ความแตกต่างกับความเปลี่ยนแปลงที่เป็นสากล
วงไทยซิมโฟนีออร์เคสตร้าที่สมุย
ความแตกต่างกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในสังคมเป็นเรื่องยากที่จะจัดให้ลงตัว ซึ่งโจทย์ของการจัดงานเทศกาลดนตรีเพื่อต้อนรับวันสงกรานต์ที่เกาะสมุย วันศุกร์ที่ 12 เมษายน พ.ศ.2567 เวลา 18.00-22.30 น. เป็นความร่วมมือกับส่วนงานในท้องถิ่น เมื่อไม่ลงตัว ทำให้คนที่รักเกาะสมุย คนรักบ้านเกิด คนที่ต้องการความเปลี่ยนแปลง ได้แสวงหาช่องทางใหม่เพื่อความลงตัว ร่วมมือกันทำงานกับพันธมิตรครั้งนี้ เพื่อสร้างบรรยากาศใหม่ที่สมุยให้แตกต่างไปจากเดิม เพราะความสำเร็จและชัยชนะไม่ได้มาด้วยฝีมือหรือความสามารถเท่านั้น แต่ขึ้นอยู่กับ “ขนาดของหัวใจ” ทุกคนได้ลงใจเพื่อจะทำงานให้เกิดขึ้น
สมุยเป็นเกาะในอ่าวไทยห่างจากแผ่นดินใหญ่ 20 กิโลเมตร เป็นอำเภอที่อยู่ห่างจากเมืองสุราษฎร์ 84 กิโลเมตร สมุยมีพื้นที่ 252 ตารางกิโลเมตร ความยาวจากหัวเกาะถึงท้ายเกาะประมาณ 25 กิโลเมตร มีถนนวิ่งรอบเกาะยาว 60 กิโลเมตร ประชากรคนท้องถิ่นอาศัยอยู่บนเกาะ 70,000 คน ชาวบ้านทุกครัวเรือนมีอาชีพทำสวนมะพร้าว ซึ่งสมุยเป็นเกาะที่มีต้นมะพร้าวหนาแน่น มีฝูงลิงอาศัยอยู่บนเกาะจำนวนมาก มีโรงเรียนฝึกลิงปีนต้นมะพร้าวที่มีชื่อเสียงก้องโลก ได้พัฒนาจากโรงเรียนสอนลิงให้เป็นวิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตร ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งอำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ลุงสมพร แซ่โค้ว เกิด พ.ศ.2473 ครูฝึกลิง “ไอ้ไข่นุ้ย” ให้ปีนเก็บลูกมะพร้าวจนเป็นที่รู้จักทั่วโลก ต่อมาองค์กรพิทักษ์สัตว์ในรัฐเวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกา ต่อต้านการใช้ลิงเก็บลูกมะพร้าว ถือว่าเป็นการทรมานสัตว์ การต่อต้านซื้อน้ำกะทิมะพร้าวจากไทย ส่งกระแสการต่อต้านขยายวงกว้างแพร่ไปในอเมริกา อังกฤษ เนเธอร์แลนด์ ส่งผลกระทบต่อสินค้าน้ำกะทิมะพร้าวของไทยอย่างมาก
แม้ว่าลุงสมพรสอนลิงจะเสียชีวิตไปแล้ว ท่านสร้างผลงานการสอนลิงทำงาน ด้วยความรักความเมตตา เมื่อน้ำกะทิมะพร้าวถูกต่อต้านเพราะการแข่งขันในตลาดสินค้าโลก ส่งผลให้สินค้าน้ำกะทิมะพร้าวของไทยเสียหายไปด้วย เมื่อมะพร้าวไทยราคาตก สวนมะพร้าวก็ร้าง ลิงก็ตกงาน ชาวสวนมะพร้าวก็หมดทางทำมาหากิน
