอยากแก้ อันนี้ลำบาก ยากเย็นเข็ญใจเหลือเกิน
สำหรับรัฐธรรมนูญ 2560 อยากตั้งฉายาว่าเป็น ‘ฉบับตุ๊กแก’ คือ เปลี่ยนสีไปเรื่อยๆ จนไม่แน่ใจว่าสุดทางจะเป็นอย่างไร เพราะก่อนเลือกตั้ง มีการหาเสียงประเด็นยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่ แต่พอหลังเลือกตั้ง แค่ตั้งคณะกรรมการทำประชามติก็ใช้เวลาหลายเดือน
สภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ ‘ส.ส.ร.’ คือ ‘สารตั้งต้น’ หรือที่โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือไอลอว์ เรียกว่า ‘กระดุมเม็ดแรก’
ส.ส.ร.สำคัญมาก คนที่มาร่าง จะบ่งบอกทิศทางของรัฐธรรมนูญ ซึ่งหลักการสำคัญที่ควรยึดตั้งแต่ต้น คือ
1.ต้องยึดโยงกับประชาชน นี่คือสิ่งสำคัญที่สุด เพราะที่ผ่านมา รัฐธรรมนูญฉบับที่ไม่ค่อยเป็นประชาธิปไตย เราพบว่ามันมาจากผู้มีอำนาจสั่งให้ผลิตออกมา ปั๊มออกมาตามใบสั่ง ประชาชนต้องการอะไร ดูเหมือนสิ่งที่ออกตรงกันข้าม เพราะฉะนั้น หลักการที่ถูกต้อง คนจะมาร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุด ต้องเชื่อมโยงกับประชาชน
2.ต้องเป็นอิสระ ปราศจากการครอบงำโดยอำนาจ เพื่อไม่ให้รัฐธรรมนูญถูกร่างขึ้นมาตามใบสั่ง
3.ประชาชนควรมีส่วนร่วมอย่างมาก
4.การร่างรัฐธรรมนูญควรมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ไม่ใช่ว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ดี แต่จะร่างกัน 4 ปี ใกล้ 4 ปี หรือเกิน 4 ปี
เราได้เห็นว่ารัฐธรรมนูญฉบับที่เชื่อกันถึงปัจจุบันว่าดีที่สุดคือ ฉบับ 2540 มีการทำประชาพิจารณ์เยอะมากในหลายเรื่อง ออกมาในสิ่งที่เป็นความต้องการของประชาชน ไม่ใช่รัฐธรรมนูญฉบับปิดที่งุบงิบร่างกัน หรือรัฐธรรมนูญฉบับใต้ตุ่ม คือรัฐธรรมนูญที่ร่างก่อนรัฐประหาร 2490 เตรียมจะรัฐประหาร และเตรียมรัฐธรรมนูญไว้แล้ว พอทำปุ๊บ ล้วงออกมาจากใต้ตุ่มใช้ได้เลย
ส.ส.ร.ควรมีความหลากหลายให้มากที่สุด เพราะรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดที่บังคับใช้กับทุกคน ไม่ควรมีการกระจุกตัวแค่คนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง หรือชนชั้นใดชนชั้นหนึ่งในการร่าง
ส่วนอายุ มีการพูดกันไปถึงว่า เดิม ส.ส.ร.ต้องอายุ 35 ปีขึ้นไป แต่ดิฉันคิดว่าถ้าเขามีสิทธิเป็น ส.ส.ร.ได้ อายุ 18 ปีก็ได้แล้ว แต่ไม่ค่อยมีใครพูดถึงอายุสูงสุดว่าไม่เกินกี่ปี เพราะบางทีอายุเยอะไปหน่อย ไม่นานต้องเลือกตั้งซ่อม เอาให้มีเพดาน 18-80 ปี อายุเยอะๆ ส่วนใหญ่มาร่างแล้วแสบๆ ทั้งนั้นเลย