ลุงสมพรสอนลิงตั้งแต่อนุบาล ประถมศึกษา มัธยมศึกษา และสอนลิงในหลักสูตรอุดมศึกษา วิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตรของลุงสมพร แซ่โค้ว ฝึกลิงต้นแบบที่จบการศึกษา “ไอ้ไข่นุ้ย” ได้ถูกนำไปใช้เป็นสัญลักษณ์ “ตาปีเกมส์” ในปี พ.ศ.2536 การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เห็นคุณค่าลิงไอ้ไข่นุ้ย จัดพิมพ์เป็นเอกสารเผยแพร่ ทำให้วิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตรกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว
ปัจจุบันโรงงานมะพร้าวในเกาะสมุยหมดความสำคัญ ลูกมะพร้าวอ่อนกินน้ำ ต้องไปสั่งซื้อจากราชบุรี ทำให้สมุยเปลี่ยนจากเกาะมะพร้าวมาเป็นเกาะสำหรับการท่องเที่ยว มีสนามบินเกิดขึ้นที่เกาะสมุย พ.ศ.2532 ซึ่งได้เปลี่ยนวิถีชีวิตบนเกาะสมุยไปอย่างสิ้นเชิง สมุยได้กลายเป็นเมืองท่องเที่ยว มีคนทำงานและนักท่องเที่ยว 237,000 คน ทั้งคนไทยและชาวต่างชาติ สมุยกลายเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของชาวยุโรป ที่หาดเฉวง หาดละไม หินตาหินยาย น้ำตกหน้าเมือง วัดเจดีย์แหลมสอ เป็นต้น นักท่องเที่ยวยุโรปเข้ามาเช่าบ้านอยู่จำนวนมาก โดยเฉพาะผู้สูงอายุชาวยุโรปที่มาปักหลักอาศัยอยู่ คนท้องถิ่นกลายเป็นเศรษฐีบ้านเช่าแทนเศรษฐีสวนมะพร้าว
สมุยเปลี่ยนไป มะพร้าวไม่มีราคา ธุรกิจมะพร้าวก็หมดไปด้วย สมุยเปลี่ยนเป็นเกาะสวาทหาดสวรรค์ เป็นฉากภาพยนตร์ พ.ศ.2512 ผู้สูงอายุชาวยุโรปที่มีเงินบำนาญ เมื่อเกษียณจากงานแล้ว มีเงินไม่พอที่จะอยู่ในยุโรป ก็จะย้ายถิ่นฐานมาเช่าบ้านอาศัยที่สมุย ซึ่งราคาถูกสำหรับชีวิตและมีความเป็นอยู่ดี อากาศดี อาหารทะเลสด ต้นไม้เขียว สิ่งแวดล้อมและความเป็นอยู่แบบหรู อยู่กับชาวบ้านในท้องถิ่น ทำให้บั้นปลายชีวิตของชาวยุโรปอาศัยอยู่บนเกาะสมุยอย่างมีความสุข จากเกาะมะพร้าวกลายเป็นเกาะเพื่อการท่องเที่ยว
สมุยสุขสำราญ งานดนตรีฉลองเทศกาลสงกรานต์ที่สมุย จัดที่หาดเฉวง โดยวงไทยซิมโฟนีออร์เคสตร้า นำเพลงพื้นบ้าน เพลงสมัยนิยม เพลงโบราณ เพลงพระราชนิพนธ์ เพลงนานาชาติมาบรรเลง เป็นการยกระดับเกาะท้องถิ่นให้เป็นสากล เชื่อมต่อและประสานระหว่างความแตกต่างกับความเปลี่ยนแปลง
มีดนตรีปี่มวยสำหรับการชกมวย เพราะสมุยมีค่ายมวยจำนวนมาก มีมวยไชยาที่มีชื่อเสียง มีเพลงพิธีไหว้ครูมวย เพลงสะระหม่า บุหลันชกมวย ใช้เครื่องดนตรีที่ได้อิทธิพลจากวัฒนธรรมดนตรีเปอร์เซีย ยุคที่ติดต่อค้าขายด้วยเรือสำเภา มีดนตรีปี่มวยในอิหร่านเรียกสรไนหรือสรนา ปัจจุบันที่สมุยจัดรายการชกมวยเพื่อสร้างความบันเทิงให้แก่ชาวต่างชาติ วงปี่มวยสำหรับการไหว้ครูและการชกมวยก็ได้รับความสนใจมาก
โนราเกรียงเดช รู้จักกันทั่วไปว่าโนราโรงครู ใช้เพลงพัดชา เพลงโยสลัม โนราเกรียงเดช ขำณรงค์ เป็นนายโรงโนราจากพัทลุง โตมากับโรงโนรา รำโนราเป็นอาชีพมาตั้งแต่อายุ 7 ขวบ พ่อแม่ตั้งคณะโนราให้ชื่อ โนราเกรียงเดชน้อย นวลระหงส์ รำโนราไปด้วยเรียนหนังสือไปด้วย จนจบปริญญาตรีด้านวิศวกรรมโยธา
ชุดรำมโนราห์บูชายัญ จากวิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช การรำมโนราห์บูชายัญจากละครเรื่องพระสุธนนางมโนราห์ ตอนมโนราห์บูชายัญ กรมศิลปากรได้จัดแสดงขึ้นในปี พ.ศ.2498 เมื่อนางมโนราห์ติดปีกติดหางแล้ว ก็ทูลลาเพื่อจะกระโดดเข้ากองไฟแล้วก็บินหนีไป ครูมนตรี ตราโมท ได้เอาเพลงเร็วของหลวงประดิษฐ์ไพเราะมาบรรเลงร่วมกับหน้าทับเขมร โทน และกลองตุ๊ก การรำมโนราห์บูชายัญกลายเป็นท่ารำพื้นฐานนางรำและนักเรียนวิชานาฏศิลป์จะต้องเรียน เครื่องดนตรีใช้เครื่องดนตรีชุดเดียวกับโนรา
ระบำศรีวิชัย วิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช ซึ่งกรมศิลปากรประดิษฐ์ท่ารำขึ้นเมื่อ พ.ศ.2509 ตามความประสงค์ผ่านสถานทูตไทยของตนกู อับดุล ราห์มาน อดีตนายกรัฐมนตรีมาเลเซีย เพื่อประกอบภาพยนตร์เรื่องเกี่ยวกับอาณาจักรศรีวิชัย (Raja Bersiong) ซึ่งสร้างจากเรื่องที่ท่านแต่ง เครื่องดนตรีดูแบบอย่างจากภาพสลักที่พระสถูปบุโรพุทโธในอินโดนีเซีย
มีเพลงนกเขามะราปี กราวตะลุง แขกกะเร็ง ขับร้องโดย นพพร เพริศแพร้ว เพลงชุดวัฒนธรรมดนตรีจีนไหหลำ เจ้าของวัฒนธรรมเรียกว่า “ไฮ้หน่ำ” (ไหหลำ) หมายถึงทะเลใต้ ซึ่งเป็นที่ตั้งของเกาะทางตอนใต้ของจีน รู้จักในชื่อเกาะไหหลำ ข้าวมันไก่ไฮ้หน่ำก็มีชื่อไปทั่วโลก คนไทยเชื้อสายจีนไหหลำ รุ่นอากงอาม่า นั่งเรือสำเภามาทำมาหากินแถบสงขลา นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี และที่เกาะสมุย
มีเพลงภาพยนตร์เรื่องเกาะสวาทหาดสวรรค์ เพลงหาดสมุย สาวเกาะสมุย และแซมบามาราคัส เกาะสวาทหาดสวรรค์เป็นภาพยนตร์เพลงที่ใช้เกาะสมุยเป็นฉาก มีสมบัติ เมทะนี กับอรัญญา นามวงษ์ เป็นดาราแสดงนำ กำกับโดยพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ฉายที่โรงหนังเฉลิมเขตร เมื่อ พ.ศ.2512 ต่อมาได้นำเรื่องมาทำเป็นละครเพลงโทรทัศน์ สำหรับงานแสดงครั้งนี้ ใช้เป็นเพลงบรรเลงจากภาพยนตร์