ดิฉันคิดว่าคนที่เคยเป็น ส.ส.ร.มาแล้ว หรือเคยเป็น ส.ส.และ ส.ว.มาแล้ว ไม่เอาดีกว่า เราอยากได้อะไรใหม่ๆ ที่ไปข้างหน้า อยากได้คนที่มีความคิดสร้างสรรค์กฎหมายสูงสุดให้มีประสิทธิภาพเต็มที่อันนี้ถกเถียงกันได้
สำหรับจำนวน ควรอยู่ที่ 150-200 คน โดยเป็นการเลือกตั้งทางตรง 150 คน นำเขตจังหวัดหาสัดส่วนกัน ทุกจังหวัดต้องมี 1 คน จังหวัดที่มาก เอาส่วนเกินจาก 76 จังหวัดมาเฉลี่ย ที่เหลือมาจากการเลือกตั้งทางอ้อม คือ สายวิชาการ เอ็นจีโอ และวิชาชีพต่างๆ 50 คน โดยให้ตัวแทนประชาชนคือ ส.ส. เป็นผู้เลือก
ขอเสนอให้มีคณะยกร่างซึ่งทำหน้าที่โดยเฉพาะ คืออาจารย์ด้านนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตร์โดยตรงเป๊ะ 30 คน ไม่รวมใน 200 คน มายกร่าง อยู่ในคณะนี้เป็นพี่เลี้ยง เป็นผู้เรียบเรียง สรุปถ้อยคำ เพราะฉะนั้น ในคณะชุดนี้จะมีประมาณ 230 คน โดย 200 คน มาจากการเลือกตั้ง ส่วน 30 คนให้ ส.ส.ร.ลงมติเลือก
กลุ่ม 200 คน ดิฉันขอเรียกว่า ซุปเปอร์บอร์ด ดูการร่างของ 30 คนนี้ คอยให้คำแนะนำแก้ไขปรับปรุงเปลี่ยนแปลง
•รศ.ดร.นันทนา นันทวโรภาส
คณบดีวิทยาลัยสื่อสารการเมือง ม.เกริก
คืบหน้า ‘ประชามติ’ สารัตถะสำคัญ ‘ต้องแก้ให้มาจากประชาชน’
“ผมเป็นนักรัฐศาสตร์ จึงมองว่ารัฐธรรมนูญสำคัญมาก เป็นมากกว่ากฎหมาย เป็นตัวกำหนดโครงสร้างของประเทศ รวมถึงกลไกต่างๆ ว่าจะเป็นอย่างไร
สำหรับผม รัฐธรรมนูญที่สมบูรณ์ไม่มี จึงต้องสามารถแก้ไขได้เรื่อยๆ ไม่มีวันจบสิ้น เพราะโลกหมุนเร็ว รัฐธรรมนูญควรมีที่มาจากประชาชน
ผมอยู่กับรัฐธรรมนูญ’40 เป็นที่ปรึกษาของท่านบรรหาร ศิลปอาชา สาเหตุที่รัฐธรรมนูญฉบับปี’40 สำเร็จ เพราะนายกรัฐมนตรีไม่มีธง แค่อยากให้มาจากประชาชน มีการฟังความเห็นประชาชน ตอนนั้น ส.ส.ร.มี 100 คน มีนักวิชาการส่วนหนึ่ง มีท่านอุทัย พิมพ์ใจชน ร่วมด้วย ก็ประสบความสำเร็จ เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ดีที่สุด มีคำหนึ่งคือ ท่านบรรหารบอกว่า เอาแค่นี้นะ แล้วค่อยไปแก้กัน ปรากฏว่าเราไม่แก้ พอไม่แก้ เลยกลายเป็นว่าอำนาจที่เราให้ฝ่ายการเมืองมากเกินเหตุ สุดท้ายถูกยึดอำนาจ แสดงว่าจะต้องมีการปรับเปลี่ยนตลอดเวลา
สำหรับรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ผมไม่เห็นด้วย และโหวตไม่รับ เพราะเห็นว่าไม่เป็นประชาธิปไตยเลย วันแรกที่มีการประกาศใช้ในใจคิดว่าต้องแก้
สารัตถะสำคัญคือ ต้องแก้ให้มาจากประชาชน รัฐธรรมนูญฉบับนี้มาจากการยึดอำนาจ มีปัญหาในตัวมันเอง ความขัดแย้งไม่มีวันหาย ต้องทำให้รัฐธรรมนูญกลับไปเป็นของประชาชน
รัฐบาลชุดนี้ตั้งคณะทำงานขึ้นมาเมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา คนหาว่าถ่วงเวลา ที่จริงแล้วมีปัญหาซับซ้อน ถลำไปปั๊บ ร่วงแน่ๆ ถ้าไปศึกษาดูจะรู้ว่ามีกลไกล็อกหลายชั้นมาก จากคำพิพากษาศาลรัฐธรรมนูญบ้าง จากคำวินิจฉัยบ้าง เจอกับดักตลอดทาง
กลไกคือใช้เวลากำหนดถึงสิ้นปี เดือนนี้เดือนสุดท้าย แตกออกเป็น 2 คณะ คณะหนึ่งคือคณะของตน ออกไปรับฟังความคิดเห็น คณะที่ 2 เคาะเรื่องการทำประชามติว่ากี่ครั้งกันแน่ จนบัดนี้ยังไม่มีข้อสรุป เพราะเกี่ยวเนื่องกับข้อกฎหมายรวมถึงการเมืองด้วย
เรื่องการรับฟังความเห็นตอนนี้ ผมเรียนว่ารับฟังไปหมดแล้ว เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน ไปสงขลา ภาคเหนือ อีสาน ภาคกลาง ไปแล้ว ครบ กลุ่มนักศึกษา คนรุ่นใหม่ ฟังแล้ว เชิญไปที่ทำเนียบรัฐบาล กลุ่มประชาชน 15 กลุ่ม เชิญไปที่ตึกสันติไมตรี คุยแล้ว ได้ข้อสรุปแล้ว พรรคการเมืองที่ไม่เห็นด้วยคือพรรคก้าวไกล ผมก็ไปเยี่ยมที่พรรค รับฟังความเห็นมาแล้ว
กลุ่มสำคัญตอนนี้ที่ยังไม่ได้คำตอบคือ สมาชิกรัฐสภา ผมพบท่านพรเพชร วิชิตชลชัย ก็ย้ำกับท่านว่ามีจดหมายไปแล้ว แบบสอบถามกำลังรออยู่ วันที่ 18-19 ธันวาคมนี้ ให้ ส.ว.ให้ความเห็น ล่าสุด โทรคุยกับอาจารย์วันมูหะมัดนอร์ มะทา ว่าจดหมายตั้งแท่นรออยู่แล้ว ขอให้ท่านเห็นชอบลงมา จะได้ให้ ส.ส.ทั้ง 500 ท่านตอบแบบสอบถาม
วันที่ 22 ธันวาคม จะประชุมกรรมการทั้งหมดในงานของผมเท่ากับรับฟังมาครบแล้ว
ประเด็นที่ได้มา ในส่วนของประชาชน ผมยืนยันเลยว่าคนเห็นว่าควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ทั้งนั้นเลย ไม่เห็นด้วยแค่ไม่กี่คนเท่านั้น และเห็นด้วยว่าต้องมี ส.ส.ร. 80-90% คำถามต่อไปที่เป็นห่วงคือปัญหาของเขา ภาคใต้คือเรื่องทรัพยากรธรรมชาติ อีสานคือเรื่องเหมืองโปแตช ทางเหนือ คือเรื่องกลุ่มชาติพันธุ์
สิ่งที่กังวลคือ ประชาชนจะออกเสียงประชามติหรือไม่ จากที่เราไปสอบถามว่าคุณจะออกมาทำประชามติหรือไม่ เกือบทั้งหมดบอกว่า ออก ตรงนี้ต้องทำประชาสัมพันธ์