ต่อด้วยวงขับร้องประสานเสียงปล่อยแก่ จากสุราษฎร์ธานี ยะลา และภูเก็ต รวม 80 คน เพลงพระราชนิพนธ์แผ่นดินของเรา (Alexandra) เพลงปักษ์ใต้บ้านเรา และช่วงที่ 2 เป็นวงของโรเบ็ตโต อูโน (Roberto Uno Quartet) เล่นเพลงแนวละติน-แจ๊ซ
ช่วงที่ 3 เป็นเพลงพระราชนิพนธ์กับวงไทยซิมโฟนีออร์เคสตร้าแนวแจ๊ซ โดยมีพันเอกพิเศษ ดร.ประทีป สุพรรณโรจน์ ควบคุมวง มีโก้ มิสเตอร์แซกแมน (เศกพล อุ่นสำราญ) เป่าแซกโซโฟน มีข้าวฟ่าง (กัลป์ธีรา ทรงประโคน) และกมลพร หุ่นเจริญ ขับร้องเพลงพระราชนิพนธ์
สำหรับเพลงจากหมู่เกาะอินโด-มาเลย์ เพลงสากลยอดนิยมแนวละติน โดยวงไทยซิมโฟนีออร์เคสตร้า ควบคุมโดย ดร.ธีรนัย จิระสิริกุล เบงาวันโซโล (Bengawan Solo) บุหรงจำปา (Bungong Jeumpa) ราซาซายัง (Rasa Sayang) ทั้ง 3 เพลง ชาวอินโดนีเซียและมาเลเซียรวมภาคใต้ของไทยรู้จักกันดี เพลงเบงาวันโซโล หมายถึงแม่น้ำโซโลในชวา ส่วนเพลงบุหรงจำปา หมายถึงดอกจำปาเป็นเพลงชาวอาเจะฮ์ เพลงราซาซายังเป็นเพลงเด็กสำหรับฝึกหัดร้องกันตั้งแต่เด็กอนุบาล
โรเบ็ตโต อูโน (Roberto Uno) ศิลปินจากสตูล (ยูโสป หมัดหลงจิ) ขับร้องเพลงเบซามีมูโช (Bsame Mucho) ควนโด (Quando Quando Quando) คาชิโต (Cachito) เดิมเป็นเพลงเม็กซิกัน แต่งโดย คอนซูเอโล เวลาซเกซ (Consuelo Velzquez) นักเปียโนและนักประพันธ์เพลงชาวเม็กซิกัน เธอแต่งเพลงเบซามีมูโชตอนยังเป็นสาวน้อย และเพลงคาชิโตแต่งให้ลูกชายคนที่สอง (Cachito mio) หมายถึงเจ้าตัวน้อย
ส่วนเพลงควนโด แต่งโดยชาวอิตาเลียน โทนี เรนิส (Tony Renis) กับเอมิลิโอ เปริโคลี (Emilio Pericoli) เพื่อส่งผลงานประกวดในเทศกาลดนตรีที่อิตาลี แล้วก็โด่งดังตั้งแต่นั้นมา
สมุยสุขสำราญ เป็นการเปิดตัวเทศกาลสงกรานต์ที่เกาะสมุย เนื่องจากพื้นที่เกาะสมุยมีผู้คนที่แตกต่าง หลากหลาย และมีความเปลี่ยนแปลงที่ก้าวไกล ทั้งด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม วิถีชีวิตผู้คน เทคโนโลยี กระทั่งหาความลงตัวยาก การนำเสนอดนตรีครั้งนี้ได้นำอดีตกับปัจจุบันและความเปลี่ยนแปลง อาศัยความเป็นสากล ซึ่งเมืองอื่นๆ ที่เปิดตัวรองรับนักท่องเที่ยว ก็จะตกอยู่ในสภาพคล้ายๆ กับเกาะสมุย คือมีความแตกต่าง เผชิญหน้ากับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังกลายเป็นสากล
สุกรี เจริญสุข