ที่ยังเป็นปัญหาอยู่มาก คือสมาชิกรัฐสภา เวลาถาม เขาไม่ได้ตอบในฐานะประชาชน แต่ตอบในฐานะผู้ยกมือ คือลงมติว่าให้ผ่านหรือไม่ให้ผ่าน”
•นิกร จำนง
โฆษกคณะกรรมการเพื่อพิจารณาศึกษาแนวทางในการทำประชามติ
ดีเทล ‘ออกแบบได้’ หวั่นกลายเป็นการถกเถียงเชิงเทคนิค (เยอะเกิน)
“สิ่งที่น่าสนใจคือ ก่อนหน้าที่เราจะรู้จักสิ่งที่เรียกว่ารัฐธรรมนูญ ระบบระเบียบเกิดจากอะไร บางที่เกิดจากการอ้างอำนาจศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนา ใช้กองทัพ ทหาร ในการควบคุม แต่อยู่ดีๆ มนุษย์มีสิ่งที่เรียกว่า รัฐธรรมนูญเกิดขึ้น ภาษาสมัยใหม่เรียกว่า อยู่ดีๆ เกิดนวัตกรรมทางการเมืองใหม่ที่มหัศจรรย์ เป็นเอกสารลายลักษณ์ที่มนุษย์เขียนขึ้นในนามประชาชน ในนามชาติ เพื่อแตกหักกับระบอบจารีต สถาปนาระบอบการเมืองใหม่ที่ยึดโยงประชาชนคนส่วนใหญ่ หมายความว่า รัฐธรรมนูญ คือผลงานการสร้างสรรค์ของมนุษย์ หรือประชาชน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า เราทุกคนคือผู้มีศักยภาพในการออกแบบสถาปนาก่อตั้งรูปแบบทางการเมืองที่ปรารถนาได้
อยากให้มองการเริ่มต้นของรัฐธรรมนูญในแง่ประวัติศาสตร์สังคม อยู่ดีๆ มีเอกสารที่เราเขียนขึ้นมาว่าอยากได้แบบนี้ อยากอยู่แบบนี้ร่วมกัน และเป็นอำนาจของเราในการกำหนด
การออกแบบสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ผมคิดว่าต้องพยายามทำให้ยึดโยงหรือแสดงออกในการสถาปนารัฐธรรมนูญของประชาชนที่มีสิทธิโดยสมบูรณ์ที่จะกำหนดระบบการเมืองที่ปรารถนา
พรรคก้าวไกลจึงไม่ใช่แค่อยากเห็นรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แต่อยากเห็นรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่เกิดขึ้นโดย ส.ส.ร. ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน ถ้าสามารถออกแบบให้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงทั้งหมดได้ยิ่งดี แต่อาจมีคำถาม เช่น ถ้ามาจากการเลือกตั้งโดยตรงแล้ว
ผู้เชี่ยวชาญจะไปอยู่ตรงไหน กังวลว่าจะเขียนรัฐธรรมนูญไม่เป็นเหมือนผู้เชี่ยวชาญหลายคน กลัวว่าถ้าเลือกตั้ง ส.ส.ร.โดยตรงอาจมีกลุ่มที่ถูกผลักไปเป็นชายขอบ ซึ่งผมคิดว่าเป็นเรื่องปลีกย่อยที่ออกแบบได้ เช่น ตอนนี้กรรมาธิการพัฒนาการเมืองของ ส.ส. ซึ่งคุณพริษฐ์ วัชรสินธุ เป็นประธานอยู่ กำลังตั้งอนุกรรมการศึกษาโมเดล ส.ส.ร. เพื่อมานำเสนอ พยายามออกแบบตัวเลือกว่าเราควรมี ส.ส.ร.แบบไหนได้บ้างให้ยึดโยงประชาชนมากที่สุด
ถ้าอยากให้มีพื้นที่ของผู้เชี่ยวชาญของตัวแทนความหลากหลาย ก็สามารถออกแบบได้ เช่น เลือกตั้งโดยตรงเหมือนกัน แต่เหมือนบัญชีรายชื่อ เป็นต้น
นี่เป็นสิ่งที่อยากชวนคิด ไม่อย่างนั้นจะกลายเป็นการถกเถียงในเชิงเทคนิคมากจนเกินไป”
•ชัยธวัช ตุลาธน
หัวหน้าพรรคก้าวไกล
เสนอเบาๆ เข้าใจไม่ยาก ‘เขียนใหม่ทั้งฉบับ’ รับปีหน้าเหนื่อยแน่
“ทันทีที่พรรคเพื่อไทยประกาศจะเป็นรัฐบาลเอง มีการยืนยันว่า สิ่งที่แรกที่จะทำให้ได้ คือ จัดทำรัฐธรรมนูญใหม่โดย ส.ส.ร. เพราะฉะนั้นเราเดินมาไกลขึ้นบ้าง เรามีคำมั่นสัญญา เรามีโรดแมป และอื่นๆ อยู่บ้างมากกว่าหลายปีที่ผ่านมา แล้วพอจะจัดตั้งรัฐบาลชุดนี้ รวมพรรคเพื่อไทย, ภูมิใจไทย ต่อให้รวมพรรคพลังประชารัฐและรวมไทยสร้างชาติแล้ว สิ่งนี้ก็ยังอยู่ในแถลงการณ์จัดตั้งรัฐบาล
เชื่อว่าในปี 2567 จะมีอะไรเกิดขึ้นมากมาย อาจมีการทำประชามติ หรืออาจไม่มี อาจมีเลือกตั้ง ส.ส.ร.หรืออาจไม่มี แต่ในกระบวนการก่อนเกิดรัฐธรรมนูญฉบับประชาชนจริงๆ ยังมีอะไรต้องทำอีกเยอะ หวังว่าทุกท่านจะพร้อมเหนื่อยไปด้วยกัน
สำหรับการเดินทางของเราในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เพื่อแก้รัฐธรรมนูญบ้าง เพื่อขอเขียนใหม่บ้าง ก็คือการจะไม่เอารัฐประหารแล้วนั่นเอง ถ้าสามารถสถาปนารัฐธรรมนูญประชาชนได้จริงๆ ก็หวังว่าอำนาจรัฐประหารจะไม่ต้องมีอีก
ไม่กี่เดือนก่อนหน้านี้ หลังได้รัฐบาลใหม่ ประชาชนช่วยกันลงชื่อภายในเวลา 3 วัน ได้ 211,094 รายชื่อ เพื่อเสนอให้ทำประชามติ เขียนรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับ เลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ 100% เราเดินทางมาถึงวันที่ประชาชนพร้อมลุกขึ้นมา เราจะต่อต้านรัฐประหารด้วยการเขียนรัฐธรรมนูญใหม่ แต่ช่องทางไม่ใช่แค่ออกไปประท้วง ขั้นตอนทางกฎหมายมันมีอยู่ คือสามารถเข้าชื่อเสนอได้ และทำไปแล้ว เราประกาศจุดยืนกันแล้วว่าต้องการเขียนใหม่ทั้งฉบับ ส.ส.ร.เลือกตั้ง 100% เราเสนอแค่นี้ เบาๆ เลย เป็นพื้นฐานที่เข้าใจไม่ยาก”
•ยิ่งชีพ อัชฌานนท์
ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน
สร้อยดอกหมาก สุกกทันต์
ชญานินทร์ ภูษาทอง
